نگرشی بر تاریخ گزیده اثر حمد الله مستوفی

در قرن هشتم و در عهد حکومت ایلخانان در سال ۶۸۵ هجری ، ادیب و مورخ و جغرافی دانی برجسته به نام حمد الله مستوفی دیده به جهان گشود. وی از آغاز جوانی بنابر سیرت آبادی و اجداد خود به خدمت دیوانی اشتغال داشت. از آثار ارزنده‌ی وی “کتاب تاریخ” گزیده است که آن را در سال ۷۳۰ هـ .

مطلب نگرشی بر تاریخ گزیده اثر حمد الله مستوفی مشتمل بر  ۲۴ صفحه است، برای دیدن فهرست مطالب مقاله و جزئیات آن به اطلاعات اضافی زیر مراجعه فرمایید.

فهرست مطالب

مقدمه. ۲

وضعیت اجتماعی و ادبی عصر حمدالله مستوفی.. ۴

علل برتری کتاب تاریخ گزیده ۶

مباحث و قسمت های تشکیل دهنده تاریخ گزیده ۸

مآخذ کتاب تاریخ گزیده ۱۰

نام و موضوع تاریخ گزیده ۱۰

چگونگی نثر تاریخ گزیده ۱۱

بررسی اثر از لحاظ سبک شناسی.. ۱۵

موضوع ها و انواع نثر فارسی در دوره ایلخانان.. ۱۶

مضامین و موضوعات تاریخ گزیده ۱۸

چند نکته در مورد تاریخ گزیده ۲۰

فهرست منابع و مآخذ. ۲۳

خرید با کلیه کارت های بانکی (دانلود فایل بلافاصله پس از خرید)

روش تحقیق

.

خلاصه ای کوتاه از مقاله نگرشی بر تاریخ گزیده اثر حمد الله مستوفی را در زیر می توانید ببینید.

مقدمه

در قرن هشتم و در عهد حکومت ایلخانان در سال ۶۸۵ هجری ، ادیب و مورخ و جغرافی دانی برجسته به نام حمد الله مستوفی دیده به جهان گشود. وی از آغاز جوانی بنابر سیرت آبادی و اجداد خود به خدمت دیوانی اشتغال داشت. از آثار ارزنده‌ی وی “کتاب تاریخ” گزیده است که آن را در سال ۷۳۰ هـ .

وضعیت اجتماعی و ادبی عصر حمدالله مستوفی

دکتر ذبیح الله صفا وضع اجتماعی این دوره را اینگونه بیان می کند: “ وضع اجتماعی قرن هشتم هجری با اختلافات سران مغول در عهد ایلخانان و علی الخصوص بعد از مرگ ابوسعید بهادر و کشاکش های پیاپی امرای مختلف بر سر فرمانروایی نواحی ایران ،همراه بود .”

علل برتری کتاب تاریخ گزیده

اکنون پس از آشنایی با اوضاع و احوال اجتماعی و ادبی این دوره ، بهتر می توان به بررسی افکار و آثار حمدالله مستوفی پرداخت.

مباحث و قسمت های تشکیل دهنده تاریخ گزیده

کتاب تاریخ گزیده شامل قسمت های ذیل است :

فاتحه ، شش باب و خاتمه .

موضوع فاتحه در آفرینش کاینات. باب اول : در ذکر پیغمبران و کسانی که پیش از دعوت حضرت خانم النبیین ( ص ) ، در کار دین سعی کرده اند. باب دوم : در ذکر پادشاهان که پیش از اسلام بودند. باب سوم : در ذکر خاتم النبیین و سید المرسلین و حبیب رب العالمین محمد مصطفی ( ص ) و خلفا و اصحاب و احفاد او. باب چهارم : در ذکر پادشاهان که در صدر اسلام بودند . باب پنجم در ذکر ائمه‌ی سنت و قراء و مشایخ و علماء دین .

این را هم بخوانید :  آمادگی تحصیلی - آمادگی تحصیلی کودکان 6 ساله بدو ورود به دبستان - پرشین مقاله

مآخذ کتاب تاریخ گزیده

حمدالله مستوفی در مقدمه‌ی تاریخ گزیده ، مآخذی را که برای تالیف کتاب خود مورد توجه وعنایت قرار داده است را چنین برشمرده است:

سیره النبی ۲- قصص الانبیاء علیهم السلام ۳- رساله‌ی قشیری ۴- تذکره الاولیاء ۵- تجارب الامم و مشارب التجارب ۶- دیوان النسب ۷- تاریخ محمد بن جریر طبری ۸- تاریخ حمزه‌ی اصفهانی ۹- تاریخ عزالدین علی بن الاثیر جزری ۱۰- زبده التواریخ ۱۱- تاریخ جمال الدین ابوالقاسم کاشی ۱۲- تاریخ نظام التواریخ قاضی ناصر الدین ابوسعید بیضاوی ۱۳- تاریخ عیون التواریخ ابو طالب علی بن انجب خازن بغدادی ۱۴- معارف ابو محمد عبد الله بن مسلم بن قتیبه الدینوری ۱۵- جهانگشای جوینی ۱۶- ترجمه‌ی یمینی ابی الشرف جربادقانی

