پیامد‌های جنگ آمریکا و عراق (۲۰۰۳) و تأثیر آن بر آینده اوپک

در قرن ۲۱ توان مهار منابع انرژی یا خطوط انتقال آن تضمین ورود ثروت است و بدون تضمین جریان انرژی، امنیت ملی کشور‌ها تهدید خواهد شد. این موضوع تا آن حد مورد توجه قرار گرفته که اصطلاح «بازی بزرگ جدید» برای آن انتخاب شده است. در این بازی بزرگ هدف اصلی هر بازیگر مهار منابع یا راه‌های انتقال انرژی است.

چکیده
در این تحقیق سعی شده به پیامدهای جنگ آمریکا و عراق و تأثیر آن برآینده اوپک با توجه به سئوال اصلی و سئوالات فرعی پرداخته شود. مساله تحقیق این است که آیا اوپک پس از حمله آمریکا به عراق نیز می‌تواند این وحدت و همگرایی را در بین اعضای خود حفظ نماید و یا اینکه با خروج عراق از اوپک یا عدم رعایت سهمیه عراق و یا دخالت آمریکا در تعیین سهمیه نفت عراق، تضعیف اوپک را شاهد خواهیم بود و آیا با ورود مصرف کنندگان انبوه جدید نفتی، معادلات نفتی به نفع کشورهای عضو اوپک رقم خواهد خورد.

این تحقیق دانشجویی مشتمل بر ۱۵۴ صفحه است، برای دیدن فهرست مطالب مقاله و جزئیات آن به اطلاعات اضافی زیر مراجعه فرمایید.

فهرست مطالب
چکیده ۱
فصل اول: طراحی پروژه
۱-۱- طرح مسأله: ۴
۲-۱- سئوال اصلی: ۵
۳-۱- فرضیه اصلی: ۶
۴-۱- متغیرهای دخیل: ۶
۵-۱- تعریف عملیاتی مفاهیم: ۶
۶-۱- پیشینه تحقیق: ۷
۷-۱- روش تحقیق: ۱۱
۸-۱- هدف تحقیق: ۱۱
۹-۱- قلمرو تحقیق: ۱۲
۱۰-۱- انگیزه و ضرورت تحقیق: ۱۲
۱۱-۱- موانع و تنگناهای تحقیق: ۱۲
۱۲-۱- سازماندهی تحقیق ۱۳
فصل دوم: کلیات نظری
۲-۱- همگرایی: ۱۷
۲-۲- نظام تک قطبی متقارن: ۲۳
۳-۲- دکترین بوش و نظم نوین جهانی: ۲۶
۴-۲- نظریه هژمونی و کاربرد آن در منطقه خاورمیانه: ۲۸

فصل سوم: تاریخچه عملکرد اوپک
۱-۳- چگونگی شکل‌گیری اوپک: ۳۲
۳-۳- اعضای اوپک: ۳۴
۵-۳- تحولات اوپک از زمان تشکیل: ۳۹
۶-۳- آژانس بین‌المللی انرژی و نقش آن در کاهش قدرت اوپک: ۴۱
۷-۳- جنگ عراق و ایران و تأثیر آن بر اوپک ۴۳
۸-۳- جنگ عراق علیه کویت (جنگ دوم خلیج فارس) و اوپک ۴۵
۹-۳- حمله آمریکا به عراق (۲۰۰۳) (جنگ سوم خلیج فارس): ۴۹
۱۰-۳- جمع بندی تحولات اوپک ۵۰
۱۱-۳- نوسانات نظام سهمیه‌بندی اوپک ۵۱
فصل چهارم: تحولات عراق
۱-۴- پیشینه تاریخی و جغرافیایی عراق: ۶۶
۲-۴- تاریخچه نفت عراق: ۶۸
۳-۴- بحرانهای عراق در خلیج فارس (با تأکید بر سه جنگ مهم عراق)‌: ۷۰
جنگهای عراق علیه ایران و تأثیر آن بر نفت عراق ۷۰
فصل پنجم: اهداف آمریکا در عراق
۱-۵- آمریکا و خلیج فارس: ۷۷
۲-۵- رابطه ایالات متحده آمریکا در جنگ عراق علیه ایران: ۷۹
۳-۵- جنگ عراق علیه کویت و نقش ایالات متحده امریکا: ۸۱
۴-۵- حمله آمریکا به عراق یک گزینه با چندین هدف ۸۴
۵-۵- افزایش وابستگی امریکا به نفت: ۸۷
۶-۵- دلایل و اهداف آمریکا از جنگ ۸۹
شرایط اقتصادی آمریکا در بروز جنگ ۸۹
فصل ششم: دیدگاهها و تحلیلها دباره حمله به عراق و آینده اپک
۱-۶- اتحادیه اروپا و بحران عراق: ۱۰۰
۲-۶- قطعنامه ۱۴۴۱: و دیدگاههای موافق و مخالف حمله به عراق ۱۰۴
۳-۶- آینده اوپک با حضور یا عدم حضور عراق: ۱۰۸
۴-۶- تحلیلهای اقتصادی عرضه و تقاضای جهانی نفت ۱۱۲
فصل هفتم: نتیجه گیری
نتیجه‌گیری ۱۲۳
پیوست‌ها و ضمائم ۱۲۹
فهرست منابع و مأخذ:‌ ۱۳۰

 

خلاصه ای کوتاه از مقاله  پیامد‌های جنگ آمریکا و عراق (۲۰۰۳) و تأثیر آن بر آینده اوپک را در زیر می توانید ببینید.

