بررسی رابطه خلاقیت و پیشرفت تحصیلی

کنجکاوی و تفکر پیرامون افراد سرآمد و با استعداد سابقه ای بس طولانی،در حدود دو هزار سال دارد و احتمالاً به زمانی برمی گردد که برای اولین بار انسان علاقه مند شد بداند چرا افراد با هم تفاوت دارند.در جوامع مختلف همیشه افرادی بوده اند که از خود توانایی ها وبرجستگی خاص نمایان می ساختند که این امر موجب تحریک حسن کنجکاوی دیگران می گردید و سوء ظن،نفرت و یا ترغیب و تشویق آنها را در پی داشت.اشخاصی بوده اند که با استعداد فراوان و نبوغ فوق العاده خویش در طول زندگی توجه و تحسین همه را به خود جلب نموده اند و یا بدون توجه مردم،زندگی کرده اند و گاه پس از مرگشان به نبوغ آنها پی برده شده است.گرچه تمدن و فرهنگ انسانی نتیجه تلاش تمام افراد بشر است اما غنا و عظمت آن مدیون افراد خلاق،متفکران،نوابغ،کاشفان و مخترعان بوده است.از این رو،اهمیت شناخت و پرورش این افراد آشکار می شود.

چکیده

پژوهش حاضر تحت عنوان بررسی رابطه خلاقیت و پیشرفت تحصیلی در دانش آموزان دختر کلاس پنجم دو تا از مدارس کرج انجام شده است.

جامعه پژوهش عبارت است از کلیه دانش آموزان سال پنجم ابتدایی در شهرستان کرج که از بین آنها ۱۰۰ آزمودنی با استفاده ازروش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب گردید.

ابزار اندازه گیری در این تحقیق عبارت است از آزمون مداد کاغذی چند جوابی برای سنجش خلاقیت (MPPT ) و همین طور برای سنجش عملکرد تحصیلی آزمودنیها ازمعدل نیم سال گذشته آنها استفاده شد که پس از جمع آوری داده ها با استفاده از روش آماری ضریب همبستگی پیرسون به تحلیل داده ها پرداخته شد که ضریب همبستگی (%۲۹r= )به دست آمد و معلوم شد که بین خلاقیت و پیشرفت تحصیلی آزمودنیها رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.

مطلب بررسی رابطه خلاقیت و پیشرفت تحصیلی مشتمل۴۵صفحه است، برای دیدن فهرست مطالب مقاله و جزئیات آن به اطلاعات اضافی زیر مراجعه فرمایید.

فهرست مطالب

چکیده ۱

مقدمه : ۲

مسأله پژوهشی.. ۴

فرضیه پژوهشی.. ۴

اهداف تحقیق.. ۴

تعریف اصطلاحات… ۵

خلاقیت… ۶

هوش و خلاقیت: ۷

مراحل خلاقیت… ۹

پرورش خلاقیت در کودکان.. ۱۰

نقش مدرسه در بارور کردن خلاقیت… ۱۴

ویژگیهای کودکان خلاق.. ۱۵

نظریه های مربوط به خلاقیت… ۱۹

خلاقیت به عنوان الهام خدایی.. ۱۹

خلاقیت به عنوان دیوانگی.. ۱۹

خلاقیت به عنوان نبوغ شهودی.. ۲۰

خلاقیت به عنوان نیروی حیاتی.. ۲۰

نظریه تداعی گرایی.. ۲۱

نظریه گشتالت… ۲۱

مکتب شناختی.. ۲۲

نظریه روانکاوی.. ۲۲

روانکاوی جدید. ۲۴

عوامل مؤثر در پیشرفت تحصیلی.. ۲۵

تاثیر معلمان بر خلاقیت… ۲۸

جامعه. ۳۱

نمونه. ۳۱

طرح تحقیق.. ۳۱

ابزار اندازه گیری: ۳۱

آزمون مداد کاغذی چند جوابی سنجش خلاقیت(MPPT): 31

پایانی آزمون MPPT.. 32

روش آماری.. ۳۳

تجزیه و تحلیل داده ها ۳۴

محدودیتهای تحقیق.. ۳۵

پیشنهادهای تحقیق.. ۳۵

خلاصه تحقیق: ۳۵

منابع.. ۳۸

ضمائم.. ۳۹

خرید با کلیه کارت های بانکی (دانلود فایل بلافاصله پس از خرید)

روش تحقیق

خلاصه ای کوتاه از مقاله بررسی رابطه خلاقیت و پیشرفت تحصیلی را در زیر می توانید ببینید.