چگونگی نثر تاریخ گزیده

حمد الله مستوفی این اثر را به نام خواجه غیاث الدین [۱] تالیف نمود. نثر کتاب ساده ، روان و شیرین است به طور کلی از نثر مصنوع بر کنار بوده و کاملا قابل فهم می‌باشد.در کتاب آیات ، احادیث و روایات ، ابیات فارسی و عربی به کرار به کار رفته است. مولف که خود شاعر[۲] نیز بوده ، نثر کتاب را در مواقعی موزون و آهنگین نموده است.

[۱] – خواجه غیاث الدین محمد ، فرزند خواجه رشید الدین فضل الله بوده که پس از قتل پدر به جای وی بر مسند وزارت نشست .

[۲]–  در سال ۷۳۵ هجری ، حمدالله مستوفی یک اثر معروف خود را به نظم جامه‌ی کمال پوشانید و آن منظومه‌ی معروف “ ظفرنامه ” است به بحر متقارب . این منظومه که در تاریخ ایران بعد از اسلام است شامل ۷۵ هزار بیت بوده و وی آن را به مدت ۱۵ سال می سروده ، تا جایی که خود می‌گوید :

کشیدم درین پانزده سال رنج             بگفتم سخن پانزده بار پنج

و در جای دیگر سروده :

در این نامه از هفتصد و چند سال        بگفتم حکایت ز
ظفرنامه کن نام این نام را               بدین تازه کن رسم شهنامه را .

این را هم بخوانید :  آمادگی تحصیلی - آمادگی تحصیلی کودکان 6 ساله بدو ورود به دبستان - پرشین مقاله

موضوع ها و انواع نثر فارسی در دوره ایلخانان

“ در این دوره در انواع مختلفی از قبیل : ادب ، داستانهای قهرمانی ، رمان ها ، قصه ها و حکایت ها ، کتاب های رجال ادب و تصوف و سیاست و علم و حکمت ، تاریخ های عمومی ، تاریخ های محلی ، جغرافیا ، تصوف و عرفان مسائل دینی ، منطق ، حکمت ، ریاضیات ، نجوم ، موسیقی ، اخلاق ، فنون ادب و لغت کتابهای متعدد تالیف شد .” [۱]

از جمله کتابهای معتبر در تاریخ عمومی [۲]همین اثر حمد الله مستوفی در تاریخ گزیده است درباره‌ی سبک و نثر کتاب تاریخ گزیده باید گفت که مولف انشاء مرسل را برای کتاب خود برگزید . نثری که درقرن هفتم و هشتم به عده‌ای از کتب تاریخ و علمی و قصه و حکایت اختصاص یافته بود .

مضامین و موضوعات تاریخ گزیده

از نکات مهم وقابل تامل این کتاب که بر محاسن و اهمیت آن می افزاید کثرت اسامی،اشخاص ، اماکن ، کتب ، اقوام و قبایل و خاندان ها است که خود یکی از ویژگیهای برجسته هر کتاب تاریخی است و نیز یک منبع اطلاعاتی بسیار مفید در زمینه های تاریخی ، ادبی ، جغرافیایی و … به شمار می‌رود.

فهرست منابع و مآخذ

۱ – قرآن کریم – ترجمه و تفسیر الهی قمشه ای انتشارات صالحی و امیر کبیر ، تهران ۱۳۶۶ .

  • آثار الباقیه ، ابوریحان بیرونی ، ترجمه اکبر دانا سرشت ، امیرکبیر ، چاپ سوم ۱۳۶۳.
  • تاریخ ادبیات ایران ، جلد دوم ، ذبیح الله صفا ، تلخیص محمد ترابی ، خلاصه‌ی جلد سوم ، انتشارات بدیهه ، تهران ۱۳۷۴ .
  • تاریخ ادبیات ایران ، تالیف دکتر ذبیح الله صفا ، جلد سوم ، بخش دوم ، انتشارات فردوس ، چاپ نهم ، تهران ۱۳۷۲ .
  • تاریخ گزیده ، تالیف حمدالله مستوفی باهتمام دکتر عبدالحسین نوائی ، موسسه امیر کبیر ، تهران ۱۳۸۱ .
  • چهار مقاله نظامی عروضی سمرقندی ، مصحح دکتر محمد معین ، امیرکبیر چاپ نهم ، ۱۳۶۶ .
  • حبیب السیر ، تالیف غیاث الدین بن همام الدین الحسینی ، زیر نظر دکتر محمد دبیر سیاقی ، انتشارات خیام تهران ۱۳۵۳ هجری خورشیدی .

خرید با کلیه کارت های بانکی (دانلود فایل بلافاصله پس از خرید)

روش تحقیق

.

 

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

17 − چهار =