روش تحقیقمقالات رشته دینیمقالات رشته معارف

مبانی شهادت زنان در شریعت اسلام

با ظهور اسلام در شبه جزیره عربستان ، تحولی عظیم در تمامی زمینه های زندگی عرب جاهلی بوجود آمد و احکام مربوط به طهارت و نجاست نیز از این دگرگونی بی بهره نبود و اسلام در این زمینه هم شیوه های نو به جهان عرضه داشت هر چند تا کنون در کتب فقهی نسبت به قاعده طهارت بحثهای زیادی شده است ولی ابعاد این بحث مهم فقهی بطور جداگانه هیچگاه مد نظر نبوده است .

چکیده

یکی از قواعد فقهی که در بعضی از احکام شرعی کاربرد دارد ، قاعده طهارت است . این قاعده از قواعد مشهور فقهى است که حکم به طهارت همه اشیا مى کند تا زمانى که ناپاکى و نجاست آن ها ثابت نگردد. بنابراین ، هرگاه در طهارت و نجاست چیزى شک شود ، به کمک این قاعده ، به طهارت آن حکم مى شود. در این رساله به دنبال بیان مفاد این قاعده و مستندات و حدود دلالت آن هستیم . ضمن اینکه قاعده مزبور را با صول عملیه مقایسه نموده و ارجحیت آن را در موقع تعارض اثبات می نماییم و نیز رابطه آن را با دیگر قواعد فقهی که مناسب بحث هستند بیان می نماییم . در پایان نیز مصادیقی از این قاعده را مورد ملاحظه و کنکاش قرار می دهیم .

این مطلب مبانی شهادت زنان در شریعت اسلام  مشتمل بر ۱۵۰صفحه است، برای دیدن فهرست مطالب مقاله و جزئیات آن به اطلاعات اضافی زیر مراجعه فرمایید.

