مقالات رشته تاریخ و جغرافیامقالات رشته معماری

معماری گنبد سلطانیه در گذرگاه هنر

مزار سلطان محمد خدابنده ( ۱۷- ۱۲۰۴ میلادی ) در سلطانیه , بنایی با گنبد عظیم و محوطه ای کوچک برای مزار . این بنا دارای پوشش دو لایه است ولی خاصیت عینی گنبد آن طور است که ارتفاع گنبد خیلی کمتر از آنچه که هست به نظر می رسد .ساختمان اصلی به صورت هشت گوش بوده در زاویه ها مناره برج مانند زیبائی بنا شده است . د رمورد ساختمانهای متفرقه این دوره می توان از نوشته های جهانگردانی چون مارکوپولو یلهم و روبروک و ابن بطوطه کمک گرفت در نوشته این جهانگردان بناهائی با عظمت و افسانه وار وصف شده است که هنرمندان غرب توانسته اند با تجسم آن زیباترین آثار نقاشی و ادبی را بیافرینند .

این تحقیق دانشجویی مشتمل بر  ۵۲ صفحه است، برای دیدن فهرست مطالب مقاله و جزئیات آن به اطلاعات اضافی زیر مراجعه فرمایید.

فهرست مطالب

مقدمه : ۲

تفضیل بنای گنبد عظیم سلطانیه : ۸

« نکاتی چند در مورد سلطانیه » ۹

اوضاع جغرافیائی شهر سلطانیه. ۱۱

الف )‌موقعیت : ۱۱

ب )‌فعالیتهای اقتصادی : ۱۲

ه ) مطالعات جمعیتی : ۱۴

نفایس الفنون فی عرایس العیون : ۱۴

تاریخ گزیده : ۱۵

سفرنامه فریزر : ۱۵

تاریخ مغول : ۱۵

خلاصه ای درباره حفاری در گنبد سلطانیه : ۱۶

تراشه های بعدی عبارتند از : ۱۸

شناسایی کفها در گنبد سلطانیه: ۱۹

سقاخانه : ۱۹

پیشینه تاریخ منطقه سلطانیه : ۲۰

وجه تسمیه سلطانیه : ۲۲

ارگ سلطنتی سلطانیه: ۲۳

دارالضیافه : ۲۴

گنبدسلطانیه: ۲۴

عملکرد و فلسفه وجودی گنبد سلطانیه : ۲۴

توصیف های عمومی بنا : ۲۸

مختصات معماری گنبد سلطانیه: ۲۹

اشاره مختصری به فضاهای جانبی : ۳۰

ورودی گنبد سلطانیه : ۳۲

جرزهای هشتگانه : ۳۳

فضای گنبدخانه : ۳۴

تربت خانه : ۳۷

سردابه : ۳۹

مناره : ۴۱

گنبد : ۴۳

ارتباطات در گنبد سلطانیه : ۴۵

تزئینات در گنبد سلطانیه : ۴۷

تزئینات آجری: ۴۹

تزئینات  آجری  با تلفیق کاشی : ۵۲

تزئینات کاشی کاری : ۵۸

جذاب ترین پدیده در گنبد سلطانیه: ۵۹

تزئینات رنگ و نقاشی : ۶۰

تزئینات سنگی : ۶۱

بررسی ایستایی در گنبد سلطانیه: ۶۲

بررسی پی سازی در گنبد سلطانیه : ۶۲

مقاومت مصالح : ۶۲

علل ویرانی بنای سلطانیه : ۶۳

الف ) علل جوی . ۶۴

ب )فقدان عملیات حفاظتی . ۶۴

ج )فقدان عوامل نگهبانی . ۶۴

بررسی کتیبه های گنبد سلطانیه : ۶۴

کتیبه های دوره نخست : ۶۵

خرید با کلیه کارت های بانکی (دانلود فایل بلافاصله پس از خرید)

مقالات رشته تاریخ و جغرافیا مقالات رشته معماری

.

خلاصه ای کوتاه از مقاله معماری گنبد سلطانیه در گذرگاه هنر را در زیر می توانید ببینید.

مقدمه:

مزار سلطان محمد خدابنده ( ۱۷- ۱۲۰۴ میلادی ) در سلطانیه , بنایی با گنبد عظیم و محوطه ای کوچک برای مزار . این بنا دارای پوشش دو لایه است ولی خاصیت عینی گنبد آن طور است که ارتفاع گنبد خیلی کمتر از آنچه که هست به نظر می رسد .