چکیده

پژوهش حاضر تحت عنوان بررسی رابطه خلاقیت و پیشرفت تحصیلی در دانش آموزان دختر کلاس پنجم دو تا از مدارس کرج انجام شده است.

جامعه پژوهش عبارت است از کلیه دانش آموزان سال پنجم ابتدایی در شهرستان کرج که از بین آنها ۱۰۰ آزمودنی با استفاده ازروش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب گردید.

ابزار اندازه گیری در این تحقیق عبارت است از آزمون مداد کاغذی چند جوابی برای سنجش خلاقیت (MPPT ) و همین طور برای سنجش عملکرد تحصیلی آزمودنیها ازمعدل نیم سال گذشته آنها استفاده شد که پس از جمع آوری داده ها با استفاده از روش آماری ضریب همبستگی پیرسون به تحلیل داده ها پرداخته شد که ضریب همبستگی (%۲۹r= )به دست آمد و معلوم شد که بین خلاقیت و پیشرفت تحصیلی آزمودنیها رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.

مقدمه :

کنجکاوی و تفکر پیرامون افراد سرآمد و با استعداد سابقه ای بس طولانی،در حدود دو هزار سال دارد و احتمالاً به زمانی برمی گردد که برای اولین بار انسان علاقه مند شد بداند چرا افراد با هم تفاوت دارند.در جوامع مختلف همیشه افرادی بوده اند که از خود توانایی ها وبرجستگی خاص نمایان می ساختند که این امر موجب تحریک حسن کنجکاوی دیگران می گردید و سوء ظن،نفرت و یا ترغیب و تشویق آنها را در پی داشت.اشخاصی بوده اند که با استعداد فراوان و نبوغ فوق العاده خویش در طول زندگی توجه و تحسین همه را به خود جلب نموده اند و یا بدون توجه مردم،زندگی کرده اند و گاه پس از مرگشان به نبوغ آنها پی برده شده است.گرچه تمدن و فرهنگ انسانی نتیجه تلاش تمام افراد بشر است اما غنا و عظمت آن مدیون افراد خلاق،متفکران،نوابغ،کاشفان و مخترعان بوده است.از این رو،اهمیت شناخت و پرورش این افراد آشکار می شود.

تعریف اصطلاحات

الف)تعایف سازنده و مفهومی

خلاقیت:تورنس (۱۹۵۹) (نقل از کفایت ۱۳۷۳)در تعریف خلاقیت اظهار می‌دارد:خلاقیت فرآیندی است مشتمل بر حساسیت به مسائل،کمبودها،تنگناها و ناهماهنگی ها این حساسیت در پی تشخیص مشکل یا مشکلاتی به وجود می آید و به دنبال آن جستجو ، برای یافتن راه حل هایی جهت رفع آن مشکلات و طرح فریضه هایی برای این منظور آغاز می گردد

خلاقیت

سال ۱۹۵۰ را می توان نقطه عطفی در برخورد نسبت به مفهوم خلاقیت،میزان و توزیع آن در افراد اجتماع تلقی نمود.در این سال گیلفورد در کنگره روان شناسان آمریکا که خود ریاست آن را برعهده داشت به دنبال یک سلسله تحقیقات و بررسیها اظهارداشت:خلاقیت نباید فقط از زاویه مخصوص مربوط به اعمال و فرآورده های ابداعی موردتوجه قرارگیرد،بلکه باید بطور قطعی یعنی به عنوان استعداد ذهنی بالقوه که به درجات مختلف در همه افراد بشر اعم از کوچک و بزرگ وجود دارد مورد مطالعه قرارگیرد.(نریمانی،۱۳۷۰)

هوش و خلاقیت:

گیلفورد هوش و خلاقیت را دو عامل فکری جداگانه می داند.او ضمن تشریح اعمال مختلف ذهنی،تفکر همگرا را هوش و تفکر واگرا را خلاقیت می داند.تفکر همگرا منجر به راه حل درست واحدی می شود که براساس واقعیتهای ارائه شده قابل کشف است.تفکر واگرا نوعی از تفکر است که در جهات مختلف سیر می کند.این نوع تفکر کمتر تحت انقیاد فکری واقعیت های ارائه شده قرار می گیرد،تغییر جهت در حل مسأله را امکان پذیر می سازد ومنجر به راه حل ها و فرآورده های گوناگون می شود(نریمانی ۱۳۷۰)

مراحل خلاقیت

والاک(۱۹۲۶)(نقل از بهروزی ۱۳۷۵)چهار مرحله اصلی زیر را به عنوان مراحل خلاقیت پیشنهاد کرده است:

آماده سازی: این مرحله ای است که در آن همه جوانب مسئله مورد تحقیق و بررسی قرار می گیرد و در اصل دوره ای از شناسایی مسئله و جمع آوری حقاق به شمار می رود.

