بررسی حج از دیدگاه قرآن

حج از دیدگاه قرآن شناخت صحيح مسائل حج به عنوان بخش عمده‌اي از آيات قرآني، معارف، احكام و فقه اسلامي ضرورتي است كه همواره مورد توجه مجامع مختلف قرار گرفته است و اين خود فرصتي است كه بيشتر به مسائل آن بپردازيم.

مطلب بررسی حج از دیدگاه قرآن مشتمل147صفحه است، برای دیدن فهرست مطالب مقاله و جزئیات آن به اطلاعات اضافی زیر مراجعه فرمایید.

 

فهرست مطالب

كليات

مقدمه 1

تبيين موضوع 3

اهميت و ضرورت موضوع 3

پيشينه موضوع 4

پرسشها وفرضيات 5

چكيده 6

فصل اول : حج از نظر لغوي واصطلاحي انواع آن

حج در لغت 8

حج در اصطلاح 9

شرافت زماني حج9

اهميت و آثار حج 10

انواع و اقسام حج و عمره 13

تمتع از نظر لغوي واصطلاحي 14

كيفيت حج تمتع 14

حج افراد 17

حج قران18

عمره مفرده و تمتع 18

عمره از نظر لغوي و اصطلاحي 19

عمره مفرده و اعمال آن 20

ميقات احرام عمره مفرده 20

فرق عمره مفرده با عمره تمتع 21

نتيجه 22

فصل دوم : سيماي حج از ديدگاه قرآن

مقدمه 24

واژه حج در قرآن 24

تاريخ مكه 27

نامهاي مكه: 29

  • مكه 29
  • بكه 29
  • بيت العتيق 30
  • بيت المعمور 30
  • مسجد الحرام 31
  • بيت الحرام 32

دليل پيدايش كعبه 34

تاريخچه مبناي كعبه 35

زمان ساختن بناي اوليه كعبه 39

وجوب و ضرورت حج41

آياتي در مورد ادله وجوب حج و عمره 41

مستطيع كيست؟ 43

  • استطاعت مالي 44
  • استطاعت عقلي 44
  • استطاعت بدني 45
  • استطاعت زماني45
  • استطاعت امنيت 45

دعوت به حج اكبر 49

محرمات

مقدمه 52

محرمات احرام 52

1- فلسفه صيد 53

كفاره صيد و شكار بر فرد محرم 55

حكم شكار كردن حيوانات دريايي و صحرايي 57

حكم شكار بعد از احرام 59

2- حكم جدال وفسوق كردن 60

كفاره جدال 60

3- حرمت مباشرت61

قرآن اثر اجتناب از محرمات را چنين بيان كرده 62

واجبات

مقدمه 66

طواف 67

احكام طواف 67

سعي صفا و مروه 68

احكام صفا و مروه 70

عرفات 71

وقوف در مشعرالحرام 73

رمي جمرات 76

قرباني 78

فلسفة قرباني 78

  • كمك رساني به اهل حجاز يك اصل مي باشد. 79
  • قرباني از شعائر الهي است. 79
  • كمك به مستمندان و سيركردن آنها 80
  • رسيدن به تقواي الهي 81

