سفالگری – سفالگری در ایران – پرشین مقاله

سفالگری

سفالگری، لغت «سفال» (Pottery) که امروزه به هر مصنوع ساخته شده از هر نوع خاکی هم قابل اطلاق است، از لحاظ فنی عبارت است ازآن دسته از آثار، اشیاء، ظروف و محصولاتی که با «خاک های ثانویه» که شاخص ترین آن «خاک رس» است، ساخته می شود.واژه «سرامیک» (Ceramic) که مشتق از کلمه «کراموس» (Keramos) یونانی است از لحاظ معنا «لوله ای از گل پخته» را مفهوم می سازد و از نظر فنی عبارت است از کلیه فرآورده هایی که با «خاک های اولیه» که شاخص ترین آن «خاک کائولین» یا «خاک سفید» است، ساخته می شود.

این تحقیق دانشجویی سفالگری درایران مشتمل بر ۶۸ صفحه می باشد، برای دیدن فهرست مطالب مقاله وجزئیات آن به اطلاعات اضافی زیر مراجعه نمایید.

سفارش تحقیق

فهرست

تعاریف.. ۲

تاریخچه سفال، سرامیک و کاشی در جهان.. ۳

تاریخچه سفال وسرامیک سازی در ایران: ۶

تزیینات.. ۲۲

تزیین برشدار. ۲۲

تزیین کنده کاری.. ۲۳

تزیین قالبی.. ۲۴

تزیین مشبک… ۲۴

تزیین برجسته( افزوده ). ۲۵

تزیین مینیاتور. ۲۵

تزیین چند رنگ… ۲۶

تزیین تحریری یا کتیبه ای.. ۲۷

رنگ های پاشیده. ۲۸

خواباندن، ورز دادن و هوا دادن گل.. ۲۸

الف- سیلیس: ۲۹

ب- فلدسپات: ۲۹

ج- تالک: ۳۰

د- لویی: ۳۰

ه- کاه: ۳۰

و- اشنو: ۳۰

ر- اکسیدها: ۳۱

ز- کمک  ذوب ها: ۳۱

ژ- اکسیدهای رنگی.. ۳۱

الف- روش نقش کنده: ۳۳

ب- روش نقش افزوده: ۳۴

ج- روش مشبک: ۳۴

د- روش مهر: ۳۴

ه- روش قالبی: ۳۶

و- روش ترکیبی : ۳۶

وسایل و تجهیزات مورد نیاز برای آماده سازی مواد اولیه. ۳۷

الف- «سنگ شکن» (Cernsher): 37

ب- آسیاب (آسیا ) ها ۳۷

ج- «همزن» (Blunger): 37

د- آهن رباها: ۳۷

ه- الک ها: ۳۸

و- «پالایه فشاری» (Filter Press). 38

ز- ورز دهنده ها (Extruder). 38

ابزار، وسایل و ماشین آلات برای شکل دهی بدنه و تولید محصول.. ۳۹

الف- چرخ سفال گری.. ۳۹

ب- دستگاه «جیگر» (Jiggr) و دستگاه «جولی» (Jolly). 40

ج- ماشین ریخته گری (Casting Machine). 41

د- دستگاه پرس… ۴۲

و- ابزارهای برداشت گل وکنده کاری روی بدنه. ۴۲

ر- ابزارهای شکل دهنده. ۴۲

ز- قالب.. ۴۳

ح- سایر ابزار و وسایل کار مورد نیاز. ۴۳

ابزار، وسایل وتجهیزات و دستگاه های مربوط به پخت محصولات سفالی و سرامیکی.. ۴۳

الف- خشک کن.. ۴۳

ب- کوره. ۴۴

ب-۱- بررسی تکاملی پخت سفالینه ها وکوره های پخت.. ۴۵

ب- ۲- کوره های جدید. ۴۸

آماده کردن لعاب و لعاب کاری.. ۵۳

تزیین با لعاب (نقاشی زیر رنگی و رورنگی). ۵۳

لعاب یکرنگ… ۵۴

لعاب سلادن.. ۵۵

لعاب آبی لاجوردی و آبی فیروزه ای.. ۵۵

لعاب مینایی یا هفت رنگ… ۵۶

لعاب زرین فام یا طلایی.. ۵۶

نقاشی زیر لعاب شیشه. ۵۷

نگاه کلی.. ۵۸

ویژگی های تولیدات سفال و سرامیک مناطق مختلف ایران.. ۵۹

الف- لالجین همدان: ۵۹

ب- اصفهان و شهرضا: ۶۰

منابع: ۶۲

تصاویر.۶۳

مقاله سفالگری درایران از پرشین مقاله

خلاصه  ای کوتاه از مقاله سفالگری درایران را در زیر میتوانید بببینید.

