مقالات رشته علوم اجتماعی

جایگاه دموکراسی در ایران

امروزه در آغاز سده ی بیست و یکم میلادی چنین به نظر می رسد که دموکراسی به عنوان نظام سیاسی بلامنازع در حال گسترش در سراسر جهان باشد. امروزه مبحث نظری گذار به دموکراسی و زمینه های اجتماعی آن مهمترین مبحث در جامعه شناسی سیاسی به شمار می رود و حتی می توان گفت که با توجه به اهمیت این مبحث، جامعه شناسی سیاسی چیزی جز جامعه شناسی زمینه های گذار به دموکراسی نیست. با افزایش شمار دموکراسی ها در ربع قرن اخیر دامنه‌ی نظریه پردازی درباره گذار به دموکراسی نیز به شیوه بی سابقه ای گسترش یافته است. برخی از نویسندگان از امواج پی در پی گذار به دموکراسی هر صحنه ی جهانی سخن گفته اند.

این تحقیق دانشجویی مشتمل بر۱۲۷ صفحه است، برای دیدن فهرست مطالب مقاله و جزئیات آن به اطلاعات اضافی زیر مراجعه فرمایید.

فهرست مطالب

پیشگفتار.. ۱

دموکراسی چیست؟…… ۳

الگوهای دموکراسی… ۶

ابعاد نو و کهنه ی دموکراسی… ۱۱

انواع دموکراسی از دیدگاه سی. بی. مک فرسون… ۲۲

دموکراسی غیرلیبرالی: نوع کمونیستی…. ۲۲

دموکراسی غیرلیبرالی: نوع توسعه نیافته…… ۲۸

موج جدید نظریه های گذار به دموکراسی…. ۳۵

زمینه های سیاسی و اجتماعی فروپاشی رژیم های غیردموکراتیک و گذرا آن ها به دموکراسی        ۴۲

تعارض دموکراسی و توسعه با توجه به ایران… ۹۸

جنبش دموکراسی مردمی و تکالیف مبرم آن در ایران….. ۱۰۳

موانع گذار به دموکراسی در ایران…. ۱۱۰

نتیجه گیری…. ۱۲۵

منابع و مآخذ…. ۱۲۷

خرید با کلیه کارت های بانکی (دانلود فایل بلافاصله پس از خرید)

مقالات رشته علوم اجتماعی

.

خلاصه ای کوتاه از مقاله  جایگاه دموکراسی در ایران  را در زیر می توانید ببینید.

پیشگفتار:

امروزه در آغاز سده ی بیست و یکم میلادی چنین به نظر می رسد که دموکراسی به عنوان نظام سیاسی بلامنازع در حال گسترش در سراسر جهان باشد. امروزه مبحث نظری گذار به دموکراسی و زمینه های اجتماعی آن مهمترین مبحث در جامعه شناسی سیاسی به شمار می رود و حتی می توان گفت که با توجه به اهمیت این مبحث، جامعه شناسی سیاسی چیزی جز جامعه شناسی زمینه های گذار به دموکراسی نیست. با افزایش شمار دموکراسی ها در ربع قرن اخیر دامنه‌ی نظریه پردازی درباره گذار به دموکراسی نیز به شیوه بی سابقه ای گسترش یافته است. برخی از نویسندگان از امواج پی در پی گذار به دموکراسی هر صحنه ی جهانی سخن گفته اند. هر موج دموکراسی مجموعه تحولاتی از که درطی مدت زمان نسبتاً معینی در دورن نظام های سیاسی گونانگونی در جهت پیشرفت فرایند های دموکراتیک رخ می دهد.

دموکراسی چیست؟

برای دموکراسی در طی این نیم قرن گذشته معانی متعددی بیان شده است از جمله: حکومت مردم، حکومت نمایندگان مردم، حکومت حزب مردم، حکومت اکثریت، دیکتاتوری پرولتاریا، حداکثر مشارکت سیاسی، رقابت نخبگان بر سر کسب آرای مردم، نظام چند جزبی، کثرت گرایی سیاسی و اجتماعی، حقوق برابر شهروندی، آزادی های مدنی و سیاسی، جامعه ی آزاد، جامعه ی مدنی، اقتصاد بازار آزاد، هر چه در بریتانیا یا آمریکا انجام می دهند

الگوهای دموکراسی

در این قسمت الگوهای دموکراسی مطابق آزادی اندیشمندانی مانند ارسطو – هابز- لاک روسو- میل- مارکس- انگلس- شومپیتر- وبر- هایک و… بیان می کنیم. که این الگوها از یک طرف گویای تاریخ تحول مفهوم دموکراسی در نظر و عمل است و از یک طرف نشان دهنده آن است که هر چند به دنیای امروز نزدیکتر می شویم الگوهای واقع بینانه‌ای جهت تسهیل مشارکت مردم در تصمیم گیری های سیاسی عرضه می شود.