فهرست مطالب

چکیده ۳

طرح تحقیق. ۴

۱ ـ طرح مساله. ۴

۲ ـ مسائل تحقیق. ۴

۳ ـ فرضیه ها ۴

۴ ـ اهداف تحقیق. ۵

۵ ـ سابقه تحقیق. ۵

۶ ـ ضرورت تحقیق. ۶

۷ ـ شیوه تحقیق. ۶

۸ ـ روش نگارش تحقیق. ۶

فصل اول : کلیات.. ۷

مبحث اول : مفهوم قاعده ۸

گفتار اول : معنای لغوی قاعده ۸

گفتار دوم : تعریف و معنای اصطلاحی قاعده ۱۰

مبحث دوم : معنای طهارت‏و بررسی منشا پیدایش مفهوم طهارت و نجاست در بین مردم. ۱۱

مبحث سوم : تفاوتها و جایگاهها ۱۵

گفتار اول : تفاوت میان قاعده و اصل. ۱۵

گفتار دوم : جایگاه قواعد فقهی بین فقه و اصول. ۱۹

فصل دوم : ۲۲

قاعده طهارت.. ۲۲

مبحث اول : مدارک قاعده ۲۲

گفتار اول : آیات شریفه قرآن. ۲۲

گفتار دوم : روایات و سیره معصومین.. ۲۶

گفتار سوم : خصوصیات قاعده طهارت.. ۳۰

مبحث دوم : جریان قاعده طهارت در شبهات موضوعیه و حکمیه. ۳۱

گفتار اول : شبهه موضوعیه و حکمیه و تفاوت آنها ۳۱

گفتار دوم : جریان یا عدم جریان این قاعده در شبهات مذکوره ۳۲

مبحث سوم : اصل احتیاط و قاعده طهارت.. ۳۴

گفتار اول : جایگاه اصل احتیاط.. ۳۴

گفتار دوم : عدم تعارض اصل احتیاط با قاعده طهارت.. ۴۰

گفتار سوم : سیره پیامبر اعظم ( ص ) و معصومین ( ع ) ۴۳

مبحث چهارم : ارتباط اصول عملی دیگر با قاعده طهارت.. ۴۴

گفتار اول : استصحاب و قاعده طهارت.. ۴۴

گفتار دوم : برائت و قاعده طهارت.. ۴۴

گفتار سوم : اجزاء و قاعده طهارت.. ۴۸

فصل سوم : واقعی بودن طهارت و نجاست.. ۵۰

مبحث اول : اعتباری بودن طهارت و نجاست.. ۵۲

مبحث دوم : عرفی بودن طهارت و نجاست.. ۵۳

مبحث سوم : واقعی بودن طهارت و نجاست.. ۵۳

فصل چهارم : رابطه قاعده طهارت با دیگر قواعد فقهی.. ۶۳

مبحث اول : قاعده طهارت و قاعده حرمت نجاست.. ۶۴

مبحث دوم : قاعده طهارت و قاعده غلبه. ۶۶

مبحث سوم : قاعده طهارت و قاعده جب.. ۷۰

فصل پنجم : مصادیق اجرای قاعده طهارت.. ۷۳

مبحث اول : جواز بهره برداری از پوست مردار. ۷۴

مبحث دوم : طهارت و پاک بودن اهل کتاب.. ۸۳

مبحث سوم : نجس بودن نیم خورده کافران. ۹۱

مبحث چهارم : حرام بودن هم غذایی با کافران در یک ظرف.. ۹۸

مبحث پنجم : حرمت غذا خوردن در ظرفهای کافران. ۱۰۴

مبحث ششم : شستشوی بدن در گندابها ۱۲۱

مبحث هفتم : پیوند اعضای انسان. ۱۲۹

گفتار دوم : پیوند عضو به بدن غیر صاحب عضو. ۱۳۵

نتیجه گیری.. ۱۴۱

منابع و مآخذ. ۱۴۳

خرید با کلیه کارت های بانکی (دانلود فایل بلافاصله پس از خرید)

روش تحقیق مقالات رشته دینی مقالات رشته معارف

.

خلاصه ای کوتاه از مقاله مبانی شهادت زنان  در شریعت اسلام  را در زیر می توانید ببینید.

طرح مساله

با ظهور اسلام در شبه جزیره عربستان ، تحولی عظیم در تمامی زمینه های زندگی عرب جاهلی بوجود آمد و احکام مربوط به طهارت و نجاست نیز از این دگرگونی بی بهره نبود و اسلام در این زمینه هم شیوه های نو به جهان عرضه داشت هر چند تا کنون در کتب فقهی نسبت به قاعده طهارت بحثهای زیادی شده است ولی ابعاد این بحث مهم فقهی بطور جداگانه هیچگاه مد نظر نبوده است .

فرضیه ها

الف ـ قاعده طهارت یک قاعده فقهی است نه یک اصل عملی ، این قاعده گر چه شباهت زیادی به اصول عملیه دارد ولی وجه افتراق آن با اصول عملیه این است که مجرای اصول عملیه همه ابواب فقه و اصول است ، در حالیکه مجرای قاعده طهارت فقط عبادات می باشد

سابقه تحقیق

در مورد قاعده طهارت تاکنون تحقیقات زیادی صورت نگرفته و ما حصل آنچه انجام شده وجیزه هایی بوده است که به نگارش در آمده است و از جمله آنها می توان به کتاب  قواعد الفقهیه آیت الله مصطفوی  اشاره نمود که در ایران به چاپ رسیده است .اما مزیتی که که رساله حاضر نسبت به نظائرش دارد این است که به جزئی ترین مسائل مربوط به مبانی قاعده طهارت و ریشه های آن پرداخته است

معنای لغوی قاعده

احمد بن خلیل فرهودی (۱۷۵هـ.ق)، از یاران امام باقر(ع) و نویسنده العین ، اوّلین کتاب لغت نوشته شده در عرب ، درباره لفظ (قاعده) که از (قعود) به معنای نشستن برگرفته شده ، می نویسد: (قعد ، یقعد ، قعوداً ، خلاف قام… والمقعد والمقعده اللذان لایطیقان المشی… وقعده الرجل مقدار ما اُخذ من الأرض… و ذوالقعده اسم شهر کانت العرب تقعد فیه ثم تحجّ فی ذی الحجه.)

تعریف و معنای اصطلاحی قاعده

این قاعده به این معنی است که هرگاه در طهارت ونجاست چیزی شک پیدا شود بدون اینکه از وضعیت سابق آن در مورد طهارت ونجاستش آگاهی وجود داشته باشد در این صورت قانون وقاعده شرعی حکم به پاکی آن چیز می کند .حال فرقی نمی‌کند که شک وشبهه در این باشد که آیا این شیء ذاتاً نجس یا نه مثلاً رنگ سرخی که بر روی لباس هست آیا خون هست که ذاتاً نجس می‌باشد یا چیز دیگری هست؟

معنای طهارت‏و بررسی منشا پیدایش مفهوم طهارت و نجاست در بین مردم

کلمه(طهارت- پاکی)که در مقابلش کلمه(نجاست – پلیدی)قرار دارد از کلماتی‏است که معنایش در ملت اسلام ‏دایر است، و احکام و خواصی برای آنها تشریع شده، و قسمت‏عمده‏ای از مسائل دینی را تشکیل می‏دهد، و این دوکلمه به خاطر اینکه بسیار بر سر زبانهااست، حقیقتی شرعی و یا حداقل حقیقت متشرعه‏ای‏گردیده است که معنای این دو جور حقیقت در فن اصول بیان شده.