مقدمه:
در قرن ۲۱ توان مهار منابع انرژی یا خطوط انتقال آن تضمین ورود ثروت است و بدون تضمین جریان انرژی، امنیت ملی کشور‌ها تهدید خواهد شد. این موضوع تا آن حد مورد توجه قرار گرفته که اصطلاح «بازی بزرگ جدید» برای آن انتخاب شده است. در این بازی بزرگ هدف اصلی هر بازیگر مهار منابع یا راه‌های انتقال انرژی است.

پیشینه تحقیق:
مروری بر تحقیقات و مطالعات پیشین، به شناخت دقیقتر ابعاد مسأله تحقیق کمک می‌نماید و از این رو می‌توان دیدگاه‌ها و یافته‌هایی که در زمینه تحقیق وجود دارد، شناسائی نمائیم و بر این اساس به دنبال گردآوری اطلاعات و تولید یافته‌های نوینی باشیم که تاکنون در مورد آنها کاری صورت نگرفته و اطلاعاتی درباره آن وجود ندارد.

روش تحقیق:
با توجه به اینکه تحقیق حاضر از مطالب موجود در مقالات، اخبار، کتب و اینترنت بدست آمده است، لذا تحقیق موجود توصیفی ـ تحلیلی و همچنین کتابخانه‌ای می‌باشد.

هدف تحقیق:
در مجموع هدف‌های این تحقیق شامل دو دسته از اهداف می‌شود یک دسته از اهداف به مشارکت و تولید دانش علمی باز می‌گردد و دسته دیگر با نیازهای کاربردی و دستگا‌ه‌های اجرایی در ارتباط است (از آنجائی که ایران به عنوان یکی از اعضای اصلی اوپک به شمار می‌رود، بررسی‌های فوق می‌تواند قابل بهره‌برداری برای مجریان و سیاستگذاران نفتی کشورمان باشد)، که در این تحقیق هر دو مورد مطمح نظر قرار می‌گیرد.

همگرایی:
تقسیم جهان به دو منطقه انحصاری نفوذ در دوران جنگ سرد مانع از شکل‌گیری سازمان‌های کارآمد در ورای مرزبندی دو بلوک بود. لازم به ذکر است که در چنین شرایطی و در حالی که شکل‌گیری هر گونه سازمانی با مشکل مواجه می‌شد سازمان صادر کننده نفت (اوپک) بوجود آمد. اما از اواخر دهه ۱۹۸۰ به این سو موج جدیدی از گرایش به نهادها و سازمان‌های منطقه‌ای بوجود آمده است.

عوامل همگرایی و اوپک:
هر چند اوپک تلاش می‌کند با شرایط سلطه گرانه و نابرابرنه جهانی مقابله نموده و به حیات خود ادامه دهد اما نارساییهای پرشماری نیز در درون سازمان به چشم می‌خورد. از فقر فناوری تا عدم یگانگی سیاسی، پیامدهای جنبی چنین تشکلی بوده است. همچنین عوامل درونی و بیرونی نیز در عدم انسجام اوپک نقش داشته است.

نظام تک قطبی متقارن:
بر اساس دیدگاه دکتر دهشیار (استاد دانشگاه) شرایط حاکم بین‌المللی امروزه به گونه‌ای است که تا حدود زیادی در طول تاریخ متمایز بوده است. شرایطی که شاید بتوان آن را نظام تک قطبی متقارن نامید. متقارن از این نظر که چارچوبهای فرهنگی توده پسند و نخبه گرا و معیارهای اقتصادی حاکم در بسیاری از کشور همسان می‌باشد او در یک جهت حرکت می‌کنند.

نظریه هژمونی و کاربرد آن در منطقه خاورمیانه:
منطقه خاورمیانه از جنبه‌های گوناگون برای آمریکا دارای اهمیت می‌باشد. خاورمیانه از معدود مناطق جهان است که بطور کامل سلطه یکی از قدرتها و بویژه آمریکا در آن هنوز کامل نشده است. منابع گسترده انرژی خاورمیانه باعث شده است که قدرت‌های رقیب بالقوه آمریکا یعنی آلمان، فرانسه، روسیه، چین و ژاپن برای به گردش درآوردن موتور محرکه اقتصاد در قدرت خود بدان وابسته شوند و در نتیجه کنترل و سلطه کامل بر این منطقه توان کنترل رقبا و قدرت اعمال فشار بر آنها را در اختیار آمریکا قرار می‌دهد.