تکامل دموکراسی حمایتی

با قدرت گرفتن تدریجی دولت منتهای اندیشه سیاسی- تلاش هایی برای محدود کردن قدرت دولت انجام دادند و نظریه دموکراسی حمایتی با محدودیت بخشیدن به نهادهای دموکراتی درصدد برآمد تا حکومت شوندگان از استبداد دولت مصون بدارد. حکومت به عنوان ابزاری در خدمت دفاع از زندگی- آزادی- دارایی شهروندان است.

شکل گیری دموکراسی تکاملی:

الگوی رادیکال از دموکراسی تکاملی

در روایت های هابز و لاک حاکمیت از مردم به دولت انتقال یافته ولی روسو معتقد است حاکمیت از مردم ناشی می شود و در ورای آن باقی می ماند و شهروندان از برابری سیاسی و اقتصادی برخوردارند. خصوصیات این دموکراسی عبارتند از: ۱- وظایف قوه مقننه و مجریه تقسیم می شود

الگوی دموکراسی تکاملی

میل طرفدار دموکراسی نیرومند است که خطرات ناشی از حکومت فراگیر و مداخله گر را از میان بردارد و راه حل او به حداقل رساندن مداخله دولت است که هم موجب تکامل خویشتن و ایجاد شهروندانی متعهد و آگاه می شود از خصوصیات این دموکراسی عبارتند از۱- جامعیت مردمی با حق رأی همگانی

الگوی دموکراسی سوسیالیستی

مارکس و انگلس به این چنین الگویی معتقد بودند آنها بیان داشتند که در دنیای سرمایه داری صنعت خانه دولت می تواند بی طرف باشد و نه اقتصاد آزاد و اینان راه حل ساخت طبقاتی را ارائه دادند. براساس این الگو (سوسیالیسم و کمونیسم) تکامل آزادی همگانی در گرو تکامل آزادی هر یک از آنهاست. پایان استثمار لازمه آزادی است که منجر به برابری سیاسی و اقتصادی می شود. خصوصیات این الگو۱- تبعیت کارکنان دولت از انتخاب دوری و عزل وکالت از جانب جامعه

تکثرگرایی سرمایه داری صنفی و دولت

در این الگو، دولت با حفظ قدرت از طریق اقلیت ها، آزادی سیاسی را تأمین می کند. تکثرگرایی به دو نوع کلاسیک و نو تقسیم می شود. ویژگی های نوع کلاسیک عبارتند از: حقوق شهروندی، آزادی بیان، تشکیلات، نظام موازنه و… ویژگی های نوع نو عبارتند از: وجود گروه های فشار متعدد، مقررات قانونی در بافتی از فرهنگ.

دموکراسی مشارکتی گذار از دموکراسی های نمایندگی لیبرال دموکراتیک

الگوهای قبلی تأکید زیادی بر لیبرال دموکراتیک یا دموکراسی غیرمستقیم داشتند. این نظریه در نتیجه ی وابستگی دموکراسی لیبرال به دارایی نابرابر و گرایش تجربه ی مارکسیستی در مورد دموکراسی مستقیم به تمرکز قدرت و توتالیتاریانیسم ایجاد شد.

جبهه ملی ایران

متعاقب جنگ جهانی دوم، ایدئولوژی ملی گرا- لیبرال با نام جبهه ی ملی و به رهبری حقوقدان تحصیل کرده سوئیس محمد مصدق سازماندهی شد، اهداف اصلی گروه های ملی گرا و دموکراسی و استقلال ایران را در چارچوب حکومت پادشاهی نیمه مشروطه بود. اهداف دموکراتیک جبهه ی ملی، بازنگری اختیارات مطلق شاه با جمله معروف «شاه باید سلطنت کند نه حکومت» بود. هدف ملی گرایانه آن جبهه حذف سلطه بریتانیا بر صنعت نفت ایران بود.