تفاوت میان قاعده و اصل

فقها در تفاوت قاعده فقهى و قاعده اصولى امورى را متعرض شده‏اند که با دقت در آن‏ها تعریف قاعده فقهى روشن مى‏شود. تفاوت‏هایى که ذکر شده عبارت است از:

  1. مسئله اصول فقط حکم کلى یا وظیفه کلى را نتیجه مى‏دهد، ولى از قاعده فقهى حکم جزئى به‏دست مى‏آید.
  2. استنتاج مسئله اصولى متوقف بر قاعده فقهى نیست، ولى قاعده فقهى در استنتاج از متون نیازمند مساله اصولى است.

جایگاه قواعد فقهی بین فقه و اصول

قواعد فقهی ، چهره فقه را همیشه شاداب نگه می دارند، در هر حادثه نو پیدائی فقیه می تواند از آنها بهره برد و برای مردم، راه بگشاید. امامان شیعه(ع) افزون بر پاسخگویی به سؤالات حقوقی و اجتماعی شیعیان، با بیان قواعد کلی و ضوابط اساسی، آنان را در راهیابی به پاسخ صحیح سؤالاتی که در آینده مطرح می شود یاری و پایه های اجتهاد مستمر و پویا را طرح ریزی می کردند

روایات و سیره معصومین

الف : موثقه عمار : روایتی که عام است و اختصاص به موضوع خاصی ندارد موثقه عمار است.

مصدق بن صدقه عن عمار عن ابی عبدالله(ع) (فی حدیث) قال: کل شیء نظیف حتی تعلم انه قذر، فاذا علمت فقد قذر وما لم تعلم فلیس علیک

عمار ساباطی از حضرت صادق(ع) نقل می کند که فرمود: هر چیزی پاک است، تا این که به پلید بودن آن علم پیدا کنی. پس هرگاه علم به پلیدی آن پیدا کردی، پلید می شود و ما دامی که ندانی تکلیفی متوجه تو نیست .

خصوصیات قاعده طهارت

در رابطه با قاعده طهارت، که از دلیل «کل شىء طاهر حتّى تعلم انه قذر» و امثال ذلک استفاده مى شود، چند خصوصیت و نکته را باید در نظر بگیریم.

اولاً این خصوصیت را که مجرا و موضوع این قاعده، عبارت از شک است و معناى شک، نبودن طریق الى الواقع است. پس بر فرض نبودن طریق الى الواقع، این حکم به طهارت جعل شده است.

جریان قاعده طهارت در شبهات موضوعیه و حکمیه

گاهی در پاک یا نجس بودن شیئی شک می شود از ناحیه شبهه موضوعیه مثل شک در غلیان انگور یا شک در تخمیر انگور یا شک در کافر یا مسلمان بودن انسان در صورت فقدان حالت سابقه یقینی بنا بر نجس بودن کفار و امثال ذلک

و گاهی اوقات شک از ناحیه شبهه حکمیه است مثل اینکه حیوانی از دو حیوان پاک و نجس متولد شده است و عنوان هیچیک از این حیوانات بر حیوان موجود صدق نمی کند و ما در طهارت یا نجاست آن شک می کنیم . در این موارد تکلیف چیست ؟

شبهه موضوعیه و حکمیه و تفاوت آنها

شبهه موضوعى در برابر شبهه حکمى مى آید و به معناى شک در موضوع حکم شرعى کلى ( مجعول ) است به سبب اشتباه در مصداق خارجى آن یا شک در حکم شرعى جزیى موضوع ، در حالى که منشأ شبهه ، اشتباه در امور خارجى باشد ، مانند آن که مکلف شک کند مایعى که در پیش رو دارد شراب است یا سرکه ، در حالى که مفهوم شراب و سرکه را مى داند

جریان یا عدم جریان این قاعده در شبهات مذکوره

در مورد تاثیر قاعده طهارت در شبهات موضوعیه باید گفت که در کلیه موارد شبهات موضوعیه ، اگر علم به حالت سابقه داشته باشیم پس شکی وجود ندارد در اینکه باید به مقتضای اصل استصحاب عمل کنیم ، و اگر حالت سابقه یقینی نداشتیم بمقتضای این قاعده حکم به طهارت آن می کنیم . در این موارد شکی وجود ندارد و از هیچیک از اصحاب نقل خلاف نشده است .

