شهر باستانی گور و فیروزآباد کنونی

سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران، عملاً فعالیت خود را در پی تشکیل وزارت فرهنگ و هنر در سال ۱۳۴۲ از سال ۱۳۴۵ آغاز کرد و تا ادغام در تشکیلات سازمان میراث فرهنگی کشور به سال ۱۳۶۶ به شکلی گسترده و سازنده در موضوع مطالعه و مرمت بناها و مجموعه‌های تاریخی در سراسر کشور پیشگام بود.

مطلب شهر باستانی گور و فیروزآباد کنونی مشتمل  ۷۳ صفحه است، برای دیدن فهرست مطالب مقاله و جزئیات آن به اطلاعات اضافی زیر مراجعه فرمایید.

فهرست مطالب

مقدمه ۱

معرفی شهر باستانی گور و فیروزآباد کنونی. ۲

ساختمان‌های باستانی فیروزآباد ۶

قلعه دختر. ۷

وجوه تاریخی و باستان‌شناسی. ۸

کاخ و آتشکده ۲۷

ساختمان و کاخ فیروزآباد ۲۹

ایوان ورودی. ۳۰

برکه جوشان. ۳۱

سنگ‌نگاره تنگاب فیروزآباد ۳۲

سنگ‌نبشه پهلوی تنگاب فیروزآباد ۳۳

نظر مورخین بعد از اسلام درباره فیروزآباد ۳۵

وضع موجود بنا ۳۹

سازه‌های باربر. ۴۱

نقوش برجسته ۴۳

پژوهش‌های فنی. ۴۴

وضع موجود پژوهش‌های فنی. ۴۵

ملات باستانی. ۴۶

ملات‌های جدید ۴۶

اصول فنی بنایی. ۴۸

مواد مصنوعی. ۴۹

مویینگی. ۵۱

اقلیم ۵۲

اقدامات اضطراری. ۵۴

مرمت.. ۵۷

شرح خدمات.. ۵۷

طرح مرمت.. ۵۹

مسائل فنی. ۶۳

گروه‌های کار. ۶۶

توضیحات نهایی. ۶۹

خرید با کلیه کارت های بانکی (دانلود فایل بلافاصله پس از خرید)

مقالات رشته تاریخ و جغرافیا

خلاصه ای کوتاه از مقاله شهر باستانی گور و فیروزآباد کنونی را در زیر می توانید ببینید.

معرفی شهر باستانی گور و فیروزآباد کنونی

فیروزآباد کنونی را در عهد باستان«اردشیرکوره» و «شهر گور» می‌نامیده‌اند که معرب آن «جور» گردیده است.

ساختمان‌های باستانی فیروزآباد

در فیروزآباد و پیرامون آن، آثار و ساختمان‌ها و دژها و سنگ‌نگاره‌ها و سنگ‌نبشته‌‌ای است که در زیر توضیح داده می‌شود.

قلعه دختر

در وسط تنگاب، بر قله کوه ساخته شده است. این دژ معظم و مفصل از سنگ و دارای اطاق‌ها و بناهای تودرتوی مفصلی بوده است.

وجوه تاریخی و باستان‌شناسی

عبارت «معماری ساسانی» هرگاه به بیش از چهارصد سال قدمت این دوران توجه کنیم، در درجه اول جنبه اعتباری می‌یابد، چرا که برخلاف سایر اصطلاحات تاریخ هنر مثل «رنسانس»، «باروک» یا «کلاسیسم»، عبارت معماری «ساسانی» بازگوکننده ویژگی‌های خاص اشیاء هنری مورد بحث نمی‌باشد،

کاخ و آتشکده

دیگر از بنای معظم و کم‌نظیر باستانی فیروزآباد که به صورت ویرانه‌ای درآمده، کاخ بزرگی است که در سوی باختر شهر کنونی و آن طرف رودخانه قرار دارد. فضای زیر بنا ۵۵×۱۰۴ متر می‌باشد و اردشیر پس از گشودن تمام نواحی پارس و کرمان و شکست شاهان محلی این نقاط، دستور داد تا در فیروزآباد علاوه بر تجدید بنای شهر، آتشکده و کاخی باشکوه بسازند و آن را «ایران را شکوه افزاید» نام گذارد.

ساختمان و کاخ فیروزآباد

جالب توجه‌ترین ساختمان معماری‌ دوره ساسانی را می‌توان کاخ اردشیر در فیروزآباد دانست. این سبک معماری نه مربوط به دوران پارت‌هاست و نه مربوط به دوره ساسانی، بلکه الهام گرفته از سبک و روش معماران خطه فارس است که در این منطقه فعال بوده‌اند.

ایوان ورودی

در مقابل برکه ایوان ورودی کاخ قرار دارد که جبهه اصلی آن نیز به شمار می‌آید. طول این ایوان ۲۸ متر و عرض آن ۱۴ متر است. ارتفاع این ایوان از سطح زمین حدود ۱۸ متر و سقف ایوان کاملاً تخریب شده است.

برکه جوشان

برکسی پوشیده نیست که آب مایع حیات است و شکل‌گیری تمدن‌های اولیه بشری در نزدیکی رودخانه‌ها و مناطق آبخیز بوده است.

سنگ‌نگاره تنگاب فیروزآباد

در تنگاب فیروزآباد پانزده کیلومتر مانده به فیروزآباد دست راست، آن سوی رودخانه در کمرکوه نقشی از مراسم تاجگذاری اردشیر، بنیان‌گذار سلسله ساسانی به جا مانده است. در این نقش، مظهر میترا تاج شاهنشاهی را به اردشیر می‌دهد.