حلق و تقصير كردن 82

فضيلت حلق 83

حكم حلق و زمان آن 84

نتيجه 85

فصل سوم : فلسفه حج

مقدمه 88

1- فلسفه فردي و معنوي

مقدمه 90

بعد معنوي حج 91

حج و كسب معرفت 92

انسان و خودسازي 93

عبادت حج، عبادتي بي رياست96

بعد معنوي مناسك و اعمال حج و تأثير آن بر فرد 97

بعضي از اسرار حج 99

اسرار صفا و مروه 99

راز طواف كردن 99

سرحلق 100

نتيجه 103

2- فلسفه اقتصادي

بعد اقتصادي حج 105

اهداف و آثار تجاري و اقتصادي حج 107

ديدگاه قرآن نسبت به بعد اقتصادي حج 109

ديدگاه قرآن در مورد واژه منافع و نظر مفسران در آن مورد 112

قرباني عامل تقويت كننده اقتصاد جوامع اسلامي 114

قرباني عامل برآوردن نياز فقيران 117

نتيجه 119

3- فلسفه اجتماعي

مقدمه 121

ويژگيهاي اجتماع حج 122

محتواي اجتماعي حج و آثار آن 123

ديدگاه قرآن نسبت به اجتماعي بودن حج 125

خانه خدا متعلق به مردم است126

قيام جهان شمول اجتماعي مسلمانان در پرتو حج 128

امنيت اجتماعي مسلمانان 130

حج تراكم قوه متكثره در نقطه واحده است. 131

نتيجه133

نتيجه گيري كلي 134

فهرست منابع 135

[su_note note_color=”#e2f9e2″ text_color=”#212623″]

خرید با کلیه کارت های بانکی (دانلود فایل بلافاصله پس از خرید)

[/su_note]

خلاصه ای کوتاه از مقاله بررسی حج از دیدگاه قرآن را در زیر می توانید ببینید.

حج از دیدگاه قرآن

مقدمه

حج از دیدگاه قرآن شناخت صحيح مسائل حج به عنوان بخش عمده‌اي از آيات قرآني، معارف، احكام و فقه اسلامي ضرورتي است كه همواره مورد توجه مجامع مختلف قرار گرفته است و اين خود فرصتي است كه بيشتر به مسائل آن بپردازيم.

چكيده

حج از ديدگاه قرآن داراي جايگاه خاصي مي‌باشد و داراي فلسفه و احكام و مناسك معيني مي‌باشد كه در فصول سه گانه اين پروژه به چشم مي‌خورد.

در فصل اول حج از نظر لغوي و اصطلاحي بحث شده و معلوم شد كه معناي لغوي حج يعني قصد زيارت و آهنگ مي‌باشد

تبيين موضوع

حج يك عمل ديني است كه قرآن كريم در مورد ابعاد ومسائل مختلف آن سخن گفته در اين پژوهش در مورد ابعاد مختلف حج از جمله مناسك، احكام، و فلسفه حج وديگر اهداف آن از ديدگاه قرآن بحث شده است.

بنابراين در اين تحقيق از ديدگاه قرآن

حج در لغت:

صاحب التحقيق في كلمات القرآن واژه حج در لغت را به معناي قصد وآهنگ معنا كرده . رجلٌ محجوج يعني رجل مقصود در مجمع البحرين هم همين معنا آمده است.

و در مفردات نگاشته شده كه اصل حج قصد زيارت است.

حج در اصطلاح

در عرف شرع، حج به قصد زيارت خانه خداي تعالي براي برپاداشتن اعمال مخصوص گفته شده كه حُج و حٍج هر دو گفته ميشود اما جمع مصدر وحج اسم آن است.

اما صاحب التحقيق مي‌گويد: «حج به فتح اسم مصدر و حٍج به كسر مصدر آن است چنان كه گفته شده آيه شريفه : «ولله علي الناس حج البيت» برآن دلالت مي‌كند

اهميت وآثار حج

همانطور كه مي‌دانيم حج از اهميت جايگاه خاصي برخوردار مي‌باشد و در بعضي جاها آمده كه برترين اعمال مي باشد و آمده كه هركس حج بگذارد گناهان او آمرزيده مي‌شود اما در صورتي كه بعد از آمدن از حج همانطور پاك باقي بماند و گناهي مرتكب نشود.

حج تمتع از نظر اصطلاحي و اعمال آن

اين نوع حج وظيفه كساني است كه فاصله محمل سكونتشان تا شهرمكه بيش از 16 فرسخي
( يعني بيش از 96 كيلومتر) است،مثل همه ما ايرانيان ،بايد حج تمتع به جا آوريم.

