پژوهشی در تناسب آیات

(امام رضا (ع) می فرمایند: قرآن ریسمان و دستگیره محکم الهی است، قرآن راه برتری است که انسانها را به سوی بهشت ره می نماید و از آتش دوزخ می رهاند، گذشت زمان آنرا فرسوده نمی کند و گفتار آدمیان آن را تباه نمی سازد زیرا ویژه زمانی خاص نیست و دلیل روشنی برای همه انسانهاست. از پیش رو و پشت سر، خط بطلان بر آن کشیده نمی شود، کتابی است فرود آمده از سوی حکیم حمید)

این معجزه جاوید که به صورت کتابی مشتمل بر سور و آیات است، مجموعه ای هدفمند، منظم و یکپارچه است که در عین کامل بودن و مشتمل بودن بر تمام نیازهای بشر از هر گونه ضعف و یا زیادت مبراست.

این تحقیق دانشجویی پژوهشی در تناسب آیات مشتمل بر ۱۲۰صفحه است، برای دیدن فهرست مطالب مقاله و جزئیات آن به اطلاعات اضافی زیر مراجعه فرمایید.

فهرست مطالب

مقدمه..۱

بیان مسأله..۳

اهمیت موضوع..۶

سؤالات اصلی..۱۰

سؤالات فرعی..۱۰

فرضیه..۱۰

چکیده..۱۱

بخش اول: بررسیهای مفهومی..۱۲

بررسی لغوی تناسب..۱۳

بررسی لغوی سیاق..۱۴

بررسی لغوی اسباب النزول..۱۵

بررسیهای اصطلاحی..۱۶

تعریف اصطلاحی تناسب..۱۶

تعریف اصطلاحی سیاق..۲۵

تعریف اصطلاحی اسباب النزول..۲۸

مقایسه بین تناسب، سیاق و اسباب النزول..۳۱

انواع تناسب..۳۷

بخش دوم: پیشینه پژوهشها و آراء علما در مورد تناسب:…۴۵

فصل اول: سده های اول تا پنجم..۴۶

فصل دوم: سده های ششم تا نهم..۵۲

فصل سوم: سده های دهم تا چهاردهم..۶۲

فصل چهارم: علمای معاصر..۷۰

فصل پنجم: مستشرقین..۷۴

بخش سوم: پژوهشهای موردی آیات..۷۸

فصل اول: سوره بقره آیات ۳۹-۳۰..۷۹

فصل دوم: سوره آل عمران آیات ۶۱-۳۳..۹۲

فصل سوم: سوره نساء آیات ۸۸-۸۰..۱۰۳

نتیجه گیری..۱۱۲

فهرست منابع..۱۱۵

خرید با کلیه کارت های بانکی (دانلود فایل بلافاصله پس از خرید)

روش تحقیق

.

خلاصه ای کوتاه از مقاله پژوهشی در تناسب آیات را در زیر می توانید ببینید.

مقدمه:

(امام رضا (ع) می فرمایند: قرآن ریسمان و دستگیره محکم الهی است، قرآن راه برتری است که انسانها را به سوی بهشت ره می نماید و از آتش دوزخ می رهاند، گذشت زمان آنرا فرسوده نمی کند و گفتار آدمیان آن را تباه نمی سازد زیرا ویژه زمانی خاص نیست و دلیل روشنی برای همه انسانهاست. از پیش رو و پشت سر، خط بطلان بر آن کشیده نمی شود، کتابی است فرود آمده از سوی حکیم حمید)

این معجزه جاوید که به صورت کتابی مشتمل بر سور و آیات است، مجموعه ای هدفمند، منظم و یکپارچه است که در عین کامل بودن و مشتمل بودن بر تمام نیازهای بشر از هر گونه ضعف و یا زیادت مبراست.

بیان مسأله:

کتاب الهی به اعتبارهای مختلف به اجزائی تقسیم می‌شود، از جمله سوره، آیه، جزء، حزب و… آنچه که آشکار است، این است که از زمان نزول، آیات و سور به طور مجزا وجود داشتند، و با استفاده از احادیث می توان به این مطلب دست یافت و همچنین اکثر علمای علوم قرآنی معتقدند، همزمان با نزول آیات، پیامبر اکرم (ص) جایگاه دقیق آنها را نیز مشخص می فرمودند، بنابراین ترتیب آیات توقیفی است. همچنانکه بسیاری از علمای اسلامی نیز بر این مطلب تصریح دارند از جمله:

اهمیت موضوع:

(مطالعه و بررسی درباره هماهنگی و تناسب میان اجزاء و بخشهای قرآن کریم، یکی از جذابترین و سودمندترین دانشهای قرآنی است و نکات شناختی و تفسیری فراوانی را در خود نهفته دارد.

برخی از آثار و فواید این بحث بدین قرار است:

الف) توانمند ساختن مفسر و گشودن دریچه های جدید در تفسیر و دستیابی به لطایفی در قرآن.

ب) پاسخ به شبهات و دفاع از حریم قرآن کریم.