اهداف هژمونیک آمریکا:
اهداف هژمونیک آمریکا دلالت بر نوع اهداف و مقاصدی دارد که در سطح ساختار بین‌المللی، ایالات متحده آمریکا بتواند با تحقق آنها مبانی و سطوح قدرت خود را افزایش داده و شکاف قدرت را بین خود و سایر قدرت‌های بزرگی چون آلمان، روسیه، فرانسه و چین فزونی ببخشد، بنابراین اهداف اساسی قدرت در سطح ساختار بین‌المللی را می‌توان در قالب اهداف هژمونیک آمریکا نام آورد که اهم آنها به شرح ذیل است:

هژمونی نفتی آمریکا:
نفت یکی از مهمترین فاکتورهای تعیین کننده در سوداهای حاکم در دولت و ایالات متحده آمریکاست چرا که آمریکا با در اختیار داشتن ۲% از ذخایر نفتی شناخته شده در جهان بالغ بر ۲۵% از نفت تولید شده جهانی را مصرف می‌نماید. (مصرف جهانی نفت حدود ۷۷ میلیون بشکه در روز است).

چگونگی شکل‌گیری اوپک:
اهمیت و کاربرد نفت در دنیای صنعتی امروز بر هیچ کس پوشیده نیست. یکی از عواملی که امروزه به خاورمیانه از لحاظ ژئوپلیتیکی اهمیت بخشیده، وجود منابع نفتی در این منطقه می‌باشد و کمتر جنبه‌ای از تحولات خاورمیانه است که به نحوی تحت تأثیر ثروت هنگفت حاصل از نفت قرار نگرفته باشد.

اهداف و برنامه‌های اوپک:
هدف‌های سازمان در قطعنامه نخستین کنفرانس ذکر شده است و به اتفاق آراء توسط نمایندگانی که در کنفرانس حضور داشتند تعیین و مورد تصویب قرار گرفت. بدین ترتیب اهداف اساسی سازمان کشورهای صادر کننده نفت (اوپک) که در فصل اساسنامه اوپک آمده است به صورت ذیل قابل ارائه است:

اعضای اوپک:
علاوه بر کشورهای ایران، عربستان سعودی، کویت، عراق و ونزوئلا که به عنوان اعضای مؤسس این سازمان را به وجود آوردند، هشت کشور دیگر نیز به تدریج در سال‌های بعد به عضویت اوپک درآمدند. اسامی سایر اعضاء و تاریخ عضویت آنها به شرح ذیل است:

تحولات اوپک از زمان تشکیل:
اوپک از زمان تأسیس دچار بحران‌ها و تحولات گوناگونی گشته است این تحولات باعث افت و خیزهای بسیاری در این سازمان و کشورهای عضو آن گردیده که در این راستا اجمالاً به بررسی آنها می‌پردازیم.
جنگ شش روزه مصر و اسرائیل در سال ۱۹۶۷ موجب تقویت اوپک گردید. در این جنگ فروش نفت به یاران اسرائیل یعنی آمریکا، انگلیس و آلمان غربی ممنوع گردید.

جنگ عراق و ایران و تأثیر آن بر اوپک
در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ (سپتامبر ۱۹۸۰) رژیم عراق تهاجم نظامی گسترده‌ای را در درون مرزهای ایران آغاز کرد. وقوع این جنگ نیز از متغیرهای سیاسی مهمی بود که در آغاز اهمیت نفت را مطرح و بهای نفت را به مرز ۴۰ دلار نزدیک ساخت. لیکن فرسایشی شدن جنگ، اوج‌گیری حملات هوایی دو کشور به تأسیسات نفتی، اختلاف نظر میان اتحاد مثلث (الجزایر، لیبی، ایران) و ائتلاف محافظه کاران به رهبری عربستان سعودی و تعیین سهمیه‌های اعضاء به صورت غیررسمی در سازمان اوآپک، توانایی اوپک را از سال ۱۹۸۱ به بعد کاهش داد.

جنگ عراق علیه کویت (جنگ دوم خلیج فارس) و اوپک
رویداد سیاسی دیگری که بازتاب گسترده‌ای بر روند دگرگونی‌های اوپک داشت یورش عراق به کویت در سال ۱۹۹۰ بود.

حمله آمریکا به عراق (۲۰۰۳) (جنگ سوم خلیج فارس):
علاقه آمریکا به منطقه خلیج فارس تازگی ندارد. البته ابتدا رنگ سیاسی قضیه پررنگتر از بعد اقتصادی آن بود اما اکنون در بعد اقتصادی هم یک فاکتور ثابت و تأثیرگذار محسوب می‌شود. نمونه بارز آن حملات آمریکا به عراق در ۲۰ مارس ۲۰۰۳ می‌باشد که در ظاهر بدلیل مبارزه با سلاحهای کشتار جمعی، این جنگ آغاز گردید.