جایگاه اصل احتیاط

احتیاط از باب افتعال ، احتاط ، یحتاط ، برگرفته از حاط یحوط حَوْطاً ، اجوف واوی است ، به معنای نگهداری ، دقت و عمل به استوارترین روش:

(حاطه یحوطه حَوْطاً.رعاه، حفظه، صانه ، و تعهّده. و احتاط للشیء افتعال و هو طلب الاَحَظّ و الاخذ باوثق الوجوه.)

عدم تعارض اصل احتیاط با قاعده طهارت

نمونه یکم: مسئله طهارت، نجاست و نیز حلیت و حرمت گوشت ها و گونه محصولات چرمی و فراورده های لبنی، ماست، پنیر، کره و روغن و انواع داروها و لوازم آرایشی که در بازار و جامعه اسلامی دادوستد می شود، چه تولیدات داخلی و چه وارداتی و خارجی باشد، در چندین جای فقه بررسیده شده است و بسیاری از فقیهان، این فراورده ها را پاک و  حلال و خرید و فروش و استفاده از آنها را جایز شمرده اند.

سیره پیامبر اعظم (ص) و معصومین (ع)

بطور کلی اشکالی ندارد که ما در همه موارد احتیاط کنیم بخاطر ادله ای که دلالت بر استحباب احتیاط در همه امور دین می کنند . البته این احتیاط در صورتی مطلوب است که شبهه ایجاد شده قوی باشد و لیکن احتیاط در هر چیزی که از بازار مسلمین و از مومنین می خرد به مجرد احتمال نجاست ؛ در نظر دین ارزشی ندارد ؛ بلکه حتی ممکن است مخالف احتیاط باشد چرا که آثار نامطلوبی همچون ایذاء مومنین ، اتلاف وقت و افتادن در ورطه وسواس را به همراه دارد

ارتباط اصول عملی دیگر با قاعده طهارت

استصحاب و قاعده طهارت

همانطور که گفتیم بنابر استدلالی ذیل روایت  « کل شی‏ء نظیف حتى تعلم انه‏ قذر، فاذا علمت انه قذر فقد قذر » دلالت بر استصحاب می کند . بدینصورت که هر شیئی به عناوین اولیه آن از قبیل سنگ ، درخت ، چوب و امثال آن شناخته می شود . و نیز شامل شیء مجهول العنوان مثل مایع مردد بین آب و بول هم می شود .

اجزاء و قاعده طهارت

اِجزا ( به کسر همزه ) از اقسام احکام غیر مستقلات عقلی می باشد – اجزا در لغت به معنای کفایت کردن، قائم مقام شدن و بی نیاز کردن از شی ء دیگر است . و در اصطلاح علم اصول عبارت است از؛اکتفا به امتثال امری ـ باتمام اجزا و شرایط ـ از امتثال دوباره همان امر یا امری دیگر؛ به این بیان که: هرگاه مولا امری را متوجه مکلف کند

اعتباری بودن طهارت و نجاست

بعضی گفته‏اند: طهارت و نجاست در قرآن و حدیث‏به معنای لغوی و اصلی نیست، بلکه دارای معنای اعتباری و قراردادی است که فقط در عالم اعتبار وجود دارد نه در تکوین و واقعیت‏ خارجی. مثلا اگر روی شیشه‏ای خون بریزد و با آب نمک شسته شود باز هم شیشه نجس است. زیرا با مایعات غیر آب مانند آب نمک نمی‏توان چیزی را تطهیر کرد. در اینجا نجاست‏شیشه واقعیت تکوینی و خارجی ندارد

عرفی بودن طهارت و نجاست

بعضی دیگر گفته‏اند: طهارت و نجاست در قرآن و حدیث‏به همان معنای لغوی است ولی گاهی شارع در تشخیص مصداق عرف را تخطئه می‏کند و مثلا در مسئله‏ای که ذکر شد عرف می‏گوید: خون روی شیشه با آب نمک شسته شده و شیشه پاکیزه و طاهر است ولی شارع می‏گوید: شیشه آلوده و نجس است و عرف تشخیص نمی‏دهد و معنای این سخن این است که نجاست

واقعی بودن طهارت و نجاست

نظر سوم این است که طهارت و نجاست در قرآن و حدیث‏به همان معنای لغوی و اصلی است. نجاست‏یعنی آلودگی و پلیدی و طهارت یعنی پاکیزگی و هر جا آلودگی و پلیدی هست، محسوس و ملموس است و واقعیت‏خارجی و تکوینی دارد. مثل خون روی شیشه. و این آلودگی که برطرف شود

قاعده طهارت و قاعده حرمت نجاست

مردار نجس است. به نص آیه شریفه: (حرمت علیکم المیته) و قاعده فقهی: (کل نجس حرام) در حرمت آن بحثی نیست. باید دید، منظور از (نجس) چیست و محدوده آن تا کجاست؟ تا به این وسیله، دایره حرمت و شمول آن نیز روشن شود.