ابعاد نو و کهنه ی دموکراسی

برای رسیدن به مفهومی واضح از دموکراسی و پاسخگویی به پرسش های مربوط آن باید واقعیت هایی را در نظر گرفت. یکی از این واقعیت ها این است که دموکراسی کاملاً برابر با نظام خاص غرب یعنی لیبرال- دموکراسی غربی نیست بلکه نظام های آشکارا غیرلیبرال کشورهای شورایی (سوسیالیستی) و همچنین نظام های کشورهای توسعه نیافته‌یآسیا و آفریقا به اعتبار تاریخ خود مدعی عنوان دموکراسی هستند.

انواع دموکراسی :

نظام موجود در غرب ترکیبی است از دولت لیبرال و حق رأی دموکراتیک. ما نباید عنوان دموکراسی را برای آن برگزینیم زیرا دموکراسی لفظی است که نه تنها معانی متفاوتی دارد بلکه اکنون در تمامی جهان غیرغرب به شکل دیگری تفسیر می گردد. یعنی در جهان غیرغرب و نظام های غیرلیبرال از دموکراسی یاد می شود. ما در این فصل دو نوع دموکراسی غیر لیبرال را بررسی می کنیم:

الف) دموکراسی غیرلیبرالی: نوع کمونیستی

موج جدید نظریه های گذار به دموکراسی

امروزه در آغاز سده بیست و یکم میلادی چنین به نظر می رسد که دموکراسی به عنوان نظام سیاسی بلامنازع در حال گسترش در سراسر جهان باشد. موج سوم دموکراسی با فروپاشی نظام های غیردموکراتیک اروپای جنوبی یعنی پرتغال، اسپانیا و یونان در دهه ۱۹۷۰ و بسیاری از رژیم های نظامی آمریکای لاتین و برخی کشورهای آسیایی در دهه ۱۹۸۰ و گذار به دموکراسی در اروپای شرقی در دهه۱۹۹۰ اوج بی سابقه ای پیدا کرد. بر طبق آمار خانه آزادی میان سال های۱۹۷۴ و۱۹۹۰، در۳۰ کشور که دارای رژیم های غیردموکراتیک بودند

عوامل مؤثر بر اشکال گذار

توصیف اشکال گذار به دموکراسی، چنان که خواهیم دید مبحث جاافتاده ای در ادبیات گذار است؛ اما آنچه در این رابطه کمتر موضوع تجزیه و تحلیل قرار گرفته است عوامل مؤثر بر وقوع یک شکل و شیوه گذار به جای شکل و شیوه دیگری است.

زمینه های سیاسی و اجتماعی فروپاشی رژیم های غیردموکراتیک و گذار آنها به دموکراسی

فرایند گذار به دموکراسی ممکن است اساساً از بالا از جانب بخشی از نخبگان حاکم و یا از پایین یعین از سوی جنبش های اجتماعی و سیاسی خارج از ساختار قدرت آغاز شود. رژیم های اقتدار طلب تحت شرایط خاصی از جمله پیدایش شکاف و تفرقه در درون نخبگان حاکم و عدم توانایی هیچ یک از جناح های حاکم در غلبه بر دیگران، و به ویژه وقوع و بروز تهدیدها و بحران های خطرناک نظیر تهدید خارجی همراه با ظهور نشانه هایی از جنبش های اجتماعی ضد رژیم ممکن است

اشکال گذار به دموکراسی: فیلیپ اشمیتر و تری کال

به نظر این دو نویسنده شیوه ها و اشکال گذار از حکومت های خودکامه به دموکراسی شمار محدودی دارند و خود شیوه ها و اشکال گذار بر روی نوع دموکراسی برخاسته از فرایند گذار تأثیر تعیین کننده ای باقی می گذارند. دوران گذار خود دورانی است پر از ابهام و احتمالات گوناگون و فرایندهای پیش بینی ناپذیر. در چنین شرایطی نقش ساختارها و فشارهای ناشی از آنها موقتاً متوقف می گردد

دموکراسی حاصل پیروزی بورژوازی بر نظم قدیم است:

برینگتن مور

تحلیل کلاسیک و معروف برینگتن مور در کتاب ریشه های اجتماعی دیکتاتوری و دموکراسی تحلیلی جامعه- محور و کلان است که در آن وی نقش طبقات اجتماعی را در درازمدت در پیدایش دموکراسی یا در جلوگیری از ظهور آن بررسی می کند. در الگوی مور انقلاب های دموکراتیک که به پیدایش دموکراسی سرمایه دارانه انجامید، یکی از راه های گذار از جهان سنتی به جهان مدرن بودند.