تاریخچه سفال، سرامیک و کاشی در جهان

به اعتقاد برخی از پژوهشگران و به پشتوانه ظروف و نمونه های به دست آمده از کاوش های باستان شناسی، زادگاه سفالگری، ایران بوده و از این کشور به دیگر نقاط جهان راه یافته است. نمونه های به دست آمده توسط «رمانگیرشمن»  باستان شناس معروع فرانسوی- در حفریات بختیاری که مربوط به ده هزار سال ق.م. است قدمت سفالگری درکشورمان را مشخص می سازد. اشیاء مذکور تماماٌ بدون استفاده از چرخ سفالگری ساخته شده و بررسی ها نشان می دهد که در آن زمان، سفال سازان از کوره پخت سفال نیز بی اطلاع بوده اند و احتمالاً ظروف گلین تولیدی را کنار همان آتشی که برای پخت گوشت شکار مهیا می کردند، می پختند. به هر حال سفال، سرامیک و کاشی که امروزه یکی از مصالح ضروری ساختمان نیز می باشد، از هزاران سال پیش به صورت ابتدایی وحتی بدون استفاده از کوره پخت تهیه می شده است.

تاریخچه سفال وسرامیک سازی در ایران

همان طور که ذکر شد، زادگاه سفال سازی، ایران است واولین سفالینه هایی که مربوط به حدود ۱۰.۰۰۰ سال ق.م. است،مؤید پیشینه این «هنر- صنعت» است. ضمن آنکه برخی از نمونه های کاشی که در کاوش های باستان شناسی به دست آمده و مربوط به ۱۴.۰۰۰ سال پیش است، قدمت سفال و سرامیک سازی در ایران را به ۱۲.۰۰۰سال ق.م. می رساند.تردیدی نیست که نخستین سفالینه ها صرفاٌ به وسیله دست و بدون استفاده از چرخ سفالگری، لعاب و حتی کوره پخت تولید و عرضه می شد و نمونه های به دست آمده حاکی از آن است که این گونه محصولات، به تقلید از سبدهایی که با ترکه درختان می بافتند، ساخته شده و در بسیاری موارد، سبد به صورت قالبی برای ساختن ظروف سفالین به کار می رفته است

مراحل سفالگری

تزیین کنده کاری

طرز عمل کنده کاری روی ظروف سفالین شبیه به تزیین برش دار بوده، ولی با وسیله نوک گردی که در عمل گودی کمتر و پهنای بیشتری ایجاد می کند، انجام می شده است، و به جای ارائه یک برش خطی، برشی مانند مثلث یا نیم دایره و غیره، که درسایه دار بوده، ایجاد می شده است.بیشتر اوقات تزیینات قبل از پخت انجام می شده و تزیین بعد از پخت، نادر بوده است.گاهی اوقات هم ابتدا ظروف را با گلابه می پوشاندند و تزیینات را به صورت کنده کاری، روی سفال نقش می کردند، سپس با لعاب شفاف یا مات آن را می پوشاندند. نقش کنده را زمانی که خمیر هنوز نرم بوده، یا بعد از خشک شدن آن انجام می دادند.

تزیین برجسته( افزوده )

برای انجام این نوع تزیین، سفالگران نقوش مورد نظر خود را جداگانه با خمیر باربوتین ساخته و سپس به صورت قطعات کوچک مانند: گل، خوشه انگور، نوار و غیره، بر سطح ظروفی که هنوز خشک نشده بود، وصل میکرده ان : خمیری است که در ساخت چینی به کار می بردند تا ترد شود، و همانطور که در بالا گفته شد، برای وصل کردن تزیینات برجسته نیز به کار می رفته است.

خواباندن، ورز دادن و هوا دادن گل

خواباندن گل سفالگری از مهمترین نکاتی است که سفالگر باید بدان توجه کند وهمین قسمت است که اثر سفالگر را از تولیدات ماشینی متمایز می سازد. پس از مخلوط کردن آب وخاک، خواباندن گل یا عمل آوردن آن باعث افزایش کارآیی گل می شود و تأثیر زمان روی گل برای مهیا شدن آن غیر قابل انکار است. در این مرحله آب آهسته و به مرور زمان در ذرات گل نفوذ می کند. این کار که چند روز پس از مخلوط کردن آب و خاک صورت می گیرد  در عمل باکتریها بسیار مؤثر است و بویژه اگر گل مرطوب در جای گرم نگهداری شود، بهترین محیط برای رشد باکتریهاست. این باکتریها در ایجاد مواد اسیدی که باعث انعطاف پذیری گل می شود نقش اساسی دارند. با افزودن مقداری گل قدیمی به گل جدید می توان پرورش باکتری را سریع کرد. بعضی از سفالگران سنتی برای این منظور مقداری سرکه به گل می افزایند

خرید خاک سفالگری

روش مشبک

در این روش، بعد از انتقال طرح بر بدنه سفالینه فضاهای منفی آن با دقت و با ابزار برش ظریف، بریده می شود. تا طرح اصلی به صورت مشبک و شبکه شبکه، نمایان شود، ظروف مشبک به جای مانده از دوره سلجوقی حکایتگر پیشینه این روش از تزیین مشبک در هنر سفالگری و سرامیک سازی ایران است. در حال حاضر ازاین روش تزیین در شهرضا، سیاهکل و تهران استفاده می شود.