تناسب:

اولین و پرکاربردترین لغت در این بحث «تناسب» است، (متناسب از ماده نسبت و از باب تفاعل و به معنای متشاکل و نزدیک هم بودن است و در مورد آیات قرآن کریم، همان ارتباط بین آیات است، اعم از اینکه دو آیه مربوط به هم از نظر نسب اربعه، عام و خاص باشند یا عقلی و حسی و یا خیالی و یا انواع دیگر علاقه ها و یا تداوم ذهنی، مانند: سبب و مسبب، علت و معلول، شرط و جزاء و یا دو نظیر و دو معادل و یا دو ضد و یا دو نقیض و امثال آن).

این را هم بخوانید :  باورهای دینی - باورها و رفتارهاي ديني بينندگان تلويزيون با كميت تماشاي برنامه ها - پرشین مقاله

اسباب النزول:

همانطور که پیداست این لغت، یک واژه دینی و اصطلاحاً مربوط به قرآن می باشد و این اصطلاح در کتب لغت نیامده است، بنابراین ما به بررسی معنای واژه «سبب» می پردازیم، تا با روشن شدن اجزای این عبارت، به معنای کل عبارت دست یابیم:

(سبب به هر وسیله ای که توسط آن چیزی به غیر آن وصل شود گفته می شود) همچنین سبب به معنی ریسمان نیز آمده است که این معنا، وابستگی و ارتباط زیادی به معنی پیش دارد. همچنین واژه سبب به معنی (مهر عروس) نیز آمده است.

بررسی اصطلاحی

تعریف اصطلاحی تناسب:

(یکی از ویژگی های قرآن، وجود تناسب معنوی میان آیات هر سوره است، گرچه یکجا نازل نگشته و به صورت پراکنده با فاصله های زیاد یا کم نازل شده باشند زیرا پراکندگی در نزول آیات که به جهت مناسبتهای گوناگون بوده – طبیعتاً – (اقتضا می کند میان هر دسته آیاتی که به مناسبتی نازل گشته با دسته دیگر که به مناسبت دیگری نازل گشته است رابطه و تناسبی وجود نداشته باشد. در صورتیکه هر سوره هدف یا هدفهای خاصی را دنبال می‌کند که جامع میان آیات هر سوره است

تعریف اصطلاحی سیاق

(لغت شناسان برای سیاق معانی متعددی مانند راندن، اسلوب، روش،‌ طریقه، فن تحریر محاسبات به روش قدیم، مهر و کابین و تتابع (از پی یکدیگر در آمدن)، را ذکر کرده و سیاق کلام را به اسلوب سخن و طرز جمله بندی معنا کرده اند ولی در باب معنای اصطلاحی سیاق، علمای فقه و اصول و تفسیر با اینکه فراوان از سیاق یاد کرده و آنرا مورد استناد قرار داده اند، اما تعریف دقیقی از آن ارائه نکرده اند.

تعریف اصطلاحی اسباب النزول

(سبب نزول در اصطلاح مفسران و دانشمندان علوم قرآنی رویداد یا پرسشی است که به اقتضای آن قسمتی (آیه یا آیات یا سوره ای) از قرآن کریم همزمان یا در پی آن نازل شده است و به مجموعه رویدادها و پرسشهای مزبور اسباب نزول گفته شده است، تعاریف مختلف از اسباب النزول:

سیوطی می گوید «والذی یتحرر فی سبب النزول انه ما نزلت الایه ایام و قوعه لیخرج ما ذکره الواحدی فی سوره الفیل من ان سببها قصه قدوم الحبشه به فان ذلک لیس من باب اسباب النزول فی شیء بل هومن باب الاخبار عن الوقائع الماضیه».

انواع تناسب

در مورد تناسب آیات گرد آمده در سوره ها، به ویژه در سوری که موضوع معینی در آنها طرح شده است، اصل بر ارتباط و همبستگی است، لذا مفسران قرآن کریم به طور کلی ارتباط آیات را در سطح سوره ها مفروض گرفته اند و با تکیه بر سیاق سخن و مسکوت نهادن چگونگی ارتباط آنها، خود به خود بر مرتبط بودن قسمت عمده قرآن، صحه نهاده اند و در بعضی از موارد هم که موضوعات گوناگونند، باز بنابر اصل، باید میان آنها رابط و وجه جامعی که موجب ارتباط و پیوند آنها به همدیگر شده باشد، یافت گردد.

سده‌های اول تا پنجم

در این فصل برآنیم، تا با نظرات علما و دانشمندان اسلامی و نیز برخی مستشرقان را در خصوص «تناسب آیات» جمع آوری کنیم، در این بخش نظرات صاحبنظران مربوط به قرن اول تا پنجم را بررسی می کنیم، در بخش دوم، علمای قرن ششم تا نهم، در بخش سوم اندیشمندان قرون دهم تا سیزدهم در بخش چهارم، علمای معاصر و در نهایت در بخش پنجم نظرات مستشرقان را خواهیم آورد.

