کشف و شهود در پنج کتاب

دیدار محبوب ونیل به لقای دوست یک هدف متعالی است وعارفان همواره آن را سر لوحه طریقت خود قرار داده اند .در عرفان به این دیدار ،شهودیا مشاهده گفته می شود .موضوع اصلی این پژوهش بررسی کشف وشهود در پنج کتاب اصلی :اللمع ،اسرالتوحید،رساله قشیریه، کشف المحجوب وتذکره الاولیاء است. از آنجا که تحقیق مدون ومکتوبی درباره این موضوع تا به امروز ارائه نشده است ،نگارنده را بر آن داشت تا با بررسی وژرف نگری بیشتر به این مهم بپردازد. مطالعه متون عرفانی ،حالات روحی عارفان در هنگام مکاشفه وسخنان شطح آلودی که تحت تأثیر جذبه الهی بر زبان می اورند ،قند مکرر  است که با تکرار آن از تأثیر شگرف وعمیق آن کاسته نمی شود .بحث کشف وشهود ،حس کنجکاوی شیرینی را بر می انگیزد تا با اشتیاق هرچه تمام تر ،منابع آن مورد بررسی قرار گیرد.

این تحقیق دانشجویی کشف و شهود در پنج کتاب مشتمل بر۱۴۴صفحه است، برای دیدن فهرست مطالب مقاله و جزئیات آن به اطلاعات اضافی زیر مراجعه فرمایید.

فهرست مطالب

فصل اول: تعاریف

منشأ پیدایش تصوف اسلامی..۱

مکتب زهد..۳

مکتب کشف و شهود..۴

مکتب وحدت وجود..۵

نویسندگان پنج کتاب اصلی..۷

عبدالله بن علی سراج طوسی..۷

ابوسعید ابوالخیر..۸

ابوالحسن علی بن عثمان هجویری..۱۰

عبدالکریم قشیری..۱۱

ابوحامد شیخ فریدالدین عطار..۱۲

آثار عطار..۱۳

تجربه عرفانی و مشکلات آن..۱۴

تعریف کشف و شهود..۱۶

ستروتجلی (با ارائه جدول..۱۶

آپوکالیپس وواژه گان همسو با آن..۲۱

مکاشفه واسطوره..۲۲

مکاشفه (آپوکالیپس) درادیان زنده جهانی..۲۲

مکاشفه درکتابهای مقدس (عهدین ) و کتابهای آسمانی دیگر ..۲۳

تعریف کشف و شهود از متون عرفانی..۲۳

سرمنشأ منحصر به فرد مکاشفه، از دیدگاه غربیان  اشارات دینی و الهیات..۲۸

خلاصه فصل اول..۳۲

فصل دوم: راههای رسیدن به کشف و شهود

راههای رسیدن به کشف و شهود..۳۴

راههای رسیدن به کشف و شهود درمکتب زهد..۳۵

طریق وصول به مکاشفه درمکتب کشف و شهود..۳۷

کشش آنسویی در کشف و شهود..۴۶

مکاشفه با همراهی جسم..۴۷

مکاشفه با همراهی دل..۴۸

مکاشفه با همراهی روح..۵۲

خلاصه فصل دوم: ..۵۷

فصل سوم: انواع و مراتب مکاشفه (مشاهده، معاینه، محاضره..۵۸

ارجعیت مشاهده ، معاینه،محاظره با ارائه جدول..۷۲

انواع مکاشفه با ارائه جدول..۷۹

حالت عارفان در هنگام مکاشفه..۷۹

سخنان شطح آمیز به هنگام مکاشفه..۸۴

منابع شطیحات .. ۸۵

آیا هر رویایی مکاشفه است..۸۵

انواع خواب و رویا با ارائه جدول..۹۲

خلاصه فصل سوم..۹۲

مکاشفه در بیداری..۹۳

مکاشفه درخواب..۱۰۵

دراحوال پس ازمرگ..۱۱۶

پیشگویی..۱۱۸

لطف وجذبه الهی..۱۱۹

دیدار ماوراءالطبیعه..۱۲۲

فراست..۱۲۲

انواع مصادیق وتعدادآن با ارائه جدول ..۱۳۷

نتیجه گیری..۱۳۸

خلاصه فصل سوم..۱۳۹

فهرست منابع..۱۴۰

چکیده انگلیسی..۱۴۵

خرید با کلیه کارت های بانکی (دانلود فایل بلافاصله پس از خرید)

روش تحقیق

.