دوره نهفتگی:در این مرحله فرد آگاهانه درباره فرد آگاهانه درباره مسئله فکر نمی کند. در اینجا نوعی فرآیند ذهنی درونی وجود دارد که اطلاعات تازه را با اطلاعات گذشته مرتبط می سازد.ظاهراً یک نوع سازمان بندی مجدد اطلاعات بدون آن که فرد مستقیماً از آن آگاه باشد انجام می پذیرد.

پرورش خلاقیت در کودکان

برای پرورش و رشد خلاقیت در کودکان چه می توان کرد.در زیر پیشنهاداتی چند برای پرورش خلاقیت کودکان می آوریم.

احترام به سؤالات عادی و غیرعادی:برای ارضاء کنجکاوی کودک هیچ چیز مثل دادن جوابهای مناسب و صحیح به سئوالات او نیست.سئوال در واقع انعکاسی از مغز تشنه ای است که می خواهند با دریافت جواب از مغزی که بهتر از او می داند خود را سیراب کند تا از پژمردگی و مرگ خود جلوگیری نماید.اگرچه احتیاج باید فوراً برآورده شود ولی کمی مکث بین سئوال و جواب غالباً می تواند افکار و ایده های مفیدی برای مباحثه ببار آورد.طرز ارائه جواب هم بستگی به پیچیدگی سئوال دارد در جایی باید مسقیماً جواب داد که کودک نتواند مستقلاً جواب خود را توضیحات ما دریافت دارد.

نقش مدرسه در بارور کردن خلاقیت

تردیدی که استفاده صحیح و جهت دار از استعدادهای نهانی کودکان خلاق در

پیشرفت جامعه نقش مهمی دارد.مدارس وظیفه دارند که جهت پرورش افکار خلاق و رشد توانایی های دانش آموزان کوشش کنند.مدیر و معلمان مدرسه باید محیط مناسب جهت تحقیق،بررسی ورشد افکار خلاق ایجاد کنند.بیهوده نیست که می گویند: «معلم دانش آموزان خلاق خود باید خلاق باشند.» (نیسان،مریم السادات و دیگران ۱۳۷۷)

درباره رفتار مناسب با دانش آموزان خلاق،کارشناسان آموزشی توصیه های زیر را داشته اند:

بهتر است پیشنهادات و اندیشه های جدید دانش آموزان مورد انتقاد و یا ارزشیابی قرار نگیرند تا عقاید و نظریات علمی به راحتی ابراز شود.

خلاقیت به عنوان الهام خدایی

یکی از قدیمی ترین مفاهیم خلاقیت معتقد است که فرد خلاق از الهام  خدایی برخوردار است.این مفهوم عمدتاً به وسیله افلاطون عنوان شده است که اعلام داشت هنرمند در لحظه خلاقیت به دلیل اینکه در کنترل خود نیست،عامل نیرویی برتر می شود.از این دیدگاه خلاقیت به عنوان موهبتی الهی است که از الهام ناشی می شود نه از تربیت . این دیدگاه که هنرمند ازنیرویی فرد انسانی الهام می یابد امروزه هم رایج است.این نیرو در لحظه خلاقیت خود را تعریف می کند غیرقابل شناخت ودارای آگاهی است.(نیسان،مریم السادات و دیگران ۱۳۷۷)

خلاقیت به عنوان نیروی حیاتی

یکی از نتایج نظریه تکاملی داروین این بود که خلاقیت انسانی،نمایشگر نیروی خلاقی است که در ذات خود زندگی،نهفته است.هرچند که ماده بی جان از این دیدگاه غیر خلاق است اما تکامل حیاتی،اساساً خلاق می باشد،زیرا پیوسته انواع تازه ای را به وجود می آورد.این نظریه هم اکنون هم پیروانی دارد و معتقدند که آموزگار می تواند از دو راه مهم نیروی طبیعی خلاقیت را تقویت کند یکی از این راهها انتخاب روشها و مطالب صحیح تربیتی به گونه ای است که فرایند آموزشی رابیشتر کار آمد کند