شهید می نویسد: (النجاسه ما حرم استعماله فی الصلوه والأغذیه، للأستقذار، او للتوصل الی الفرار).

قاعده طهارت و قاعده جب

یکی از قواعد فقهی که در بعضی از احکام شرعی نسبت به کافر مطرح می‏گردد و مبنای عفو و رأفت اسلامی در خصوص کافری که مسلمان می‏شود قرار می‏گیرد، «قاعده جَبّ» می‏باشد، مثلاً گفته می‏شود: چنانچه کافر مسلمان گردد، قضای عباداتی که در حال کفر به جا نیاورده همچون نماز و روزه، پرداخت زکاه، اجرای حدود و مجازات و اخذ دیه نسبت به تخلّفات دوران کفر از اوساقط می‏گردد و مورد مؤاخذ واقع نمی‏گردد.

شستشوی بدن در گندابها

از مجموع روایاتی که در ذیل یاد می شوند این مطلب روشن می شود که گروهی از نادانان و انسانهای خرافی فکر می کرده اند که آبهایی که پس از شستشوی افراد ، در جایی مانند چاه فاضلاب و… جمع می شوند شفابخشند و بعضی به خاطر شفای درد چشم یا بیماریهای دیگر، در گندابها می رفته اند و با آن آبهای آلوده خود را می شسته اند.

پیوند اعضای انسان

پیوند اعضا ، از مباحث جدید فقهی مرتبط با علم پزشکی است . یکی از مباحث مهم این مساله حکم طهارت و نجاست و مردار بودن عضو پیوندی است . البته پیوند اعضا، در این بحث ، منحصر به قسمتهایی از بدن مانند دست و پا و قلب و کلیه نیست بلکه حتی تکّه ای گوشت و پوست و نیز موادی چون مغز استخوان و خون را نیز شامل می شود .

نتیجه گیری

هرگاه هیچ دلیل و نشانه‏اى برحکم واقعى در مسئله‏اى وجود نداشته باشد، باید به قواعد عام فقهى یا اصول عملیه و احکام ظاهرى آن رجوع شود. با این که در مباحث پیشین ثابت شد که موضوع طهارت اهل کتاب از سوى دو دلیل (قرآن و روایات) پشتیبانى مى‏شود و با وجود آن دو، نوبت به قاعده طهارت نمى رسد، اما با فرض آن‏که هیچ یک از دلایل چهارگانه ذکر شده بر نجاست اهل کتاب و دو دلیل اقامه شده بر طهارت آن‏ها تمام و صحیح نباشد، ناچار مرجع در این حکم «قاعده طهارت» خواهد بود. چنان که برخى از فقها مثل آیت الله مکارم و مرحوم سبزوارى، صاحب «الذخیره» به همین قاعده فقهى استدلال کرده‏اند. حتى کسانى که قائل به نجاست هستند مثل امام خمینى (ره) این مورد را با صرف نظر از ادله خاص بر نجاست، مورد جریان «اصالت طهارت» دانسته‏اند.

منابع و مآخذ

۱ . آشتیانی ، میرزا محمود ، کتاب الطهاره ، ایران ، انتشارات معارف اسلامی تهران ،۱۴۲۲

  1. ابو منصور حسن بن علی ، جامع المقاصد فی شرح القواعد ، ج ۲ ، انتشارات جهان ، تهران

۳ . انصاری ، شیخ مرتضی ، فرائد الاصول ، ج ۱ ، چاپخانه مرتضوی ، تهران ، ۱۳۹۵

۴ . آصف المحسنی ، محمد ، حدود الشریعه ، ج ۲ ، چاپ اول ، چاپخانه امیرالمومنین

۵ . ابن ادریس الاجلی الحلی ، شیخ ابی عبدالله محمد ، السرائر ، چاپ دوم ، انتشارات معارف اسلامی ، تهران ، ۱۳۹۰ ه . ق .

خرید با کلیه کارت های بانکی (دانلود فایل بلافاصله پس از خرید)

روش تحقیق مقالات رشته دینی مقالات رشته معارف

.

 

 

 

برچسب ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

6 + 12 =