پیشینه تاریخی و جغرافیایی عراق:
عراق در نیمه دوم قرن بیستم از جمله کشورهای تندرو و تجدید نظر طلب در جهان عرب و منطقه خلیج فارس بوده و با اتخاذ سیاستهای مختلف چالشها و کشمکشهای عمده ای را در سطح منطقه و جهان ایجاد کرده است. از آنجا که مسائل و تحولات سیاسی در سطح بین المللی و بویژه در کشورهای تولید کننده نفت بر نوسانات قیمت نفت تأثیر مستقیم دارد و شوکهای نفتی معمولاً پیامد تحولات سیاسی خاورمیانه بوده ، عراق با ذخایر عظیم نفتی (۱۱۲ میلیارد بشکه) و موقعیت ویژه ژئواستراتژیکی و اکونومیکی یا عامل تأثیرگذار در سیاست جهانی نفت بوده و خواهد بود و بالطبع بررسی تحولات سیاسی عراق و ارزیابی سیاست خارجی این کشور برای تحلیل بازار نفت قابل تعمق و تدبر خواهد بود.

تاریخچه نفت عراق:
عراق یکی از قدیمی‌ترین کشورهای نفت خیز و یکی از غنی‌ترین ممالک صاحب ذخیره نفت جهان است. بطوریکه امروز ذخایر نفتی آن در حدود ۱۱۲ میلیارد بشکه تخمین زده شد و حدود ۲۱۵ میلیارد بشکه ذخیره احتمالی نفت پس از عربستان سعودی بزرگترین منبع نفت جهان بشمار می‌رود.

جنگهای عراق علیه ایران و تأثیر آن بر نفت عراق
با سقوط رژیم شاه در ایران، مشکلات جدید بی ثباتی داخلی و عدم مشروعیت در رهبری بعثی احساس شد. بعد مذهبی انقلاب اسلامی فرصتی را برای شیعیان عراق فراهم ساخت تا سلطه‌ بعث را رو به تحلیل برند. اتخاذ جنگ تحمیلی علیه جمهوری اسلامی ایران پاسخی انحرافی از سوی دولت عراق برای ارضای نیاز به کسب هویت ملی آن کشور بود.

جنگ عراق علیه کویت:
روز دوم اوت ۱۹۹۰ عراق در یک حمله برق‌آسا و در یک تهاجم گسترده که کویت را اشغال و آنرا ضمیمه خاک خود ساختند و ادعا نمودند که کویت یک بخش جدایی ناپذیر عراق است که بر اثر توطئه غرب از این کشور جدا شده است. اقدام عراق سبب شکل‌گیری یکی از بحرانهای پیچیده جهان در منطقه استراتژیک خلیج فارس گردید.

جنگ آمریکا علیه عراق:
بعد از اشغال کویت توسط عراق و ایجاد جنگ دوم خلیج فارس، آمریکا استراتژی سخت گیرانه را در مورد عراق اتخاذ کرد و با سیاست تحریم اقتصادی و اعزام بازرسان سازمان ملل (آنسکام) سعی در تضعیف عراق داشت که در نتیجه روابط دو کشور بسیار متشنج شد بطوریکه در سال ۱۹۹۸ در پی خروج بازرسان سازمان ملل و عدم همکاری بغداد با آنها، امریکا و انگلیس برای بار دوم حملات هوایی گسترده‌ای را به عراق از سر گرفتند. در پی حوادث یازدهم سپتامیر ۲۰۰۱ و اعلام عراق بعنوان محور شرارت از سوی رئیس جمهور آمریکا و تمدید حمله به عراق برای سرنگونی رژیم این کشور، تنش در روابط دو کشور به شدت افزایش یافته که تأثیر این امر در بازار جهانی نفت کاملاً مشهود است.

آمریکا و خلیج فارس:
منطقه خلیج فارس در سراسر دهه‌های گذشته مهمترین منطقه جهان محسوب شده و در قرن حاضر همچنان، ذهن قدرتهای خارجی را به خود مشغول کرده است. بر این باور سه دلیل اصلی وجود دارد. اول آنکه ذخایر عظیمی از نفت و گاز جهان در کشورهای ساحلی و درون خلیج فارس نهفته و متمرکز شده است. به عبارت دیگر در افق تأمین نیازهای نفتی جهان منطقه‌ دیگری به معنای خلیج فارس وجود ندارد تا بتواند انرژی کشورهای دنیا بویژه قدرتهای صنعتی و در حال رشد در آمریکا، اروپا و غیره را در قرن جدید تأمین نماید.

رابطه ایالات متحده آمریکا در جنگ عراق علیه ایران:
خط مشی دولت ایالات متحده امریکا در مناسبات با عراق همیشه در سمت‌گیری مبارزه با جنبش رهائی بخش خلق عراق، تخریب دولت انقلابی دموکراسی که تدابیر مترقی اجتماعی اقتصادی در داخل کشور سیاست ضد امپریالیستی در بر داشت بود. کوشش در نگاهداشتن موقعیت امریکا و انحصارات نفتی اساس خط سیاست امریکا را در عراق تعیین می کرد. در این کشور منابع نقش عظیمی در دل خاک نهفته است و برای استثمار هم شرایط مناسبی را در بردارد و از این رو انحصارات نفتی امریکا همیشه چشم طمع به این منابع زیرزمینی دوخته است.