حج تمتع دو قسمت دارد: 1- عمره تمتع 2- حج تمتع كه اول عمره و بعد حج بجا آورده مي‌شود.

حج قٍران

حج و قٍران مانند حج افراد بر مسطيعي واجب است كه حاصله منزل او تا مكه كمتر از شانزده فرسخ (96 كيلومتر) باشد.

اعمال حج قٍران مانند حج افراد است با اين تفاوت كه در حج افراد هنگام بستن احرام تلبيه
مي گويد ولي در حج قٍران مخير است كه احرام خود را با « تلبيه» ببندد يا به همراه بردن حيواني (گاو، گوسفند يا شتر) براي قرباني.

فرق عمره مفرده با عمره تمتع

  • در عمره تمتع طواف نساء واجب نيست ولي در عمره مفرده واجب است واگر كسي به عنوان استحباب شروع به عمرده مفرده كند باز لازم است طواف نساء را بجا بياورد و چنان چه به خيال اين كه عمل مستحبي است و اتمام آن لازم نيست،طواف نساء را ترك كند،محرم است وزن براي او حلال نيست.

واژه حج در قرآن

حج از فرائض بزرگ اسلام و از اعظم شعائر دين و از ارزشمندترين اعمال قرب به خدا واز اركان دين و تركش از گناهان كبيره وموجب خروج از ملت اسلامي و به معني كفرمي باشد.

بنابراين حج با وجود يك عبادت بودن، جامع چنين عبادت بزرگ است و هيچ عمل وعبادتي همپايه او نيست

حرمت ويژه مسجد الحرام

روشن است كه حرمت مسجد الحرام به احترام كعبه مي‌باشد چنان كه به احترام كعبه و مسجد،‌مكه و به احترام آن سه حرم كه محدوده‌اي وسيعتر از مكه است محترم است.

اگر چه حرمت نهايي همه آنها به قرآن است) از اين رو در آيات مذكور سفارش شده كه حرمت كعبه و مسجد الحرام و رحمت مطاف و قبله را حفظ كنيد

دليل پيدايش كعبه

حج از دیدگاه قرآن انسانهاي معتقد به ديني جهاني و كتابي عالمي و پيرو پيامبري همگاني و هميشگي، بايد داراي مركزي همگاني و ثابت و تغيير ناپذير و محور تبادل نظر سراسري نيز باشند تا از دور و نزديك در كنار آن گرد هم آيند و در آنجا مسائل علمي و عملي، خواه به عنوان توجيه پيروان خواه به عنوان پاسخ به بيگانگان، طرح گردد

مستطيع كيست؟

حج از دیدگاه قرآن مستطيع كسي است كه آنقدر پول داشته باشد كه بتواند به مكه برود و برگردد يعني آن اندازه كه زن و بچه او بازگشت وي بدان زندگي كنند. پس براي پذيرفتن اين دعوت آسماني كه از تأكيد گونه‌اي هم خالي نيست همه ساله ده ها هزار تن از كشور ما و صدها هزار تن از ديگر كشورهاي اسلامي يا غير اسلامي جهان ما روانه خانه خدا مي‌شوند.

استطاعت امنيت:

يعني اينكه راه امن بوده مانعي از رسيدن وي به ميقات يا ساير اعمال نباشد و اگر مانعي بر سر راه باشد يا بيم خطر جاني، جسمي، آبرويي يا مالي باشد و راه منحصر به آنها بوده يا همه راهها خطرناك باشد، حج واجب نخواهد بود.

احكام سعي صفا و مروه

  1. طي مسافت بين صفا و مروه از طبقه روئين هر چند طبقه كه باشد جايز است ولي احوط سعي از همان راه همكف است.
  2. نشستن در بين راه براي رفع خستگي، و همچنين سوار شدن مانعي ندارد، ولي راه رفتن بهتر است.

