بررسی رابطه راهبردهای شناختی و فراشناختی با میزان موفقیت تحصیلی دانش آموزان شهری و روستایی

هدف از آموزش کمک به ارتقاء سطح یادگیری در دانش‌آموزان است. اما یادگیری موضوع مشخص واحدی نیست. بلکه تقریباً همه فعالیت‌هایی که ما در طول زندگی انجام می‌دهیم از تجارب یادگیری‌مان سرچشمه می‌گیرد. ما موضوع‌های مختلف درسی و غیردرسی مانند ریاضی، ادبیات، هنر، علوم دینی و طرز معاشرت را یاد می‌گیریم. علاوه بر این ما عواطف مختلف را نیز یاد می‌گیریم. تهیه فهرست کاملی از آنچه که انسان در طول زندگی یاد می‌گیرد بسیار مفصل و شاید غیرممکن است. اما به طور کلی در مورد راهبردهای مختلف یادگیری به دو نوع از راهبردها یعنی راهبرد شناختی و راهبرد فراشناختی تأکید شده است. در سال‌های اخیر شاهد پیشرفت عظیم روانشناسی پرورشی به سوی کشف این راهبردها یعنی راههای یاد گرفتن و مطالعه کردن بوده‌ایم (سیف ۱۳۷۹).

این مطلببررسی رابطه راهبردهای شناختی و فراشناختی با میزان موفقیت تحصیلی دانش آموزان شهری و روستایی مشتمل بر ۸۰صفحه است، برای دیدن فهرست مطالب مقاله و جزئیات آن به اطلاعات اضافی زیر مراجعه فرمایید.

فهرست مطالب

فصل اول. ۳

موضوع پژوهش… ۳

۱ـ مقدمه. ۴

۲ـ بیان مسأله. ۵

۳ـ ضرورت و اهمیت پژوهش… ۶

۴ـ اهداف پژوهش… ۷

۵ـ سؤال و فرضیات پژوهش… ۸

۶ـ تعریف متغیرهای پژوهش… ۸

۷ـ محدودیت‌های تحقیق.. ۱۰

فصل دوم. ۱۱

پیشینه نظری و عملی پژوهش… ۱۱

تعریف راهبردهای یادگیری.. ۱۵

راهبردهای شناختی.. ۱۷

روش‌ها و راهکارهای راهبردهای تکرار. ۱۹

روش‌ها و تاکتیک‌های بسط و گسترش معنایی.. ۲۴

روش‌ها و تاکتیک‌های راهبرد گسترش معنایی ویژه تکالیف پیچیده و معنی‌دار. ۲۷

راهبردهای فراشناختی.. ۳۲

دانش ویژه راهبرد. ۳۹

دانش راهبرد انگیزش و راهبرد اسنادی.. ۴۰

تفاوت‌های جنس در استفاده از راهبرد. ۴۰

راهبردهای یادگیری و رشد. ۴۱

پیشینه عملی تحقیق.. ۴۵

پژوهش‌های خارجی.. ۴۵

پژوهش‌های داخلی.. ۴۸

فصل سوم. ۵۳

روش تحقیق.. ۵۳

۱ـ مقدمه. ۵۴

۲ـ نوع و روش انجام پژوهش… ۵۴

۳ـ جامعه آماری.. ۵۵

۴ـ حجم نمونه. ۵۶

۵ـ روش نمونه‌گیری.. ۵۶

۶ـ ابزار اندازه‌گیری پژوهش… ۵۶

۷ـ روش تجزیه و تحلیل داده‌ها ۵۸

فصل ۴. ۵۹

تجربه و تحلیل داده‌های پژوهشی.. ۵۹

۱ـ توصیف آماری داده‌های پژوهش… ۶۰

۲ـ  آزمون فرضیه‌ها و سؤال تحقیق.. ۶۲

فصل پنجم. ۶۸

تفسیر نتایج آزمون. ۶۸

فرضیه‌های تحقیق.. ۶۸

مقدمه. ۶۹

سؤال تحقیق.. ۷۴

نتیجه کلی.. ۷۵

پیشنهادات… ۷۵

فهرست منابع فارسی.. ۷۷

فهرست منابع انگلیسی.. ۷۸

خرید با کلیه کارت های بانکی (دانلود فایل بلافاصله پس از خرید)

روش تحقیق

.

خلاصه ای کوتاه از مقاله بررسی رابطه راهبردهای شناختی و فراشناختی با میزان موفقیت تحصیلی دانش آموزان شهری و روستایی را در زیر می توانید ببینید.