جنگ عراق علیه کویت و نقش ایالات متحده امریکا:
روشن بود که در آزاد شدن کویت، منافع غرب نسبت به دسترسی به نفت منطقه ،‌ نقش بسیار مهمتری داشت تا رهایی کویتی‌ها از چنگال اشغالگران عراقی- آمریکا بعنوان مهمترین بازیگر خارجی به منظور دنبال کردن منافع ملی خود در خلیج فارس در نبرد بزرگی وارد شده بود و سهم طبیعی خود را در زندگی سیاسی و اقتصادی این منطقه را می‌طلبید.

حمله آمریکا به عراق یک گزینه با چندین هدف
در اواخر قرن بیستم امپراطوری شرق رو به اضمحلال نهاد. این امر زمینه‌های رویارویی آقا منشی را برای دولتمردان امریکا فراهم کرد. رویایی که در قالب دکترین گوناگون گنجانده و در نهایت بصورت دکترین نظم نوین جهان مطرح شد .

افزایش وابستگی امریکا به نفت:
برابر آمارهایی که توسط منابع مختلف در سال ۲۰۰۱ انتشار یافته است نفت ایالات متحده امریکا در حدود ۱۰ سال آینده تمام خواهد شد. حجم ذخایر اثبات شده ایالات متحده ۷/۲۹ میلیارد بشکه یعنی ۸/۲ درصد ذخایر جهان و عمر آنها ۴/۱۰ سال می‌باشد حجم ذخایر اثبات شده امریکا در آغاز سال ۲۰۰۰ برابر ۵/۳۰ میلیارد بشکه و تولید روزانه ۷۴۵/۷ میلیون بشکه بوده یعنی حجم ذخایر اثبات شده و تولید امریکا هر روز کمتر و در مقابل، مصرف روزانه بیشتر شده است.

شرایط اقتصادی آمریکا در بروز جنگ
واقعیت امر این است که هر گاه امریکا با رکود اقتصادی مواجه شد جنگ را بعنوان یکی از عوامل رفع کساد و بحران و خروج از شرایط رکود اقتصادی انتخاب کرده است. بررسیها نشانگر این حقیقت است که جنگ بر اقتصاد آمریکا تأثیر انبساطی داشته است.

اهداف و دلایل منطقه‌ای امریکا در خاورمیانه:
«هیچ کجا از جهان نمی‌تواند همانند خاورمیانه منافع امریکا را تأمین کند.» این مطلب را جورج بوش رئیس جمهوری امریکا در سخنرانی خود در اواخر سه بر زبان راند. آنچه در خاورمیانه اتفاق می‌افتد برای امریکا اهمیت فراوان دارد. به همین دلیل امریکا با وجود چالشها و مشکلات فراوان همچنان منافع گوناگون خود را در این منطقه جستجو می‌کند.

اهداف و دلایل جهانی امریکا:
گزینه‌های مختلفی از سوی صاحبنظران درباره جنگ امریکا و عراق ۲۰۰۳ مطرح می‌شود و گروهی بر این باور هستند که در واقع جنگ مذکور در ادامه تشکیل پروژه ناتمام جنگ امریکا و عراق در سال ۱۹۹۰ میلادی است که بدلیل حمایت شوروی از عراق امکان پذیر نشده و عملاً آمریکا نتوانست به هدفش که استفاده از توان نظامی و حضور در جغرافیای منطقه و امنیت انرژی از طریق سرنگون کردن و تضعیف نظامهای سیاسی منطقه‌ای که ارتباط نزدیکی با این کشور داشتنند، دست یابد.

اتحادیه اروپا و بحران عراق:
بحران عراق که به حمله آمریکا به این کشور در ۲۰ مارس ۲۰۰۳ انجامید، با سخنرانی جورج بوش در جمع نمایندگان کنگره در ژانویه ۲۰۰۲ آغاز شد. وی عراق را یکی از سه روش محور شرارت معرفی کرد که در صدد تولید سلاح های کشتار فوری علیه صلح و امنیت بین ‌المللی و همچنین امنیت ملی آمریکا در نظر گرفته شد.

موافقان حمله به عراق
برخی از اعضای اتحادیه اروپا با امضای نامه سرگشاده‌ای در ۳۰ ژانویه ۲۰۰۳ از موضع و سیاست آمریکا مبتنی بر توسل به نیروهای نظامی حمایت کردند. اهمیت نامه پیش از آنکه در مفاد و محتوای آن نهفته باشد، از شیوه و چگونگی تدوین و انتشار آن ناشی می‌شد.

مخالفان حمله به عراق
مطرح شدن بحث عراق، مادرید، رم و اتحادیه اروپای با سر کردگی لندن، را دچار افتراق کرد و احساس اعتماد متقابل را بین متحدان اروپایی به شدت تضعیف نمود. واقعیت اختلافات داخلی اروپا کمتر در مورد تاکتیک خلع سلاح صدام بود و بیشتر در مورد این بود که چگونه می‌توان قدرت امپریالیستی آمریکا را محدود کرد.