«پالایه فشاری» (Filter Press)

برای خارج کردن آب اضافی از دوغاب سرامیک و تهیه خمیر بدنه از آن دستگاهی به نام «فیلترپرس» استفاده می شود و ساده ترین روش تبدیل دوغاب به خمیر مایه گل بدنه، استفاده ازکیسه های پارچه ای است. بدیهی است با اضافه کردن تعداد کیسه ها، عمل آب زدایی با سرعت بیشتری انجام میشود. به طور معمول از زمان تهیه دوغاب تا موقع تبدیل آن به خمیر بدنه حدود ۱۲ تا ۱۴ ساعت طول می کشد و در کارگاههای مجهز سفال و سرامیک که به طور معمول و تعبیه شده است تا مواد اولیه مورد نیاز به موقع تامین و در اختیار باشد. گفتنی است کار تهیه گل و خارج شدن آب اضافی در کارگاه های کوچک و سنتی سفالگری، به شکل سنتی و یا پیش بینی حوضچه های تهیه گل انجام می شود.

چرخ سفال گری

چرخ سفال گری که عمده ترین وسیله کار در کارگاه های سفالگری سنتی کشورمان است ساختمان ساده ای دارد و از یک میز ونیمکت متصل به هم تشکیل شده است.روی میز صفحه گردی قرار دارد و این صفحه، به وسیله محوری عمودی به صفحه گرد بزرگ تری در زیر میز متصل شده است. این دو صفحه هر دو به حالت افقی و به موازات هم قرار دارد. عمل صفحه زیرین طوری است که وقتی سفالگر پشت میز می نشیند، پایش روی صفحه زیرین قرار گرفته و با حرکت پا، آن را به چرخش در می آورد. با این چرخش – از طریق محور عمودی- صفحه روی میز را که چانه روی آن قرار گرفته است به چرخش در می آورد. در برخی از کارگاه های سفالگری با نصب الکتروموتور، دیگر نیازی به حرکت پا برای به چرخش در آوردن صفحه زیرین و انتقال حرکت به این طریق نیست و در واقع چرخش سر چرخ به وسیله موتور الکتریکی انجام می شود.

سایر ابزار و وسایل کار مورد نیاز

در هر کارگاه سفالگری و سرامیک سازی، ابزارهای دیگری نظیر وردنه، قلم مو، کاردک، لیسه، فرچه، کاسه، سطل، پیستوله و… نیز وجود دارد که از آن ها طی مراحل ساخت، تکمیل و تزیین محصولات سفالی و سرامیکی استفاده می شودکه در واقع ابزار جانبی یا سایر وسایل کار را تشکیل می دهد.

انواع سفالگری

کوره های جدید

همان طور که گفته شد در اغلب کارگاه های سفالگری سنتی کشورمان از کوره با کشش تحتانی استفاده می کنند اما ظرف دهه های اخیر کوره های مختلف الکتریکی، گازی و سرانجام «کوره های تونلی» ( = کوره های ریلی) نیز ساخته شده و در عمل مورد استفاده سفال سازان و نیز سازندگان آثار سرامیک و کاشی قرا گرفته است. بدیهی است استفاده از کوره های جدید که حرارت را قابل کنترل کرده و از میزان ضایعات می کاهد دربهبود کیفیت تولیدات نیز مؤثر است. گفتنی است که برای چیدن بدنه های خام یا لعاب دار تخت در محفظه کوره به طور معمول از کرنگ (چنگک)، سه پایه و انگشتانه- برا چیدن به صورت افقی – و از میله و انگشتانه – برای چیدن ظروف و بدنه های تخت به صورت عمودی – استفاده می کنند. همچنین برای چیدن محصولات گود از پایه و برای چیدن و قرار دادن کاشی ها در کوره از وسیله ای قفسه ای شکل به نام «کاست»استفاده می کنند. باید توجه داشت که تمامی وسایل کمکی در پخت باید دیر گداز و مقاوم در برابر حداکثر حرارت کوره باشند.

.

 

 

نظرات بسته شده است.