مقدمه

هدف از آموزش کمک به ارتقاء سطح یادگیری در دانش‌آموزان است. اما یادگیری موضوع مشخص واحدی نیست. بلکه تقریباً همه فعالیت‌هایی که ما در طول زندگی انجام می‌دهیم از تجارب یادگیری‌مان سرچشمه می‌گیرد. ما موضوع‌های مختلف درسی و غیردرسی مانند ریاضی، ادبیات، هنر، علوم دینی و طرز معاشرت را یاد می‌گیریم. علاوه بر این ما عواطف مختلف را نیز یاد می‌گیریم. تهیه فهرست کاملی از آنچه که انسان در طول زندگی یاد می‌گیرد بسیار مفصل و شاید غیرممکن است. اما به طور کلی در مورد راهبردهای مختلف یادگیری به دو نوع از راهبردها یعنی راهبرد شناختی و راهبرد فراشناختی تأکید شده است. در سال‌های اخیر شاهد پیشرفت عظیم روانشناسی پرورشی به سوی کشف این راهبردها یعنی راههای یاد گرفتن و مطالعه کردن بوده‌ایم (سیف ۱۳۷۹).

بیان مسأله

سالهاست که روانشناسان تربیتی درصدد پاسخ دادن به این سؤالات هستند که چرا بعضی دانش‌آموزان نسبت به بعضی دیگر از نظر پیشرفت تحصیلی موفق‌ترند؟ چه چیزی این تفاوتها را رقم می‌زند؟ برای پاسخ دادن به این سؤالات بررسی عواملی که تصور می‌شود موقعیت تحصیلی را تبیین می‌کنند ضرورت پیدا می‌کنند.

ضرورت و اهمیت پژوهش

نظریه‌های راهبردهای فراشناختی مفهوم جدیدی است. هنوز هیچ کس نمی‌تواند دقیقاً بگوید که تفاوت‌های میان دانش‌آموزان در طول تحصیل‌شان تا چه حد مربوط به راهبردهای فراشناختی می‌شود. اما داده‌های موجود نشان میدهند که راهبردهای فراشناختی می‌تواند به اندازه راهبردهای شناختی و گاهی اوقات بیش از آن قدرت پیش‌بینی داشته باشد، و همچنین عده‌ای معتقدند راهبردهای فراشناختی را می‌توان به کودکان آموخت و سطح آن را ارتقاء داد (دمبو، ۱۹۹۴).

اهداف پژوهش

هدف کلی پژوهش: در این پژوهش سعی بر آن است که دریابیم در استفاده از راهبردهای فراشناختی و راهبردهای شناختی کدامیک برای پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان شهرستان گیلانغرب بهتر است و اینکه کدامیک معیار بهتری برای پیشرفت تحصیلی است.

محدودیت‌های تحقیق

هر تحقیقی دارای محدودیتهایی است که برطرف کردن آن‌ها از عهده محقق خارج می‌باشد. این تحقیق نیز از این امر مستثنا نمی‌باشد حال به ذکر این محدودیت‌ها می‌پردازیم.

۱ـ وجود موانع اداری (قسمت حراست) اداره آموزش و پرورش جهت صدور مجوز برای ورود به مدارس دخترانه که به علت عدم مراجعه مستقیم به مدارس دخترانه اجرای پرسشنامه با حضور مستقیم خود محقق نبوده است با این وجود مجری پرسشنامه‌ها دستورالعمل اجرایی را به خوبی رعایت کرده‌اند.

۲ـ عدم انگیزه کافی برخی از دانش‌آموزان برای همکاری با محقق. این موضوع باعث ناقص تکمیل شدن تعدادی از پرسشنامه و کاهش تعداد نمونه شد.

تعریف راهبردهای یادگیری

راهبردهای یادگیری حرکتی هدف‌مند و ارادی است که شخص در تلاش برای افزایش پیامد یاد یار مطلوب خود به کار می‌برد (فلاول، ۱۹۸۸، ترجمه ماهر، ۱۳۷۷) یا هر فعالیتی که فراگیران آن را در زمان یادگیری به کار می‌گیرند تا به وسیله آن میزان یادگیری خود را افزایش دهند (مایر، ترجمه فراهانی، ۱۳۷۶) واینستاین و مایر (۱۹۸۶) راهبردهای یادگیری را روشهایی تعریف کرده‌اند که یادگیرنده در فرایند یادگیری به وسیله آنها اقدام به انتخاب و اکتساب اطلاعات و سپس یکپارچه سازی آنها می‌نماید. همچنین کارداش و املوند (به نقل از وار و داوینگ ۲۰۰۰) راهبردهای یادگیری را این‌گونه تعریف کرده‌اند: «فعالیت‌های پیدا و پنهان پردازش اطلاعات که در هنگام رمزگردانی به وسیله یادگیری برای تسهیل در اکتساب و اندوزش اطلاعات جدید و نیز بازیابی صحیح اطلاعاتی که قبلاً یادگرفته شده است به کار گرفته می‌شود».

