دستگاه اسطرلاب

اسطرلاب دستگاه کوچکی است که برای تعیین بعضی مشخصات زمان و مکان آسمان به کار میرود. به فارسی«جام جم» نامیده می شود ولی به تدریج کلمه یونانی اسطرلاب برای آن متداول شده است.

این مقاله دانشجویی مشتمل بر ۱۳ صفحه است ، برای دیدن فهرست مطالب مقاله و جزئیات آن به اطلاعات اضافی زیر مراجعه فرمایید.

فهرست مطالب

 

مقدمه. ۲

ریشه لغوی و ایرانی اسطرلاب.. ۲

تاریخچه. ۳

اجزای اسطرلاب‌ ۸

انواع‌ اسطرلاب‌ ۱۱

کاربردهای اسطرلاب.. ۱۲






خرید با کلیه کارت های بانکی (دانلود فایل بلافاصله پس از خرید)

مقالات رشته نجوم

.

ریشه لغوی و ایرانی اسطرلاب

بر طبق اسناد بدست آمده در ماوراء النهر ، این دستگاه را «استاره‌لاب» می‌گفتند. «استاره» یا «استره» که یونانیان «استاریوس» می‌نامند، همان ستاره و نام ایرانی است و «لابیدن» از مصدر پارتی به معنی «تابیدن» است.

تاریخچه
نام‌چندنوع‌ابزار اندازه‌گیری‌ نجومى‌که‌برای‌سنجش‌ ارتفاع‌، سمت‌، بعد و میل‌ خورشید و ستارگان‌، تعیین‌ وقت‌ در ساعات‌ روز و شب‌، قبله‌ و زمان‌ طلوع‌ و غروب‌ آفتاب‌ و مقاصد دیگر – که‌ از بسیاری‌ نتوان‌ شمرد – به‌ کار مى‌رفته‌ است‌ (بیرونى‌، التفهیم‌…، ۲۸۵، فى‌ علم‌…، ۲-۷) این‌ دستگاه‌ که‌ گاه‌ آن‌ را کهن‌ترین‌ ابزار علمى‌ جهان‌ مى‌خوانند، احتمالاً در سده ۳ ق‌م‌ در یونان‌ ساخته‌ شده‌ است‌.

اجزای اسطرلاب‌
حلقه‌: این‌ قطعه‌ دایره‌ای‌ است‌ فلزی‌ که‌ به‌ هنگام‌ کار با اسطرلاب‌ مى‌توان‌ آن‌را به‌ عنوان‌ دستگیره‌ به‌ کاربرد، یا به‌ جایى‌ آویخت. گاه‌ حلقه دیگری‌ نیز که‌ ممکن‌ است‌ فلزی‌، نخى‌ یا ابریشمى‌ باشد و آن ‌را علاقه‌ مى‌نامند، به‌ آن‌ مى‌افزایند.

انواع‌ اسطرلاب‌
به طور کلی می توان گفت کالتام ، توماری ، هلالی ، چلیپایی، ذورقی، قوسی، جامعه جنوبی، رصدی ، شمالی، کروی، مسطح خطی، ثلثی و صلیبی مشخص می‌شود. بر طبق اسناد معتبر، استرلاب ذورقی و صلیبی را ابوسعید احمد فرزند عبدالجلیل سجزی (سیستانی) ، معلم ابوریحان بیرونی، در سده چهارم هجری اختراع کرده است و استرلاب رصدی را عبدالکریم نیکمرد قاینی از دانشمندان سده پنجم هجری ساخته است.

کاربردهای اسطرلاب
ایرانیان در ابتدا ، از استرلاب برای تعیین محاسبات نجومی استفاده می‌کردند. آنها به تدریج در تجهیز و تکمیل آن کوشیدند. بدین ترتیب علاوه بر آنکه فاصله خورشید با زمین و ماه و دیگر ستارگان را بوسیله استرلاب تعیین کردند، توانستند از این وسیله چندکاره در موارد زیر هم استفاده کنند.

خرید با کلیه کارت های بانکی (دانلود فایل بلافاصله پس از خرید)

مقالات رشته نجوم

.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

پانزده − 7 =