نظریه تداعی گرایی

نظریه تداعی گرایی،نظریه مسلط روان شناختی قرن ۱۹ در انگلستان و آمریکا که به جان لاک بر می گردد معتقد است که اندیشیدن عبارت است از ارتباط دادن ایده‌های ناشی از تجربه،بنا بر قوانین تداعی (فراوانی،تازگی و وضوح)هرقدر که دو ایده بیشتر،تازه تر و واضح تر با هم مربوط باشند،وقتی که یکی از آنها به ذهن می رسد به احتمال زیاد دیگری نیز آن را همراهی می کند.بنابراین نظریه تفکر خلاق عبارت است از فعال کردن ارتباطات ذهنی و تا آنجا ادامه می یابد که یا ترکیب درست خود را بروز دهد و یاشخص از آن دست بردارد.بنابراین هر چه شخص تداعی بیشتری بدست آورد ایده های بیشتری در اختیار خواهد داشت و بیشتر خلاق خواهد بود.با وجود این،تداعی گرایی به سختی از عهده تبیین حقایق شناخته شده خلاقیت بر می آید.تفکر تازه به معنا جداکردن ایده های قبلی از زمینه و ترکیب کردن آنها به منظور تشکیل تفکری بکر است.چنین تفکری ارتباطات موجود را نادیده گرفته و ارتباطاتی مخصوص به خود خلق می کند

مکتب شناختی

روان شناسان شناخت گرا این نکته را مطرح کرده اند که مکتب رفتارگرایی،نقش شناختی را در فرآیند آفرینندگی مورد توجه قرار نداده اند.در حالی که ازنظر مکتب شناختی فرد در دادوستد با محیط خود اطلاعاتی کسب می کند و مسیر و نحوه دریافت سازماندهی،انبار کردن و به کارگرفتن اطلاعات،مسیر و کیفیت و محصول اندیشیدن او را تعیین می کنند.به ویژه نحوه‌جذب اطلاعات جدید و سازگاری ذهنی با اطلاعات جدید اهمیت خاص دارد.آزمایشهای والاک و کوگان (۱۹۶۵) و آندرسونو کروپلی(۱۹۶۶) نشان داده اند که افراد خلاق طبقاتی ادراکی گسترده‌تر را از محیط می گیرند و یا میپ توانند تولید کنند

نظریه روانکاوی

امروزه روانکاوی دارای نفوذ بسیار مهمی در نظریه خلاقیت است.به گفته زگموند فروید (۱۹۴۹) خاستگاه خلاقیت،در تعارض است که در ذهن ناخودآگاه(نهاد)وجود دارد.ذهن ناخودآگاه دیر یا زود راه حلی را برای این تعارض می یابد.اگر که راه حل خود برون گرا باشد،یعنی اگر فعالیتی را تقویت کند که توسط خود و یا بخش آگاه شخصیت تعیین شده است نتیجه آن در رفتار خلاق آشکار می شود.اگر که راه حل یاد شده با خود مغایرت داشته باشد آن را واپس می زند و یا به صورت روان نژندی ظاهر می شود

روانکاوی جدید

سهم عمده نوفرویدی ها در روانکاوی این است که خلاقیت محصول ذهن نیمه آگاه است نه خودآگاه.تفاوت ذهن نیمه آگاه با ناخودآگاه در این می باشد که هنگامی که خود در راحتی است،ذهن نیمه آگاه برای یادآوری باز است.تفکر خلاق هنگامی بروز می کند که خود به طور اختیاری و موقتاً از برخی نواحی نیمه آگاه عقب نشینی می کند تا بعداً آن را به گونه ای مؤثر کنترل کند.خلاقیت بازگشتی است که به مصلحت و اختیار خود صورت می پذیرد و خلاق کسی است که می تواند نسبت به دیگران،با آزادی بیشتری از ذهن نیمه آگاه بهره برداری کند.ذهن نیمه آگاه به دلیل آزادی در جمع آوری ایده ها،مقایسه و آرایش مجدد آنها،سرچشمه خلاقیت به شمار می آید