رمي جمرات

حج از دیدگاه قرآن زائران خانه خدا،‌ همين كه از مشعر به مني مي‌رسند بعد از كمي استراحت اعمال سه‌گانه آن روز را شروع مي‌نمايند اولين، عمل پرتاب كردن هفت سنگ ريزه‌اي است كه شب در مشعر جمع آوري كرده‌اند،‌ اين عمل را در اصطلاح «رمي جمرات» مي‌نامند.

حلق و تقصير كردن

حج از دیدگاه قرآن حلق و تقصير يكي از اعمال واجبي مي‌باشد كه هر فرد محرم لازم است انجام دهند،‌ فقط زمان آن فرق مي‌كند كه در عمره مفرده بعد از عمل سعي صفا و مروه مي‌باشد و در حج تمتع روز عيد قربان بعد از قرباني كردن مي‌باشد. و فرد موظف است كه حتما آن را در مني دفن كند.

فضيلت حلق

موي سر تاثير به سزايي در زيبايي ظاهري انسان و به ويژه جوانان دارد. از اين رو به ندرت كسي حاضر است موي سر خود را بتراشد. همچنين بر كسي كه موي ديگري را به اجبار تراشيده واين زيبايي را از او گرفته، پرداخت ديه واجب است.

بعد معنوي حج:

تمامي اعمال عبادي شريعت مقدس، جدا از صور ظاهري، داراي اسرار و رازهاي شگفت انگيزي است كه مؤمنان به ميزان سعة وجوديشان از آن بهره‌مند مي‌گردند.

عبادات حج به عنوان هدف آفرينش انسان تعيين شده است اسراري دارد كه غير از آداب و احكام ظاهري و عبادات مي‌باشد.

حج و كسب معرفت

يكي از ابعاد اصلي زندگي انسان،‌ معرفت پروردگار عالم و وصول به رحمتش و انس گرفتن با حضرتش مي‌باشد اين هم موقوف است بر صفاي نفس و تجرد او معلوم است هر قدر نفس انساني متجلي و خالي از زائل باشد حب و انس او با رب بيشتر خواهد شد

استطاعت امنيت:

حج از دیدگاه قرآن يعني اينكه راه امن بوده مانعي از رسيدن وي به ميقات يا ساير اعمال نباشد و اگر مانعي بر سر راه باشد يا بيم خطر جاني، جسمي، آبرويي يا مالي باشد و راه منحصر به آنها بوده يا همه راهها خطرناك باشد، حج واجب نخواهد بود.

احكام سعي صفا و مروه

  1. طي مسافت بين صفا و مروه از طبقه روئين هر چند طبقه كه باشد جايز است ولي احوط سعي از همان راه همكف است.
  2. نشستن در بين راه براي رفع خستگي، و همچنين سوار شدن مانعي ندارد، ولي راه رفتن بهتر است.

رمي جمرات

زائران خانه خدا،‌ همين كه از مشعر به مني مي‌رسند بعد از كمي استراحت اعمال سه‌گانه آن روز را شروع مي‌نمايند اولين، عمل پرتاب كردن هفت سنگ ريزه‌اي است كه شب در مشعر جمع آوري كرده‌اند،‌ اين عمل را در اصطلاح «رمي جمرات» مي‌نامند.

حلق و تقصير كردن

حلق و تقصير يكي از اعمال واجبي مي‌باشد كه هر فرد محرم لازم است انجام دهند،‌ فقط زمان آن فرق مي‌كند كه در عمره مفرده بعد از عمل سعي صفا و مروه مي‌باشد و در حج تمتع روز عيد قربان بعد از قرباني كردن مي‌باشد. و فرد موظف است كه حتما آن را در مني دفن كند.

فضيلت حلق

موي سر تاثير به سزايي در زيبايي ظاهري انسان و به ويژه جوانان دارد. از اين رو به ندرت كسي حاضر است موي سر خود را بتراشد. همچنين بر كسي كه موي ديگري را به اجبار تراشيده واين زيبايي را از او گرفته، پرداخت ديه واجب است.