این را هم بخوانید :  باورهای دینی - باورها و رفتارهاي ديني بينندگان تلويزيون با كميت تماشاي برنامه ها - پرشین مقاله

سده های ششم تا نهم هجری

زرکشی (ق. هـ ۷۹۴)

بدرالدین محمد ابن عبدالله زرکشی که از صاحب نظران اهل سنت در علوم قرآنی است در قرن هشتم می زیسته و در دوران زندگیش کتاب مبسوط«البرهان فی علوم القرآن» را تدوین نمود که در آن به بررسی مسائل علوم قرآنی می پردازد و تاکنون نیز این کتاب یکی از پایه های تحقیقات قرآنی محسوب می شود، در مورد تناسب آیات نیز، همو نظراتی را در جلد اول کتابش مطرح می‌کند و بعدها سیوطی نیز به نقل مطالب وی پرداخته و آنرا تکمیل می کند.

سده های دهم تا چهاردهم

(نظر سید قطب در مورد تناسب آیات هر سوره این گونه است که در اول هر سوره تلاشهای گسترده و نسبتاً موفقی را در رابطه با اطلاع و کشف اهداف سوره و تناسب آن با تمامی آیات آن انجام داده به طوری که یک تصور کلی از اهداف کلی و جزئی هر سوره فرا روی خوانندگان قرآن کریم قرار می دهد که به توسط آن می توانند یک وحدت موضوعی منسجم و مناسبی (هیکل و چهارچوب و جدول عظیم) را برای هر سوره تصویر نمایند. این وحدت موضوعی و استخوان‌بندی در مورد سوره ها، تسلسل طبیعی حاکم بر انتقال از غرضی به غرض دیگر را تا آخر و انتهای سوره‌ها و استیفای تمام اهداف منظور در آن را فرا می گیرد و این همان تناسق معنوی و مرتبی است که دانشمندان در قرن اخیر بدان دست یافته و در مورد تمام سوره ها آن را پذیرفته اند

نتیجه گیری:

مطالعه در خصوص تناسب آیات دارای فواید بسیاری است از جمله: ۱- توانمند ساختن مفسر و گشودن دریچه‌های جدید در تفسیر و دستیابی به لطایفی در قرآن.

۲- پاسخ به شبهات و دفاع از حریم قرآن کریم.

۳- اثبات معجزه بودن قرآن کریم.

۴- یاری رساندن به دیگر قضایای علوم قرآنی و برخی مباحث اعتقادی.

۵- پاسخ به نظریه ای که قرآن را پراکنده و از هم گسسته می داند.

۶- دفاع از اصول اعتقادی شیعه.

تناسب به معنی هم شکل بودن و مرتبط بودن است که غالب کتب لغت نیز تعاریف مشابهی از این واژه ارائه داده اند مانند: لسان العرب، معجم الوسیط، معجم مقاییس اللغه و …

سیاق در لغت به معنی روند، جهت، اسلوب و روش می‎باشد و در اصطلاح عبارت است از قراینی که در شناساندن معنای لفظ نقش داشته باشد.

اسباب النزول در لغت به معنی علت نازل شدن است و همان ریسمان و پیوند دهنده امر نازل شده (قرآن) به شرایط و اتفاقات رخ داده می‎باشد و به نوعی بین این دو پیوند برقرار می سازد.

فهرست منابع:

۱- الاتقان فی علوم القرآن، جلال الدین عبدالرحمن سیوطی، تحقیق: محمد ابوالفضل ابراهیم، مکتبه دارالتراث.

۲- اعجاز قرآن، حجت الاسلام دکتر سید رضا مودب انتشارات احسن الحدیث، قم چاپ اول.

۳- اعجاز قرآن و بلاغت محمد، مصطفی صادق رافعی، عبدالحسین ابن الدین، انتشارات بنیاد قرآن، بهار ۶۱.

۴- آشنایی با قرآن، مرتضی مطهری، انتشارات صدرا، بهار ۱۳۷۴.

۵- البرهان فی علوم القرآن، بدرالدین محمد ابن عبدالله زرکشی، دارالکتب العلمیه، بیروت، لبنان.

۶- بیان در علوم و مسائل کلی قرآن، ابوالقاسم خویی ، ترجمه: محمدصادق نجفی، هاشم هاشم زاده هریسی، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول، بهار ۱۳۸۲.

۷- تفسیر بیضاوی، محمد شیرازی بیضاوی، مؤسسه الاعلمی للمطبوعات بیروت، لبنان.

۸- پیام جاویدان، فصلنامه تخصصی قرآن پژوهی، صاحب امتیاز: سازمان اوقاف و امور خیریه

۹- پژوهشی درباره قرآن و پیامبر (ص)، فخرالدین حجازی، چاپ مشتعل آزادی ۱۳۵۳.

خرید با کلیه کارت های بانکی (دانلود فایل بلافاصله پس از خرید)

روش تحقیق

.

 

 

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

سیزده − 10 =