راهبردهای شناختی

تحقیقاتی که در سالهای اخیر انجام شده‌اند بیانگر اهمیت راهبردهای یادگیری در تسهیل فرایند یادگیری یادسپاری و یادآوری است و نقش تحول‌شناختی در استفاده از راهبردهای یادگیری «مرور ذهنی»، «بسط‌دهی»، «سازماندهی» و «نظارت بر درک مطلب» را نشان می‌دهد. (مجله روانشناسی ۱۳ سال چهارم، شماره ۱، بهار ۱۳۷۹)

راهبردهای شناختی را از مناظر مختلف مورد توجه قرارداده‌اند پارک (۱۹۹۵) به دو طبقه از راهبردهای شناختی اشاره کرد.

روش‌ها و راهکارهای راهبردهای تکرار

روش‌ها و راهکارهای راهبردهای تکرار خود به دو دسته تقسیم می‌شوند روشهای راهبرد تکرار ویژه تکالیف ساده و روشهای راهبرد تکرار ویژه تکالیف پیچیده. روش یادگیری موضوعات ساده و بی‌معنی روش طوطی‌وار است که بطور عمده بر تکرار یا مرور استوار است. با وجود اینکه غایت کسب علوم و دانش در تمام مقاطع و تمامی سنین، یادگیری مطالب معنی‌دار است با این حال یادگیرنده گاهی ناچار می‌شود برای رسیدن به این هدف، مقداری مطالب بی‌معنی را نیز حفظ کند. خوشبختانه حجم مطالب غیر معنی‌دار، در قیاس با مطالب معنی‌دار بسیار کم است و نباید در گسترش آنها افراط کرد. ما احتمالاً اعداد از صفر تا نه را به صورت طوطی‌وار می‌آموزیم

راهبرد بسط و گسترش معنایی

گرچه راهبردهای تکرار و مرور یادگیرندگان را در انتخاب و کسب اطلاعات و دانش‌های مورد نیاز کمک می‌کنند، اما اینها به تنهایی برای یادگیری مطالب، بویژه موضوعات، معنی‌دار، کافی نیستند، (دمبو ۱۹۹۴) در این باره گفته است: «راهبردهای تکرار و مرور نقش زیادی در یادگیری ایفا نمی‌کنند. آنها بر توجه و رمزگردانی اطلاعات در نظام خبرپردازی کمک می‌کنند اما یادگیرنده را در ساختن معنا از اطلاعات و ربط‌دادن اطلاعات جدید با آنچه قبلاً آموخته شده یاری نمی‌دهند. به همین علت است که راهبردهای تکرار و مرور برای انتقال درست اطلاعات به حافظه درازمدت کافی نیست.»

روش‌ها و تاکتیک‌های بسط و گسترش معنایی

روش‌ها و تاکتیک‌های بسط و گسترش معنایی نیز هم برای تکالیف ساده و هم برای تکالیف پیچیده بکار می‌رود.

روشها و تاکتیک‌های بسط و گسترش معنایی ویژه تکالیف ساده و پایه:

۱ـ استفاده از واسطه‌ها: یکی از راه‌های تبدیل مطالب غیرمعنی‌دار به مطالب معنی‌دار استفاده از واسطه یا میانجی‌هاست. از طریق واسطه‌ می‌توان بین مطالب و مواد غیر مرتبط، روابط معنی‌دار برقرار کرد. پژوهش‌های مربوط به یادگیری جفت‌های متداعی اثربخشی واسطه را به اثبات رسانیده است. در این نوع پژوهش به آزمودنی جفت‌های کلماتی مانند شانه ـ لیوان، پا ـ صندلی، چکش ـ ساعت، داده می‌شود. به کلمات اول جفت‌ها محرک، و به دومین کلمات آنها پاسخ می‌گویند. آزمودنی باید با دیدن یا شنیدن کلمه اول (محرک)، به آن پاسخ بدهند (کلمه دوم را به یادآورد).

روش‌ها و تاکتیک‌های راهبرد گسترش معنایی ویژه تکالیف پیچیده و معنی‌دار

یادداشت برداری: منظور از یادداشت‌برداری یعنی انتخاب و ثبت نکات مهم و کلیدی یک مطلب شنیداری، از جمله توضیحات شفاهی معلم هنگام آموزش دادن، به گونه‌ای که بعداً و در سر فرصت بتوان مطالب یادداشت‌برداری شده را مرور و بازنگری کرد. در صورتی می‌توان یادداشت‌برداری را در ردیف راهبردهای گسترش معنایی قرارداد که به یادگیرنده کمک کند تا اطلاعات جدید را سازمان دهد و بین آنها و دانش موجود خود پیوند برقرار نماید.