سنگ‌نبشه پهلوی تنگاب فیروزآباد

نزدیک فیروزآباد تنگی است که در حدود ۳۰ کیلومتر درازا دارد و راه آمد و رفت اتومبیل و ایلات و کاروان‌هایی که بین شیراز و فیروزآباد رفت و آمد می‌نمایند، می‌باشد. درین تنگ رودخانه پرآبی بین درختان سبز و مصفای بادام و پسته‌های کوهی و گل‌های خرزهره روان است.

نظر مورخین بعد از اسلام درباره فیروزآباد

مولف حدودالعالم که در سال ۳۷۲ ه‍. تالیف شده، می‌نویسد: «گور شهری است خرم، اردشیر بابکان کرده است و مستقر او بودی، و از گرد وی باره محکم است، و از وی گلاب جوری خیزد، کی به همه جهان ببرند، و اندر وی چشمه آب است سخت بجیربگان، جیره، بانو، مهرانشهر کهائی‌اند. از حدود گور بسیار نعمت و آبادان و با آب‌های روان».

وضع موجود بنا

هر دو بنا (قلعه دختر و آتشکده) در حال ویرانی و فرسایش شدیدی به سر می‌برند و فقط در بخش‌های مرکزی این بناها سقف‌ها برجای مانده‌اند. در قلعه دختر بخش سقف بنا قسمت مدور، تالار گنبدخانه و پله اصلی است. در آتشکده دو تالار از سه تالار مرکزی هنوز گنبد دارند.

سازه‌های باربر

عناصر باربر قلعه‌دختر و آتشکده را می‌توان به چند دسته گنبد، طاق، قوس و دیوار تقسیم کرد. دهانه‌های تا حدود ۱۴ متر با طاق‌ها و گنبدهایی پوشانده شده‌اند که روی فضاهای مربع شکل قرار گرفته‌اند و حد فاصل آنها و مربع پایین یک مرحله انتقال و فیل‌پوش‌ها قرار گرفته‌اند.

نقوش برجسته

یکی از دیوارهای تالار آتشکده به همراه ایوان جلوی قلعه دختر هنوز آثار نقش برجسته را بر خود دارند. نقوش آتشکده که در داخل بنا بوده‌اند، فقط در اثر نفوذ رطوبت رنگ باخته‌اند، اما در قلعه دختر، این نقوش تحت تاثیر باد و باران بیشتر تخریب شده‌اند.

وضع موجود پژوهش‌های فنی

ابتدا در مورد ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی ملات‌ها مطالعات نظری انجام شده است. این مطالعات بر ملات‌ها معدنی و مصنوعی، که برای تحکیم و مرمت قابل استفاده هستند و مقایسه آنها با ملات اولیه در بناهای فیروزآباد است.

ملات باستانی

نمونه درشت ملات نمایانگر جسمی خاکستری و گاه متمایل به زرد ـ قهوه‌ای و با ذرات به رنگ سیاه می‌باشد. پراکندگی این ذرات در حجم نمونه کاملاً نابرابر است. ابعاد این ذرات از حد مرئی تا حدود ۲ سانتیمتر می رسد.

شیوه بنایی ساسانیان

دیوارها با سنگ لاشه با ابعاد متغیر ۴۰-۲۰ سانتیمتر بنا شده‌اند. فضای خالی بین سنگ‌ها که تقریباً ۳۰% حجم کل می‌باشد، با ملات گچ پر شده است. سنگ‌ها را در رج‌های کم و بیش افقی پیچیده‌اند. لبه‌های خارجی دیوار که به خوبی منظم شده‌اند، دارای بندهای قائمی با ضخامت ثابت هستند.

امکانات

مواد مصنوعی طیف امکانات موجود را در زمینه تحکیم و مرمت وسیع می‌کنند. اما باید افزود که این مواد جدید هستند و تجربه کار با آنها به اندازه مصالح معمولی ساختمانی وسیع نیست.

مویینگی

یکی از پدیده‌های بالا آمدن رطوبت از طریق مویینگی دیوارهاست. علاوه بر این، رطوبت جذب شده تحت تاثیر تغییرات شبانه‌روزی دما در یخبندان قرار می‌گیرد و تنش‌های گسیختگی را دردیوار ایجاد می‌کند. در نتیجه مشاهده می‌شود که پایه دیوارها به شدت فرسوده شده‌اند.

مرمت

«مرمت کاخ‌های ساسانی فیروزآباد، سروستان»، توسط ه‍.هوگی و س.پاولوسکی یونسکو، پاریس، ژوئن ۱۹۷۴ انجام گردید.

شرح خدمات

در پی ماموریت‌های هیات اعزامی یونسکو مرکب از هوگی و پاولوسکی که حد فاصل ۲۱ نوامبر تا ۳ دسامبر ۱۹۷۳ به انجام رسید.

مسائل فنی

تمامی دست‌اندرکاران مرمت در این باره اتفاق نظر دارند که در مرمت مسایل فنی بر سایر موارد رجحان دارد.

گروه‌های کار

مراحل تفضیلی اجرایی، از جمله برنامه و اعتبار لازم در گردش نهایی و بر مبنای طرح قطعی و مصوب ارائه خواهد شد.

توضیحات نهایی

به دلایل مختلف، از جمله وضع خطرناک بنای مدور از نظر پایداری، می‌بایست ابتدا قلعه‌دختر و سپس آتشکده بازسازی شود. افزون بر این، وضعیت قلعه‌دختر ساده‌تر و کار باستناشناسی آن نیز رو به اتمام است.

خرید با کلیه کارت های بانکی (دانلود فایل بلافاصله پس از خرید)

مقالات رشته تاریخ و جغرافیا

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

2 × یک =