قطعنامه ۱۴۴۱: و دیدگاههای موافق و مخالف حمله به عراق
شورای امنیت سازمان ملل متحد قطعنامه ۱۴۴۱ را در تاریخ ۸ نوامبر ۲۰۰۲ (۱۷ آبان ماه ۱۳۸۱ به اتفاق آراء مورد تصویب قرارداد . در واقع، قطعنامه ۱۴۴۱ ، برآیند مجموعه تلاشهایی است که ایالات متحده با هدف متقاعد ساختن افکار عمومی داخلی خود و نیز اعضای جامعه بین‌المللی و بمنظور آماده نمودن بستر حمله نظامی علیه عراق و تغییر هیات حاکمه این کشور بکار رفته است.

ادله موافقان حمله آمریکا به عراق
بمنظور رسیدن به این نکته که آیا قطعنامه مذکور، حمله آمریکا به عراق را مشروعیت بخشیده داده یا خیر، لازم است ابعاد حقوقی – بین‌المللی مفاد قطعنامه مد نظر قرار گیرد. یکی از مهمترین استنادات طرفداران حمله نظامی به عراق، پاراگراف ۱۳ قطعنامه ۱۴۴۱ است که عنوان می کند، «در صورت عدم همراهی عراق با تعهدات خود این کشور ممکن است با پیامدهای جدی مواجه شود.» با وجود این ، تأمل در قطعنامه های قبلی شورای امنیت نشان می‌دهد.

– ادله مخالفان حمله آمریکا به عراق
مخالفان حمله آمریکا به عراق معتقدند، امکان تعمیم مفاد قطعنامه ۶۷۸ به شرایط جاری متصور نیست. زیرا قطعنامه ۶۷۸ یک وضعیت خاص و منحصر به فرد بود که در آن برای نخستین بار از زمان تاسیس سازمان ملل متحد (در سال ۱۹۴۵) یک کشور عضو سازمان با توسل به زور و اقدام نظامی، سرزمین کشور دیگری را تماماً ضمیمه خود کرد و به همین جهت اجماع جهانی را برانگیخت.

آینده اوپک با حضور یا عدم حضور عراق:
عرضه کنونی نفت در جهان حدود ۱/۷۸ میلیون بشکه است که سهم اوپک ۷/۲۹ میلیون بشکه در روز است یعنی اوپک حدود ۳۸ درصد عرضه بازار نفت را بر عهده دارد و این در حالی است که عراق سهم اندکی در تولید نفت دارد با روندی که برای عرضه و تقاضای نفت پیش‌بینی شده است به نظر می‌رسد افزایش در تقاضای نفت از طریق افزایش در عرضه کشورهای غیراوپک پوشش داده شود.

اگر عراق در اوپک بماند:
هزینه هنگفت بازسازی و بدهیهای خارجی عراق این کشور را به این عقلانیت می‌رساند که بیشترین درآمد را از منابع نفتی خود کسب نماید. اگر تصمیم دولت آینده عراق بر این اساس باشد که برای رسیدن به اهداف خود در اوپک بماند به نظر می رسد خواهان سهمیه بالایی در اوپک خواهد بود. کشورهای اوپک که در دوران انزوای عراق به سهمیه بالایی دست یافته بودند بایستی فضا را برای حضور یک عضو مهم میان خود ایجاد کنند. با وارد شدن عراق که می‌تواند روزانه تا سطح ۸ میلیون بشکه نفت تولید کند سمهم اوپک از بازار نفت بالا خواهد رفت.

اگر عراق از اوپک خارج شود.
در کوتاه مدت عراق نمی‌تواند تأثیر چندانی بر نقش اوپک در بازار نفت داشته باشد به نظر می‌رسد در شرایطی که تولیدات عراق از سطح ۸/۲ میلیون بشکه و بیشتر که پیش‌بینی می‌شود تا سطح ۸ میلیون بشکه نیز ظرفیت بالا رفتن دارد بیشتر شود در آن صورت تولیدات عراق تأثیرات جدی بر اوپک بر جای خواهد گذاشت.

تحلیل اقتصادی آمارهای ۱۰ ساله نفت جهان:
قیمت نفت در سال ۹۵ میلادی نشانگر ۰۷/۱ درصد افزایش قمیت نفت برنت نسبت دلار به سال گذشته میلادی بوده است که از ۸۲/۱۵ به ۰۲/۱۷ دلار بالغ گردیده است. توابع تولید موثر در افزایش نسبی قیمت نفت عبارتند از: ۱- افزایش نسبت مصرف جهانی نفت به تولید جهانی نفت (۲%) ۲- سهم واردات نفتی غرب (آمریکا ، اروپا و ژاپن) به کل تولید ۶۶/۳۷ و ۲% اضافی مصرف به تولید جهانی در واقع بدنبال تأمین نیاز نفتی کشورهای غربی است ۳۰- عملکرد کاهنده اوپک نسبت به تولید جهانی (۲۴%-) با هدف تثبیت بازار جهانی نفت در این امر مؤثر بوده است.

نتیجه‌گیری
شکل‌گیری اوپک در حدود نیم قرن قدمت دارد و در واقع پیدایش اوپک محصول همگرایی و واکنش کشورهای تولید کننده نفت در مقابل منفعت طلبی و طمع ورزی کارتل‌های برگ نفتی کشورهای غربی بود. تجربه این مدت نشان می‌دهد که اوپک علی رغم هم فراز و نشیب‌ها ، اختلافات و اشتراکات همچنان توانسته است این همگرایی را با شدت و ضعف متفاوت بین اعضاء پیش برد.