راهبردهای فراشناختی

چنانچه دیدیم، راهبردهای شناختی راه‌های یادگیری هستند. در قیاس با آنها، راهبردهای فراشناختی تدبیرهایی هستند برای نظارت بر راهبردهای شناختی و هدایت آنها. دمبو (۱۹۹۴) در مقایسه این دو نوع راهبرد با یکدیگر گفته است: «برحسب نظام خبرپردازی، راهبردهای شناختی به ما کمک می‌کنند تا اطلاعات تازه را به منظور پیوند دادن با اطلاعاتی که می‌دانیم و برای ذخیره‌سازی در حافظه دراز مدت آماده سازیم.‌.. راهبردهای شناختی ابزارهای لازم برای یادگیری محتوا هستند، اما راهبردهای فراشناختی بر راهبردهای شناختی اعمال شناخت می‌کنند و به آنها جهت می‌دهند. به سخن دیگر، می‌توان به یادگیرندگان راهبردهای شناختی زیادی آموزش داد.

دانش ویژه راهبرد

بدون دانش ویژه راهبرد، شخص نمی‌تواند تشخیص دهد که چه موقع راهبردها را اعمال کند (پریسلی و همکاران، ۱۹۸۵، ۱۹۸۴).

دانش ویژه راهبرد را می‌توان از رویارویی با انواع مختلف راهبردها به دست آورد. این فرضیه به وسیله آزمایشهایی حمایت می‌شود که نشان می‌دهد افراد دانش مربوط به راهبردها را در حین استفاده از آنها تجسم می‌کنند، (لویس و آندرسون، ۱۹۸۵) یک مورد جایگزین دیگر برای دانش ویژه راهبرد، فراهم کردن این راهبرد از طریق عوامل بیرونی است.

دانش راهبرد انگیزش و راهبرد اسنادی

یکی از ابعاد دانش ویژه راهبرد که برای کاربرد موثر راهبرد بسیار مهم است این است که یادگیرنده باید بداند چه موقع موفقیت او به علت کاربرد صحیح راهبرد می‌باشد. وی همچنین باید بداند که بعضی از شکستها در صورت استفاده از راهبردهای مناسبتر می‌توانست جلوگیری شود. این نوع اسناد کردن در مورد علل خاص موفقیت و شکست در دانش ویژه راهبرد به آن پرداخته می‌شود. یک استفاده کننده خوب راهبرد، قسمتی از عبارت زیر را برای بسیاری از راهبردها قائل شده است:

تفاوت‌های جنس در استفاده از راهبرد

تحقیقات نشان می‌دهد که دختران ممکن است از پسران هم سن خود در دبستان در استفاده از راهبردهای مطالعه و یادگیری کفایت بیشتری از خود نشان ‌دهند (پریسلی و همکاران، ۱۹۸۷).

کاکاس و واترز (۱۹۸۶) نشان داده‌اند که تفاوتهای ثابت جنسیتی وجود دارد. شواهد موجود نشان می‌دهد که در دختران، رابردهای یادگیری سریعتر از پسران پرورش می‌یابد. علت این اختلاف سرعت آشکار نیست

راهبردهای یادگیری و رشد

تحقیقات بیانگر این است که سنین کسب راهبردهای حافظه نسبی است و بین راهبردهای مختلف و در مورد هنر راهبرد متغیر است. واترز و آندرئیس (۱۹۸۳) و براو و دیگران (۱۹۸۳) به توصیف عمومی رشد راهبرد حافظه پرداخته‌اند واترز و اندرئیس (۱۹۸۳) به فرض سه اصل تحولی درباره استفاده از راهبرد و تعمیم آن پرداختند: ۱ـ در ابتدا به نظر می‌رسد که راهبردهای حافظه تحت شرایطی از تکلیف ظاهر می‌شوند که پردازش بهینه مطالبی را که باید به یاد آیند ترغیب می‌کند (یعنی زمان بیشتری را برای مطالعه مطالبی فراهم می‌آورند).

پیشینه عملی تحقیق

پژوهش‌های زیادی در داخل و خارج از کشور در زمینه راهبردهای یادگیری در ابعاد مختلف آن صورت گرفته است. این پژوهش‌ها به موضوع راهبردهای یادگیری به ویژه از جنبه‌هایی مانند موارد زیر پرداخته‌اند؛

ـ توانایی گروه‌های مختلف سنی در بکارگیری انواع راهبردهای شناختی و فراشناختی.