خلاصه ای کوتاه از مقاله کشف و شهود در پنج کتاب را در زیر می توانید ببینید.

کشش آنسویی در کشف و شهود :

در طریق تصوف به کسی که راه طریقت را آغاز می کند طالب می گویند و به آنچه که غایت هدف ونهایت مقصود طالب است، مطلوب می گویند . مطلوب همۀ طالبان خداست . اما گاهی رابطه بین طالب و مطلوب ، معکوس می شود . به جای اینکه طالب به دنبال مطلوب برود، مطلوب اورا برای رسیدن به این هدف انتخاب می کند ، هجویری در کشف المحجوب دربارۀ رابطه طالب و مطلوب چنین می گوید :

«پس مجاهده فعل بنده باشد ، و محال باشد که فعل وی علت نجات وی گردد . پس خلاص و نجات بنده متعلق به مشیت است نه به مجاهدت

مکاشفه با همراهی دل:

طریق تصوف بعد از قرن دوم و سوم هجری، راه دل و تصفیه باطن را برای وصول به حقیقت نشان داد. عبادت های بسیار و اعمالی مانند چله نشینی ، روزه گرفتن های مداوم که برای تزکیه نفس انجام می دادند ، چه بسا که از تحمل و طاقت بسیاری خارج بود. دل برای اینکه پذیرای تجلی حق شود ، بایدبه طهارت و پاکی کامل برسد . چیزی که در عرفان از آن به عنوان حضور قلب یاد می کنند . هجویری در این باره چنین گفته است:

مکاشفه با همراهی روح :

درتعریف و چیستی یا چگونگی روح اقوال مختلف است هر کس از دیدگاه خود آنرا توضیح و تفسیرمی کند در اینجا چند نمونه از تعاریفی که در این مورد ارائه شده از کتب مختلف نقل می کنیم:

شرح تعرف مستملی بخاری (وفات ۴۳۴ هـ .ق) دربارۀ روح چنین می گوید:

« خلق اندر روح اختلاف کردند گروهی روح را جسم گفتند و گروهی جوهر گفتند و گروهی مرا و را قدیم گفتند و گروهی محدث گفتند . مذهب ترسایان آن است که روح قدیم است و قول بعضی از فلاسفه که ایشان مذهب تناسخ دارند همین است و باز مذهب اهل سنت و جماعت آن است که روح گوییم و ماهیت نگوییم . روح جسمی است لطیف تر از آن که واحس اندر یابد وبزرگتر از ان است

انواع مکاشفه :

در منازل السائرین اثر خواجه عبدالله انصاری( وفات ۴۸۱ هـ .ق) مکاشفه برحسب انقطاع یا پیوستگی رویداد آن بررسی می شود . مکاشفه در این کتاب به سه نوع تقسیم شده است .

مکاشفه از نوع اول: همیشگی وپایدار نیست .لحظه ای و زود گذراست وبستگی به احوال روحی سالک دارد .

سالک در این مرتبه در مقام تلوین است و هر لحظه ای  حالی بر او وارد می شود ،پس مکاشفه ای که بر سالک در مقام تلوین وارد می شود ،زودگذر است وبنا به لحظه ای بودن آن خیلی زود قطع می شود.

مکاشفه از نوع دوم :پایدار است ،از دوام بیشتری برخوردار است .سالک در مقام تمکین است واحوال گوناگون بر او وارد نمی شود .پس مکاشفه ای که برای او در این حالت روی می دهد ،پایدار تر از نوع اول است .