فهرست منابع و مأخذ:‌
۱- امامی،‌ محمد علی، عوامل تأثیرگذار خارجی در خلیج فارس، تهران: وزارت امور خارجه ، مرکز چاپ و انتشارات، ۱۳۸۲.
۲- آقایی سید داوود، نقش و جایگاه شورای امنیت و نظم نوین جهانی، تهران: انتشارات پیک فرهنگ ، ۱۳۷۵.
۳- بیدگلی، علی،‌ تاریخ سیاسی و اقتصادی عراق،‌ تهران: مؤسسه مطالعات و انتشارات تاریخی میراث ملل، ۱۳۶۸.
۴- بورونو، نفت و سیاست ایالات متحد،‌ در خاورمیانه نزدیک و میانه، ترجمه ماشاءالله ربیع زاده، تهران: میر (گوتنبرگ)،‌ فروردین ۱۳۶۴.
۵- بلک ول ، جیمز و دیگران، صاعقه در صحرا (استراتژی و تاکتیکهای جنگ خلیج فارس)،‌ ترجمه حمید فرهادی نیا، هوشمند نامور تهران، تهرانی: انتشارات اطلاعات، ۱۳۷۲.
۶- خلعت بری، فیرزه،‌ مبانی اقتصاد نفت، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۷۳.
۷- دوئرتی، جیمز؛ فالتزگراف، رابرت، نظریه‌های متعارض در روابط بین‌الملل، تهران: نشر قوس، سال ۷۶.
۸- دهشیار، حسین، سیاست خارجی آمریکا و هژمونی، تهران: نشر علم، پائیز ۷۱.
۹- رضوی، حشمت الله، اوپک و سیاست نفتی جمهوری اسلامی، ایران، تهران: انتشارت چاپخش، ۱۳۸۰.
۱۰- ریتر، اسکات ؛ پیت، ویلیام ریور، جنگ علیه عراق (آنچه نمی‌خواهند شما بدانید)،‌ ترجمه نوید هاشمی طباء، تهران: انتشارات غزال، ۱۳۸۲.
۱۱- رحمانی، نژاد، تاریخ اوپک، تهران: انتشارات فرانگین، ۱۳۵۳.
۱۲- سیف زاده، حسین، روشندل، جلیل، تعارضات ساختاری در منطقه خلیج فارس، تهران: مرکز پژوهشهای علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه ،‌ ۱۳۷۹.
۱۳- سریر،‌ محمد؛ هاشمی، مرتضی ، اوپک و دیدگاههای آینده، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه،‌ ۱۳۶۹.
۱۴- طلوعی، محمود، بازی قدرت جنگ نفت در خاورمیانه، تهران: نشر علم، پائیر ۷۱.
۱۵- طرفی، عباس ، جنگ و نفت،‌ تهران: انتشارات خاتم،‌ ۱۳۸۰.
۱۶- فرشاد گهر، ناصر، بررسی قدرت اوپک در سیاست جهانی نفت،‌ تهران: پژوهشکده علوم دفاعی استراتژیک، بهار ۱۳۷۴.
۱۷- کاظمی: سید علی اصغر،‌ نظریه‌های همگرایی در روابط بین‌الملل «تجربه سوم» ، تهران : نشر قومس، سال ۷۰.
۱۸- مدیر قمی،‌ رضا، و دیگران،‌ اوپک،‌ موقعیت و دیدگاهها، تهران: انتشارات کویر، ۱۳۸۰.
۱۹- همتی، عبدالناصر، اقتصاد نفت، تهران: انتشارات سروش، ۱۳۷۴.
۲۰- یرگین، دانیل، نفت، پول، قدرت،‌‌ ترجمه منوچهر غیبی ارطه‌ای،‌ جلد دوم، تهران: انتشارات روابط عمومی شرکت ملی نفت ایران، بهار ۱۳۷۴.
۲۱- یوسفی، ابراهیم،‌ ژئوپلیتیک و سیاست خارجی عراق،‌‌ تهران: سال ۷۵-۷۴.
نشریات و مجلات فارسی:
۲۲- امینیان، بهادر، آمریکا و طرح خاورمیانه بزرگ، اهداف، ابزار و مشکلات،‌ فصلنامه سیاست دفاعی،‌ سال ۱۲،‌ شماره ۸۴، پائیز ۸۲.
۲۳- امین شکروی،‌ علی اصغر، نفت عراق،‌ نوسانات قیمت نفت و سازمان اوپک بعد از جنگ خلیج فارس،‌ دیدگاهها و تحلیلها، شماره ۱۷۱، سال ۱۳۸۲.
۲۴- استقامت، فاطمه،‌ اوپک (سازمان کشورهای صادر کننده نفت) ، تهران، وزارت امور خارجه، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی ، ۱۳۸۳.
۲۵- اوپک و فروپاشی، گسترش صنعت،‌ سال ۱۴، شماره ۶۴۷، فروردین ۸۲.
۲۶- اتحادیه اروپا و بحران عراق، فصلنامه سیاست خارجی ویژه عراق، سال ۱۸، زمستان ۸۳.
۲۷- باقرپور اردکانی، عباس، بررسی مشروعیت حمله نظامی آمریکا به عراق در پرتو قطعنامه ۱۴۴۱ شورای امنیت، گزیده تحولات جهان، شماره ۱۳، فروردین ۸۲.
۲۸- بشارتی، محمد علی، آینده عراق، راهبرد، مرکز تحقیقات استراتژیک، شماره ۲۸، تابستان ۸۲.
۲۹- بررسی تحولات عراق و نقش آن در بازار جهانی نفت، تحولات بازار نفت، مؤسسه مطالعات بین‌المللی انرژی، شماره ۴۷ ، ۱۳۷۹.
۳۰- پایور،‌ منوچهر،‌ تهاجم به عراق علل و پیامدها، فصلنامه مطالعات خاورمیانه، سال ۱۰ شماره ۲، تابستان ۸۲.
۳۱- پرس و گوی سیاست و انرژی با دکتر غنیمی فر، همشهری دیپلماتیک، شماره ۲۴، مهر ۱۳۸۳.
۳۲- حیدری،‌ محمد، ایران و عراق پس از اشغال، ایران، شماره ۲۶۳۶، ۱/۸/۸۲.
۳۳- حاجی یوسفی،‌ امیرمحمد، اوپک در عصر جهانی شدن اقتصاد، فصلنامه سیاست خارجی، ش ۳، پائیز ۱۳۷۹.
۳۴- حاجی یوسفی، امیر محمد، پیامدهای منطقه‌ای حمله آمریکا به عراق به تأکید بر ایران، برداشت اول،‌ سال ۲، ویژه نامه شماره ۲، ۱۳۸۳.
۳۵- خرمی مقدم، جواد، دموکراسی در خدمت منافع امریکا (گفتگو با عمادالدین باقی)، ایران ، شماره ۳۴/۳۰۶۷ ، ۲/۳/۸۲.
۳۶- دریابار،‌ سیاوش، بوش نفت نمی‌خواهد، صبح و اقتصاد،‌ شماره ۷۸، ۲/۲/۸۳.
۳۷- دهقانی، رضا، قطعنامه ۱۴۴۱، آخرین انتخاب صدام، گزیده، تحولات جهان، شماره ۱۰۵، دی ۱۳۸۱.
۳۸- رضایی نصیر، غلامرضا، بازسازی گهواره تمدن، همشهری، شماره ۲۸۶/۳۰۳۵، ۲۸/۲/۱۳۸۲.
۳۹- روحانی، حسن، مفهوم جدید حاکمیت ملی یا فرسایش حاکمیتها و سیاستهای آمریکا در بحران عراق، راهبرد، شماره ۲۸، تابستان ۸۲.
۴۰- سریع القلم، محمود، خاورمیانه تغییر می‌کند، ایران ، سال نهم، شماره ۲۶۴۲ ،‌ ۲۷/۸/۸۲.
۴۱- سیف، احمد، هژمونی دلار، یورو، و علل واقعی یورش آمریکا به عراق، اطلاعات سیاسی- اقتصادی، شماره ۹ و ۱۰- خرداد و تیر ۱۳۸۲.
۴۲- ساختار و ارکان اوپک، ابرار اقتصادی، شماره ۱۵۶۷ ، ۱۸/۹/۸۲.