دموکراسی فرآورده مبارزه و پیروزی طبقات کارگری است: گوارن تربورن

تحلیل پرزورسکی، چنان که دیدیم، بیشتر منطقی است تا تاریخی: در مقابل تحلیل تربورن درباره نقش طبقات کارگری در تکوین و تقویت دموکراسی بیشتر خصلت تاریخی دارد. به نظر تربون بر خلاف تصور برخی مارکسیست های قدیمی، دموکراسی بورژوازی نه نمایی و میان تهی و نه مظهر سلطه طبقه کوچکی بر کل جامعه است. برعکس چنان که از تجربه کشورهای اروپایی به عنوان نظام های دموکراتیک اصلی و اولیه بر می آید

نخبگان حاکم و گذار به دموکراسی

چنان که قبلاً اشاره شد نظریه هایی که گذار به دموکراسی را از چشم انداز نقش و تأثیر نخبگان حاکم بررسی می کنند، به شرایط نزدیک و سیاسی گذار به دموکراسی در وضعیت های تاریخی مشخص نظر دارند و به سخن دیگر نه علل لازم بلکه شرایط کافی را بررسی می کنند. از چنین دیدگاهی گذار به دموکراسی اساساً تحولی از بالا و نتیجه کنش ها و واکنش های نخبگان حاکم و نوع صورت بندی گروه های تشکیل دهنده طبقه حاکمه است.

صورت بندی نخبگان حاکم به عنوان زمینه گذار به دموکراسی:

نظریه فیلد، هیگلی و برتن

براساس دیدگاه نویسندگان این مقاله توجه به نقش نخبگان حاکم در تحلیل رژیم های سیاسی، انقلاب ها، گذار به دموکراسی و شکست تجربه گذار باید از درجه اول اهمیت برخوردار باشند. تحلیل های سیاسی در جامعه شناسی سیاسی معمولاً بر نقش نخبگان حاکم (و یا به تعابیر دیگر حکام، گروه های قدرتمند، احزاب و یا اجزای طبقه حاکمه) در هر گونه تحول سیاسی تأکید می گذارند. به نظر نویسندگان با این حال باید از حد کل گویی های نظریه نخبگان قدیم فراتر رفت و نقش و اهمیت انواع ساختارها و صورت بندی های نخبگان حاکم و رابطه آنها را با ثبات و بی ثباتی سیاسی و به ویژه گذار به دموکراسی و یا امتناع آن بررسی کرد.

ترکیب تحلیل طبقاتی و تحلیل مبتنی بر نقش نخبگان سیاسی

دسته سومی از نظریه ها هم مطرح شده اند که به جای تأکید بر طبقات و نیروهای اجتماعی به تنهایی یا ساختار و کردار طبقه حاکمه یا نخبگان سیاسی توضیح کامل تر فرایند گذار به دموکراسی را در ترکیب این دو نگرش جست وجو می کنند و پیدایش دموکراسی را فرآورده مجموعه پیچیده ای از علل و زمینه های «اجتماعی» و «سیاسی» می دانند. از این دیدگاه دموکراسی فرآورده مبارزات درازمدت طبقات اجتماعی بوده است

موانع گذار به دموکراسی در ایران

حسین بشیریه

بحث حاضر از دو بخش تشکیل می شود: در دو بخش اول وضع کنونی جهان را از حیث گذار به دموکراسی بر اساس برخی آمارها و داده های تجربی بررسی می کنیم و در بخش دوم وضع کنونی ایران را از جشم انداز همان فرایند گذار جهانی به دموکراسی و تحولات سیاسی ایران در کوتاه مدت توضیح می دهیم.

نتیجه گیری:

مقوله ی دموکراسی و فرآیند گذار نظام های غیردموکراتیک؛ آن امروزه موضوع مهمی در جامعه شناسی سیاسی است که مورد توجه بسیاری از محققین به خصوص بعد از موج سوم قرن بیست و یکم قرار گرفته است.