سخنان شطح آلود به هنگام مکاشفه:

وقتی که همه حجابها از مقابل دیدگان عارف کنار رود وعلایق جسمانی از کالبد او سلب شود ،وجد سراپای اورا فرا گیرد در این حالت سخنانی بر زبان آورد که در حالت عادی هر فرد معقولی از گفتن آن ابا دارد.به این سخنان که رنگ وبوی کفر دارد ،شطح گفته می شود .روزبهان بقلی در کتاب شرح شطحیات در این باره چنین می گوید:« در عربیت گویند شطح ،یشطح ،اذا تحرک» شطح حرکت است وآن خانه را که آرد در آن خرد کنند مشطاح گویند .از بسیاری حرکت که درو باشد ،پس در سخن صوفیان شطح مأخوذ است از حرکات اسرار دلشان .

مکاشفه در بیداری:

« یکی از پیران بزرگ را هنگام وضو وسوسه بود و بسیار آب می ریخت. شنیدم که می گفت شبی       می خواستم وضویم را برای نماز عشاء تازه کنم آنقدر آب بر دستهایم ریختم که پاسی از شب گذشت اما دلم راضی ندشد و وسوسه رهایم نمی کرد گریه ام گرفت و گفتم : خدایا عفوکن ناگهان آوای هاتفی شنیدم که می گفت: های فلانی! عفو در به کارداشت  علم است وبس . شیخ ابونصر گفت: این مرد ابو علی رودباری بوده است . »

«احمد بن حواری گوید: روزی به نزدیک سلیمان شدم و وی همی گریست گفتم چرا می گریی گفت: یا احمد چرا نگریم شب تاریک شد و چشمها بخفت ودوست به دوست رسید و اهل محبت به پای ایستادند و اشک چشم ایشان می رود و اندر محرابها می چکد جلیل سبحانه جبرییل را ندا می دهد. که یا جبرئیل من می بینم آن را که از سخن من لذت همی  یابد و به ذکر   من به راحت همی باشد من مطلع ام به خلوت های ایشان و نالۀ ایشان هم می شنوم یا جبرئیل چرا آاواز ندهی که این گریستن چیست؟

مکاشفه در بیداری:

« کی از پیران بزرگ را هنگام وضو وسوسه بود و بسیار آب می ریخت. شنیدم که می گفت شبی       می خواستم وضویم را برای نماز عشاء تازه کنم آنقدر آب بر دستهایم ریختم که پاسی از شب گذشت اما دلم راضی ندشد و وسوسه رهایم نمی کرد گریه ام گرفت و گفتم : خدایا عفوکن ناگهان آوای هاتفی شنیدم که می گفت: های فلانی! عفو در به کارداشت  علم است وبس . شیخ ابونصر گفت: این مرد ابو علی رودباری بوده است . »

«احمد بن حواری گوید: روزی به نزدیک سلیمان شدم و وی همی گریست گفتم چرا می گریی گفت: یا احمد چرا نگریم شب تاریک شد و چشمها بخفت ودوست به دوست رسید و اهل محبت به پای ایستادند و اشک چشم ایشان می رود و اندر محرابها می چکد

لطف و جذبه الهی:

«جوانی بود عظیم مفسد و نابکار در همسایگی مالک و مالک پیوسته از و می رنجید از سبب فساد . اما صبر می کرد تادیگری گوید. القصه دیگران به شکایت بیرون آمدند . مالک برخواست و براو آمد تا امر به معروف کند . جوان سخت جبار و مسلط بود . مالک را گفت من کس سلطانم ، هیچ کس را زهره ی آن نبود که مرا دفع کند. یا ازینم بازدارد . مالک گفت ما با سلطان بگوییم . جوان گفت سلطان هرگز رضای من فرو ننهد که هر چه من کنم بدان راضی بود . مالک گفت اگر سلطان نمی تواند با رحمان بگویم و اشارت به آسمان آرد . جوان گفت: او از آن کریم تر است که مرا بگیرد . مالک درماند ،باز بیرون آمد. روزی چند برآمد . فساد از حد درگذشت .