 

 


 

برای سفارش پروپوزال به این صفحه مراجعه نمایید : سفارش پروپوزال
برای خرید پروپوزال به این صفحه مراجعه نمایید: خرید پروپوزال
برای سفارش پایان نامه به این صفحه مراجعه نمایید: سفارش پایان نامه
برای دانلود پروپوزال آماده به این صفحه مراجعه کنید: پروپوزال آماده
برای دانلود تجربیات معلمان به این صفحه مراجعه نمایید: تجربیات معلمان
برای دانلود تجربیات معلمان ابتدایی به این صفحه مراجعه نمایید: تجربیان معلمان ابتدایی
برای دانلود تجربیات آموزشی معلمان به این صفحه مراجعه نمایید: تجربیات آموزشی معلمان
برای دانلود تجربیات یک معلم به این صفحه مراجعه نمایید: تجربیات یک معلم
برای خرید پروپوزال آماده به این صفحه مراجعه نمایید: خرید پروپوزال آماده
برای خرید تحقیق به این صفحه مراجعه نمایید: خرید تحقیق
برای انجام تحقیق دانشجویی به این صفحه مراجعه نمایید: انجام تحقیق دانشجویی
برای خرید تحقیق دانشجویی به این صفحه مراجعه نمایید: خرید تحقیق دانشجویی
برای سفارش تحقیق دانشجویی به این صفحه مراجعه نمایید: سفارش تحقیق دانشجویی
برای دانلود گزارش اقدام پژوهی به این صفحه مراجعه نمایید: گزارش اقدام پژوهی

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

5 × یک =