بعد معنوي حج:

تمامي اعمال عبادي شريعت مقدس، جدا از صور ظاهري، داراي اسرار و رازهاي شگفت انگيزي است كه مؤمنان به ميزان سعة وجوديشان از آن بهره‌مند مي‌گردند.

عبادات حج به عنوان هدف آفرينش انسان تعيين شده است اسراري دارد كه غير از آداب و احكام ظاهري و عبادات مي‌باشد.

حج و كسب معرفت

يكي از ابعاد اصلي زندگي انسان،‌ معرفت پروردگار عالم و وصول به رحمتش و انس گرفتن با حضرتش مي‌باشد اين هم موقوف است بر صفاي نفس و تجرد او معلوم است هر قدر نفس انساني متجلي و خالي از زائل باشد حب و انس او با رب بيشتر خواهد شد

بعد معنوي مناسك و اعمال حج و تاثير آن بر فرد

حج داراي مناسك و اعمالي است كه حاجيان بايد توجه به روح آن كه از مهمترين رسالت حاجيان است تا در پرتو شناخت و عرفان مناسك حج به هدف از تشريع آن نائل گردند.

بعضي از اسرار حج

اعمال حج هر كدام جدا از صور ظاهري يك صورت باطني نهفته است و اصل هم همان باطن اعمال مي‌باشد مثل راز تلبيه: ‌احرام و لبيك گفتن به معناي پاسخ دادن به نداي وحي و اجابت دعوت الهي است.

راز طواف كردن

«طواف برگرد چيزي چرخيدن،‌ علامت كمال عقل و نشانه محبت است تا آنجا كه انسان خود را فداي محبوب مي‌سازد و بلاگردان او مي‌شود؛ آن چنان كه پروانه عاشق ، آن قدر بر گرد شمع مي‌چرخد تا عاقبت خود را با بال و پر سوخته،‌ به پاي شمع مي‌افكند.

حج از دیدگاه قرآن

حاجي سالك پس از بازگشت از مكه و مدينه،‌بايد آن چه از آنجا به سوغات آورده باشد (خود سازي) عملا به ديگران تزريق كند،‌ گفتار و كردار و روش و منش او سرمشق براي ديگران باشد و اين بهترين هديه او براي ديگران است.

بعد اقتصادي حج

حقيقت اين است كه انسان وقتي عمق و گستردگي ابعاد معنوي و روحي حج را بشناسد و از اسرار آن با خبر شود شك و ترديد در او بوجود مي‌آيد كه چگونه اين عبادت پر معنويتي بعد اقتصادي و آثار سازنده مالي در زندگي انسان مي‌تواند داشته باشد.

اهداف و آثار تجاري و اقتصادي حج

حج از دیدگاه قرآن آثار اقتصادي حج،‌تنها از آن حج گذار نيست بلكه ميليون انسان را در بر مي‌گيرد و هزاران خانوار در حرم و خارج حرم و اطراف آن به نوعي با حج سرو كار دارند و از بركات حج برخوردار مي‌شوند.

ديدگاه قرآن نسبت به بعد اقتصادي حج

احكام و شرايع الهي تامين كننده سعادت و مصالح و منافع بشر در دنيا و آخرت است آن هم در ابعاد گوناگون حيات مادي و معنوي از اين رو درباره هر يك از اين احكام حتي عبادي آنها از اهداف معيشتي و دنيوي، با فلسفه  خاص خود مي‌توان سخن گفت اين ويژگي د رحج به دليل بعد جهانشمولي‌اش بيشتر مورد توجه است.

ديدگاه قرآن كريم در مورد واژه  «منافع» و نظر مفسران  در آن مورد

در قرآن كريم آياتي هست كه كلمه منافع در آن آمده و قيد نشده كه كدام منافع را شامل مي‌شود آيا مادي يا معنوي.