ـ اثربخشی انواع تاکتیک‌ها و روشهای مربوط به راهبردهای یادگیری.

ـ تاثیر راهبردهای شناختی و فراشناختی در یادگیری انواع موضوعات یادگیری اعم از ساده و پیچیده.

ـ بررسی اثربخشی آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی در جنبه‌های مختلف یادگیری.

پژوهش‌های خارجی

بایلر و اسنومن (۱۹۹۳) پژوهش‌هایی را نقل کرده‌اند که در آنها اسکات پاریس و همکارانش در سالهای ۱۹۸۴ و ۱۹۸۶ به دانش‌آموزان کلاسهای چهارم و پنجم مهارت‌های شناختی و فراشناختی را آموزش دادند. نتایج این پژوهش‌ها معلوم کرده‌اند که دانش‌آموزانی که این‌گونه مهارت‌ها به آنها آموزش داده شده است (گروه آموزش)، در قیاس با دانش‌آموزانی که از این مهارت‌ها بی‌بهره ماندند (گروه گواه)، در توانایی خواندن و فهمیدن مطالب جلوتر بودند. همچنین دانش‌آموزان گروه آزمایشی از دانش‌آموزان گروه گواه نسبت به استفاده از راهبردهای شناختی و فراشناختی و فواید آنها آگاهی بیشتری کسب کردند.

پژوهش‌های داخلی

عباباف (۱۳۷۵) در پژوهش خود که با ۶۴ دانش‌آموز قوی و ضعیف دختر و پسر دبیرستانی از مناطق ۴، ۲ و ۱۲ تهران انجام گرفت، نشان داده است که یادگیرندگان موفق از مهارت‌های شناختی و فراشناختی حداکثر استفاده را می‌برند. در این پژوهش دانش‌آموزان قوی و ضعیف براساس میانگین سه معدل درسی از هم متمایز شدند (دانش‌آموزان قوی با متوسط میانگین ۹۷/۱۸ و دانش‌آموزان ضعیف با متوسط میانگین ۴۳/۱۱). نتایج پژوهش حاکی از آن است

نوع و روش انجام پژوهش

براساس هدف: براساس دسته‌بندی‌هایی که در نتایج علمی مربوط به روش‌های تحقیق ذکر شده است، این پژوهش با توجه به اهداف و مقاصد آن در پی اصلاح و مطلوب نمودن فعالیت یا ارائه راهنمایی برای عمل است، در گروه پژوهش‌های کاربردی قرار می‌گیرد. این گونه پژوهش‌ها در جهت رشد و بهتر کردن یک محصول یا مدل یک فعالیت و بطور کلی آزمون مفاهیم مجرد (ذهنی) در موقعیت‌های واقعی و زنده هستند.

فهرست منابع فارسی

آقازاده، محرم واحدیان، محمد. (۱۳۷۷). مبانی نظری و کاربردهای آموزش نظریه فراشناخت، نشر نوپردازان.

ابراهیمی قوام آبادی، صغری. (۱۳۷۷). اثربخشی سه روش آموزش راهبردهای یادگیری آموزش دوجانبه، توضیح مستقیم و چرخه افکار بر درک مطلب، حل مسئله، دانش فراشناختی، خودپندار، تحصیلی، سرعت یادگیری در دانش‌آموزان دختر پایه دوم راهنمایی با معدل کمتر از ۱۵ شهر تهران. رساله دکتری. دانشگاه تهران.

انصاری جعفری، رقیه. (۱۳۷۶). بررسی رابطه راهبردهای یادگیری با خلاقیت دانش‌آموزان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تهران.

با عزت، فرشته. (۱۳۷۶). بررسی تأثیر آموزش راهبردهای یادگیری در حافظه کودکان عقب مانده ذهنی ضعیف پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تهران.

با عزت، فرشته. (۱۳۷۶). بررسی تأثیر آموزش راهبردهای یادگیری در حافظه کودکان عقب‌مانده ذهنی ضعیف، پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تهران.

سولسو، رابرت، اچ. (۱۳۷۷). روانشناسی شناختی، ترجمه فرهاد ماهر، انتشارات رشد.

سیف، علی‌اکبر. (۱۳۸۱). روانشناسی پرورشی (یادگیری در آموزش) انتشارات آگاه.

خرید با کلیه کارت های بانکی (دانلود فایل بلافاصله پس از خرید)

روش تحقیق

.

 

 

 

 

 

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

یک + 14 =