ما در این نوشتار برآن بودیم پس از ابهام زدایی از واژه ی دموکراسی و بیان معانی و ابعاد مختلف آن جایگاه آن را در ایران ارزیابی می کنیم. به این منظور ابتدا شیوه های گذار به دموکراسی و نظریه های مرتبط با آن را بررسی کرده و سپس مقایسه ای داشتیم بین دموکراسی در جهان غرب و دموکراسی در ایران.

دموکراسی در غرب در چهارچوب لیبرالیسم؛ وقوع پیوست و جای خود را باز کرد. در عین حال در جامعه ی غربی حوزه ی دین حوزه ای خصوصی است که در حوزه ی عمومی و مسائل اجتماعی و سیاسی دخیل نیست.

اما در ایران به دلیل نقش پر رنگ دین و مذهب در طول تاریخ ایران و نقش هدایت گر روحانیون در مسیر تاریخ، دین و تاریخ، دین و اجتماع، دین و اقتصاد، دین و فرهنگ، دین و غرف و به ویژه دین و سیاست مقوله های تفکیک ناپذیرند.

منابع و مأخذ :

  1. بشیریه، حسین، گذار به دموکراسی، نشرنگاه معاصر، چاپ اول، تهران، ۱۳۸۴.
  2. بیتهام، دیوید، دموکراسی و حقوق بشر، ترجمه ی محمد تقی دلفروز، انتشارات طرح نو، چاپ اول، تهران۱۳۸۳.
  3. توحید فام، محمود، دولت و دموکراسی در عصر جهانی شدن، انتشارات روزنه، چاپ اول، تهران، ۱۳۸۱.
  4. رئیس دانا، فریبرز، دموکراسی در برابری عدالتی، نشر علم، چاپ اول، تهران،۱۳۸۱.
  5. فوران، جان، تاریخ تحولات اجتماعی ایران، ترجمه ی احمد تدین، انتشارات رسا، چاپ دوم، تهران.۱۳۷۸.
  6. کاتوزیان، همایون، دموکراسی ایرانی و سوسیالیسم ایرانی، مجله ی اطلاعات سیاسی- اقتصادی، سال ششم، شماره ی هفتم و هشتم، فروردین و اردیبهشت۱۳۷۱.
  7. معدل، منصور، طبقه سیاست و ایدئولوژی در انقلاب، ترجمه ی دکتر محمد سالار کسرایی، نشر باز، چاپ اول، تهران،۱۳۸۲.
  8. مک فرسون، سی. بی، جهان حقیقی دموکراسی، ترجمه مجید مددی، انتشارات البرز، چاپ اول، تهران،۱۳۶۹.

خرید با کلیه کارت های بانکی (دانلود فایل بلافاصله پس از خرید)

مقالات رشته علوم اجتماعی

.


برای سفارش پروپوزال به این صفحه مراجعه نمایید : سفارش پروپوزال
برای خرید پروپوزال به این صفحه مراجعه نمایید: خرید پروپوزال
برای سفارش پایان نامه به این صفحه مراجعه نمایید: سفارش پایان نامه
برای دانلود پروپوزال آماده به این صفحه مراجعه کنید: پروپوزال آماده
برای دانلود تجربیات معلمان به این صفحه مراجعه نمایید: تجربیات معلمان
برای دانلود تجربیات معلمان ابتدایی به این صفحه مراجعه نمایید: تجربیان معلمان ابتدایی
برای دانلود تجربیات آموزشی معلمان به این صفحه مراجعه نمایید: تجربیات آموزشی معلمان
برای دانلود تجربیات یک معلم به این صفحه مراجعه نمایید: تجربیات یک معلم
برای خرید پروپوزال آماده به این صفحه مراجعه نمایید: خرید پروپوزال آماده
برای خرید تحقیق به این صفحه مراجعه نمایید: خرید تحقیق
برای انجام تحقیق دانشجویی به این صفحه مراجعه نمایید: انجام تحقیق دانشجویی
برای خرید تحقیق دانشجویی به این صفحه مراجعه نمایید: خرید تحقیق دانشجویی
برای سفارش تحقیق دانشجویی به این صفحه مراجعه نمایید: سفارش تحقیق دانشجویی
برای دانلود گزارش اقدام پژوهی به این صفحه مراجعه نمایید: گزارش اقدام پژوهی

برچسب ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ده − ده =