اما از تفسير آنها و با توجه به دنباله آنها و آيات قبل و بعد آنها تقريبا متوجه منظور آنها مي‌شويم كه كدام را شامل مي‌شود

قرباني عامل تقويت كننده اقتصاد جوامع اسلامي

حج از دیدگاه قرآن  فلسفه قرباني و هدايا و هر منفعت اقتصادي ديگر، در رابطه با حج همانا ياري رساندن به نيازمندان و گرسنگان و زدودن فقر و تهيدستي از چهره جامعه اسلامي است و اگر قرار باشد سود اينها به جيب افرادي بي نياز و ثروت اندوز ريخته شود چه بهتر  كه از آن خودداري شود.

قرباني عامل برآوردن نياز فقيران

از آيات فوق به خوبي اين معني استفاده مي‌شود كه هدف از قرباني كردن علاوه بر جنبه‌هاي معنوي و روحاني و تقرب به درگاه خداوند اين است كه گوشت آن به مصرفهاي لازم برسد هم قرباني كننده از آن استفاده كند و هم قسمتي به فقيران نيازمند برسد.

ويژگي‌هاي اجتماع حج

حج از دیدگاه قرآن همايش عظيم حج يك گرهمايي معممولي نيست بلكه ويژگي‌هايي دارد از جمله:‌

  • اين اجتماع فرامليتي افراد مسلمان از سراسر جهان بدون توجه به مشخصه‌هاي جغرافيايي و نسب‌هاي قومي و لباس و رنگ با مساوات كامل و بدون توجه به شعارهاي پوچ و گمراه كننده شركت دارند و نظير اين همبستگي در سراسر كره زمين بي مانند است.

ديدگاه قرآن نسبت به اجتماعي بودن حج

حج از دیدگاه قرآن از بررسي و تحقيق در دستورات دين مقدس اسلام چنين بر مي‌آيد كه دين اسلام دين اتحاد و يگانگي است و براي همين خداوند هم خانه كعبه را كه قبله گاه مسلمين جهان و طوافگاه حج و عمره است در چند جا آن را به «ناس» يعني مردمان نسبت مي‌دهند.

خانه خدا متعلق به مردم است.

قرآن كريم، همانطور  كه كعبه را اولين و با سابقه‌ترين خانه عبوديت و پرستش مي‌داند، آن را براي همه جهانيان، محور بندگي نيز مي‌شناسد.

نتيجه گيري كلي

با توجه به بررسيهاي موجود نتيجه مي‌گيريم كه در قرآن كريم آيات متعددي راجع به مناسك و اعمال و ابعاد مختلف و فلسفه حج پرداخته است. و همچنين حج يكي از اركان اساسي اسلام مي‌باشد و اسلام نيز به انجام اين فريضه بزرگ و مهم توجه زيادي كرده كه هركس آن را انجام ندهد در صورت استطاعت داشتن،‌ كفر ورزيده و گناه كبيره انجام داده است.

فهرست منابع

  • قرآن مجيد- ترجمه مكارم شيرازي
  • التحقيق في كلمات القرآن – حسن مصطفوي- مركز نشر الكتاب – تهران1296 – ه،ق
  • ادعيه و آداب حرمين، معاونت آموزش و تحقيقات بعثه، نشر مشعر، بي‌جا، پاييز 82 چاپ بيست و ششم.
  • المنجد في اللغه، يونس مطرف، الطبعه الخامسه و الثلاثون، اسلام.‌1380، چاپ دوم.
  • ابعاد گوناگون حج، ابوعلي خداكرمي، دارالنشر، قم، اول تير 1373
  • اسرار و مناسك ادله حج، محمدصادق تهراني، بي‌جا، چاپ اول،1978م

[su_note note_color=”#e2f9e2″ text_color=”#212623″]

خرید با کلیه کارت های بانکی (دانلود فایل بلافاصله پس از خرید)

[/su_note]

 

 

 

نظرات بسته شده است.