مکاشفه درخواب:

«مالک ابن انس را به خواب دیدند گفتند خدای با تو چه کرد گفت خدای مرا بیامرزید با آن کلمه که عثمان عفان رضی الله ان گفتی چون جنازه ای دیدی بگو: سبحان الحی الذی لایموت .در آن شب که حسن بصری فرمان یافت به خواب دیدند. درهای آسمان گشوده بودند و منادی ندا می کرد که حسن بصری با خدای خویش آمد و خدای تعالی از او خشنود است.» «جنید ابلیس را به خواب دید برهنه ، گفت: شرم نداری از مردمان گفت این نه مردمان اند مردمان آنان اند که در مسجد شونیزه اند هم تنم بگداختند و جگرم بسوختند جنید گفت چون بیدار شدم بشتافتم و آنجا شدم جماعتی را دیدم سرها برزانو نهاده و در تفکر   چون چشم ایشان بر من افتاد گفتند

دیدار ماوراء الطبیعه :

«شیخ ما گفت : ما آن همه علم ها و طلب ها فرو گذاشتیم و آمدیم به میهنه و درآن کنج خانه شدیم در محراب آن زاویه . . . و هفت سال بنشستیم و می گفتیم الله الله الله هروقت غفلتی و نعستی از بشریت به ما درآمدی سیاهی با حربه ای آتشین از آن پیش محراب ماپدید آمدی  با هیبتی و سیاستی هر چه تمام تر و بانگ بر ما زدی و گفتی باسعید! قل الله ما شبانروزها از سهم و هول او لرزان و سوزان بودیمی و نیز با خواب و غفلت نرسیدیمی تا آنگاه که همۀ ذره های ما بانگ درگرفت که الله الله الله پس ما به نزدیک پیر بلفضل شدیم .[۱]» «بزرگی گفت سحرگاهی به در مسجد حسن رفتم  به نماز درمسجد بسته بود

۲- اسرارالتوحید، ص ۲۶.

نتیجه گیری:

از پنج کتاب اصلی این پژوهش که عبارتند از: اللمع ،اسرار التوحید،رساله قشیریه ،کشف المحجوب وتذکره الاولیاء.کتاب های اللمع ورساله قشیریه وکشف المحجوب ،بیشتر پیرامون عرفان نظری به بحث پرداخته اند .اسرار التوحید وتذکره الاولیاء عرفان را به صورت عملی دنبال کرده اند به طوری که بیشترین تعداد مصادیق عملی در اسرا التوحید وتذکره الاولیاءیافت می شود .در اللمع تنها با آوردن یک نمونه از مکاشفه از نوع مکاشفه در بیداری بسنده شده است وبیشترین مبحث این کتاب به تعاریف ونقل واقوال بزرگان ومراحل ومقامات عرفانی اختصاص یافته است.

فهرست منابع

۱- قرآن کریم.

۲- نهج البلاغه.

۳- آشتیانی، جلال الدین، (۱۳۶۷)، شرح مقدم قصیری بر خصوص الحکم تهران.

۴- آملی، شمس الدین (۱۳۷۰) نفایس الفنون فی عرایس العیون، تهران، اسلامیه.

۵- ابن عربی، محی الدین (۱۳۷۹)، حجاب هستی (چهار رساله الهی) ترجمه: گل بابا سعیدی، تهران، شفیعی.

۶- ابن عربی، محی الدین (۱۳۶۷) رسائل، مقدم و تصحیح: نجیب مایل هروی، تهران، مولی.

۷- استخری، احسان الله (۱۳۳۸) اصول تصوف، تهران، کانون معرفت.

۸- انصاری، خواجه عبدالله (۱۳۵۸) صد میدان، به اهتمام: قاسم انصاری، تهران، طهوری.

۹- انصاری، خواجه عبدالله (۱۳۷۳) شرح منازل السائرین، نگارش: علی شیروانی، تهران، الزهرا.

۱۰- برتلس، یوگنی ادوراردویچ، (۱۳۵۶)، تصوف و ادبیات تصوف، ترجمه: سیروس ایزدی، تهران، امیرکبیر.

۱۱- بقلی شیرازی، روزبهان، (۱۳۵۱)، رساله القدس و رساله غلطات السالکین، به تصحیح: جواد نوربخش، تهران، طهوری.

۱۲- بقلی شیرازی، روزبهان، (۱۳۸۲)، شرح شطحیات، تصحیح و مقدمه: هانری کربن، ترجمه: محمد امیر معزی، تهران، طهوری.

خرید با کلیه کارت های بانکی (دانلود فایل بلافاصله پس از خرید)

روش تحقیق

.

 

 

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

هجده − 8 =