ساختمان اصلی به صورت هشت گوش بوده در زاویه ها مناره برج مانند زیبائی بنا شده است . د رمورد ساختمانهای متفرقه این دوره می توان از نوشته های جهانگردانی چون مارکوپولو یلهم و روبروک و ابن بطوطه کمک گرفت . در نوشته این جهانگردان بناهائی با عظمت و افسانه وار وصف شده است که هنرمندان غرب توانسته اند با تجسم آن زیباترین آثار نقاشی و ادبی را بیافرینند .

تفضیل بنای گنبد عظیم سلطانیه :

این گنبـــد مرتفع که داخل باروی سلطانیه قرار گرفته بنایی است مثمن ] هشت گوش [ که طول هــر ضلع آن برابر هشتاد گز بوده و گنبد فراز این بنــا ۱۲۰ گز ارتفــاع دارد . که اعجاب و تحسین ارباب فن را برمی انگیزاند .

به مناسبت پایان بنای عظیم سلطانیه قصیده مفصل و معروفی به وسیله شهاب الدین عبداله شیرازی ملقب به وصاف الحضیره در وصف این بنا سروده شده که در روز افتتاح بنا ] آرامگاه فعلی اولجاتیو [  در حضور سلطان قرائت شده مطلع آن قصیده با این ابیات شروع می شود :

اوضاع جغرافیائی شهر سلطانیه

الف )‌موقعیت :

شهر سلطانیه در محدوده سیاسی استان زنجان به فاصله ۳۷ کیلومتری شهر زنجان (مرکز استان )‌ قرار گرفته است . این شهر در فاصله ۴ کیلومتری جاده ترانزیتی ( تهران ، زنجان ، تبریز ، بازرگان )‌ واقع شده و شبکه خط آهن نیز به لحاظ بعد مسافت      (‌۵ کیلومتر )‌در شبکه تحرکاتی این شهر نقش ندارد .

« بررسی سلطانیه در متون تاریخی و سفرنامه »

نفایس الفنون فی عرایس العیون :

«‌ … از آن جمله شهر سلطانیه که در شهور سند اربع و سبعمایه (‌۷۰۴)‌ بنیاد و در مدت ده سال به مرتبه ای رساند که بلاد ربع مسکون معمورتر شد و در وسط سلطانیه قلعه ای بس عالی به مقدار شهری بنا فرمود ، وجهته مرقد خود گنبدی بس عالی هشت منار برسد آن ساخته و در حوالی آن ابواب خیر از جامع و خانقاه و مدارس و دارالسیاده که هرگز مثل آن در جهان کس ندیده و نه نشنیده بفرمود و بسیاری از املاک نفیسه بر آن جا وقف کرد . و هم در سلطانیه جامعی بس عالی و مدرسه با دارالشفا مطابق آن بنا فرمود که در ممالک هیچ یک را نظیر نیست

خلاصه ای درباره حفاری در گنبد سلطانیه : 

ایوان شمالی گنبد که قرنیه ایوان مشرف به تربت خانهاست دارای یک واحد پنجره بزرگ است که به لحاظ قرنیه ، پنجره تربت خانه ایجاد شده است .

کف این واحد به طور قرنیه ۸۰ سانتیمتر از کف اصلی گنبد بالاتر است که علیرغم اختلاف ارتفاع نسبتاً زیاد ، هیچ نوع اثری از پله یا چیز شبیه به آن مشاهده نمی شود . در عوض ، یک ردیف آجر همتراز با زیر اولین سنگ نما که به عنوان ازاره اجرا شده کارگزار شده است .

پیشینه تاریخ منطقه سلطانیه :

مهمترین مشخصه سلطانیه پس از مسائل مربوط به ارزشهای تاریخی , وجود چمن معروف سلطانیه است. در مورد با این چمن نقل قولهای فراوانی در کتب و نشریات مندرج گردیده است حمدا… مستوفی مورخ قرن ۸ هجری معتقد است :

« فبل از حمله مغول در سلطانیه فعلی هیچگونه اثر ساختمانی نبوده این ناحیه به شکل مرغزار و چمنزار بوده و سلاطین مغول پس از استقرار در ایران و پایتخت قرار دادن تبریز, کم کم برای شکار و گذرانیدن ایام تابستان به آن سو روانه می شدند

وجه تسمیه سلطانیه :

با استناد مدارک موجود , منطقه سلطانیه قبل از حمله مغول نام شهریاژ- شهرویاز-شهرویان نامیده می شده است . در این ارتباط فرهنگ نامه زنجان چنین اظهار می نماید:

« محلی که امروز در ۴۰ کیلومتری جنوب شرقی زنجان بنام سلطانیه معروف است قبل از ۷۰۳ هجری یعنی پیش از سلطنت خدا بنده اولجایتو به این نام موصوف نبود دارای نامی شبیه شهریار.یا شهریاز بوده است…

عملکرد و فلسفه وجودی گنبد سلطانیه :

در ارتباط با عملکرد گنبد سلطانیه دو نظریه ارائه گردیده است , نظر نخست مربوط به مورخین و جغرافی دانان متقدم است . که بنای گنبد را آرامگاه سلطان محمد خدابنده اولیجاتیو معرفی نموده اند از آن جمله در کتاب تقایس الفنون چنین آمده : « … ( اولجاتیو سلطان ) از جهت مرقد خود گنبدی بس عالی هشت منار بر سر آن ساخته

بررسی کتیبه های گنبد سلطانیه :

کتببه های این بنا از دو جهت شایسته مطالعه و تحقیق است , جهت نخست مورد تجزیه و تحلیل قرار دادن کتیبه ها از نظر هنری است. به ویژه آنکه عامل تزئینی خط به مثابه یک پدیده هنری در بناهای مذهبی مطرح بوده و عامل سوق دادن انسان به عالم بالاو ملکوت اعلا و تفکر و تعقل در فلسفه جهان هستی پهناور و اساس زندگی است .خطوط افقی , عمودی و مورب فضاساز بوده و از نظر روانشناسی هر خطی برای بیننده نوعی احساس ر ابرمی انگیزد چنانکه خطوط  افقی آرام بخش , خطوط مورب محرکند و زوایای تند در خطوط معقل ( خط بنائی ) ایجاد هیجان نمودن از این جهت دارای حرکت و هدف است .
نتیجه :

مطالعات به عمل آمده درمتن کتیبه ها گویای این حقیقت است که دروضعیت فعلی درکل  بنای سلطانیه ۷۷ واحد کتیبه مورد مطالعه قرار گرفته ازاین تعداد ۴۹ کتیبه متعلق به تزئینات دوره اول و۲۸ کتیبه متعلق به تزئینات دوره دوم است .کتیبه های دوره نخست که تا سال ۷۱۲ هجری قمری اجراء شده اند ، از نظر کمی بسیار کوتاه ،شامل کلمات واسماء جلاله ۲۳ مورد،واسم محمد(ص) درطرح های مختلف ۱۲ مورد ،نام علی(ع) درطرح های تزئینی متنوع ،۱۳ مورد، استفاده ازسور قرآنی ۵ مورد ، حدیث نبوی ۲ مورد وجملات تاریخی ۵ مورد ، خوانده شده است.

آیات قرآنی که درتزئینات دوره اول استفاده  شده کلام  الهی آیت کرسی است ، به استناد  نظر مورخین این آیه نگهدارنده وحافظ خواسته های مورد نیاز انسانها وبه تبع  اولی به منظور حفاظت شدن بنای گنبد از حوادث ایام ، انتخاب وبه جهت تأکید درآن سه بار تکرار شده است  .

منابع ومآخذ»

۱- پروژه مرمت آرامگاه اولجاتیو                                           سن پائولزی

۲- آمارنامه استان زنجان                                              دفتر برنامه وبودجه زنجان

۳-جامع التواریخ رشیدی                                خواجه رشیدالدین فضل الله همدان

۴-نفایس الفنون فی عراس العیون                      شمس الدین محمدبن محمودآملی

۵- فرهنگ نامه زنجان                                                    رضا روحانی

۶- نزهه القلوب                                                          حمدالله مستوفی

۷- جغرافیای سیاسی کیهان                                               دکتر کیهان

۸- تاریخ مغول                                                         عباس اقبال آشیانی

۹- گزارش پژوهش سلطانیه                       هوشنگ ثبوتی ، سازمان میراث فرهنگ

۱۰- تاریخ گزیده                                                         حمدالله مستوفی

۱۱- سفرنامه فریرز                                                         جیمز فریزر

۱۲- معماری گنبد سلطانیه                                               هوشنگ ثبوتی

 

خرید با کلیه کارت های بانکی (دانلود فایل بلافاصله پس از خرید)

مقالات رشته تاریخ و جغرافیا مقالات رشته معماری

.

 

 

 

 

برچسب ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

10 − نه =