عوامل مؤثر در پیشرفت تحصیلی

کودک در طی مراحل مختلف رشد همانقدر که نیاز به استقلال فکری و عملی دارد،به همان میزان هم به کمک والدین نیاز دارد.این نیاز با شروع دوران تحصیل محسوس تر می شود.اینجاست که اولیاء باید با علم و اطلاع و کاملاً آگاهانه به یاری کودکان خود بشتابند اما این مشارکت نیابد به گونه ای باشد که طفل ضعیف و متکی به دیگران بار بیاید.به وجود آوردن اتکاءبه نفس در کودک و ایجاد حس مسئولیت در او بهترین راه موفقیت آنان است و کمک های اولیاء در یاددادن مطالب درسی باید چنان باشد که کودک فکر کند این خود اوست که مشکلاتش را از پیش پایش بر می دارد.باید دانست که کودکان هم از داشتن استقلال احساس غرور می کنند.

تاثیر معلمان بر خلاقیت

اگر از فعالیتهای کلاس صرفاً یک هدف یا مقصود خاص مورد نظر باشد،کودک دارای تفکر واگرا خواه ناخواه باعث آزار و تحریک معلم خواهد شد و امتیازهایی از او خواهد گرفت.کودک دارای خلاقیت زیاد از آن رو در کلاس موجب تحریک معلم می شود که به اندازه دانش آموزان دیگر مطیع و قابل انعطاف نیست.(بهروزی ۱۳۷۵)

آزمون مداد کاغذی چند جوابی سنجش خلاقیت(MPPT):

عابدی(۱۳۷۲) کوشش کرد که وسیله ای برای اندازه گیری خلاقیت بیابد که ضمن دارابودن اعتبار و پایایی قابل قبول در زمان نسبتاً کوتاهی اجرا و نمره گذاری شود.در سالهای ۶۳-۱۳۶۲ عابدی بر پایه تئوری و تعریف تورنس از خلاقیت یک آزمون ۷۵ سئوالی (چند جوابی) برای اندازه گیری خلاقیت ساخت. مواد این آزمون در چهارگروه سیالی،ابتکار،انعطاف پذیری و بسط قرارمی گیرد وی در سال ۱۹۸۶ در دانشگاه کالیفرنیا با کمک یکی از دانشجویان درس آمار و روش تحقیق این آزمون را از نو طراحی نموده و بارها مورد تجدید قرار دادند.

منابع

افروز،غلامعلی (۱۳۷۱) نوجوانان،استقلال،شخصیت و خلاقیت،نشریه ماهانه پیوند،انتشارات انجمن اولیاء و مربیان شماره ۱۵۸

افروز،غلامعلی (۱۳۷۱) نقش اعتماد به نفس در خلاقیت نوجوانان و جوانان،نشریه ماهانه پیوند،انتشارات انجمن و اولیاء و مربیان شماره ۱۵۹

بهروزی،ناصر،(۱۳۷۵) رابطه ویژگی های شخصیتی با خلاقیت و رابطه متغیر اخیر با عملکرد تحصیلی،پایان نامه کارشاناسی ارشد،استاد راهنما،حسین شکر کن،دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی دانشگاه شهید چمران

خانزاده،علی (۱۳۶۳) پرورش خلاقیت در کودکان،نشریه ماهانه پیوند،انتشارات انجمن اولیاء و مربیان شماره ۱۵۸

عابدی،جمال (۱۳۷۲) خلاقیت و شیوه های نو در اندازه گیری آن،مجله پژوهشهای روان شناختی،دروه دوم.شماره ۱و۲،ص ۵۴-۶۴

عصاره،علیرضا(۱۳۷۷) یادگیری و خلاقیت.نشریه ماهانه پیوند،انتشارات انجمن اولیاء و مربیان شماره ۲۳۳

غفارزادگان،داوود(۱۳۶۸)چگونه می توان به پیشرفت تحصیلی کودکان کمک کرد.نشرهی ماهانه پیوند،انتشارات انجمن اولیاء و مربیان. شماره ۱۲۳

کفایت،محمد(۱۳۷۳) بررسی ارتباط شیوه های و نگرش های فرزند پروری با خلاقیت و بررسی رابطه خلاقیت با هوش و پیشرفت تحصیلی.پایان نامه کارشناسی ارشد.استاد راهنما حسین شکرکن.دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی دانشگاه شهید بهشتی .

خرید با کلیه کارت های بانکی (دانلود فایل بلافاصله پس از خرید)

روش تحقیق

 

 

 

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

8 − 7 =