راهکارهای توسعه نیروی انسانی نخبه و پیشگیری از فرار مغزها

0
راهکارهای توسعه نیروی انسانی نخبه و پیشگیری از فرار مغزهاReviewed by پرشین مقاله on Aug 11Rating: ۵.۰راهکارهای توسعه نیروی انسانی نخبه و پیشگیری از فرار مغزها راهکارهای توسعه نیروی انسانی نخبه و پیشگیری از فرار مغزها مشتمل به۹۵صفحه می باشد. برای خرید مقاله راهکارهای توسعه نیروی انسانی نخبه و پیشگیری از فرار مغزها اقدام نمایید.
سفارش تحقیق
http://telegram.me/pmaghale

در سالهای اخیر گرایشها و اقدامات جدیدی به منظور حفظ سرمایه انسانی نخبگان در کشور ظهور یافته است. از آنجا که نگاه غالب در این موارد نگاه دستگاهی و بخشی بوده است، برنامه‎ریزی‎ها در این زمینه فاقد جامع‎نگری است. موضوع تحقیق حاضر بررسی راهکارهای توسعه منابع انسانی نخبه و پیشگیری از مهاجرت نخبگان است. در حقیقت هم وجه ایجابی (جذب و توسعه منابع انسانی نخبه) و هم وجه سلبی پدیده (مهاجرت نخبگان) مورد نظر قرار گرفته است.

مطلب راهکارهای توسعه نیروی انسانی نخبه و پیشگیری از فرار مغزها مشتمل۹۵صفحه است، برای دیدن فهرست مطالب مقاله و جزئیات آن به اطلاعات اضافی زیر مراجعه فرمایید.

فهرست مطالب

چکیده تحقیق: ۲

فصل اول. ۳

کلیات و روش تحقیق. ۳

مقدمه: ۴

هدف تحقیق: ۵

نوع تحقیق: ۶

روش تحقیق. ۷

قلمرو تحقیق: ۸

سئوال تحقیق: ۹

کاربران تحقیق: ۱۰

روش گردآوری اطلاعات.. ۱۱

ابزار گردآوری اطلاعات.. ۱۱

جامعه آماری و حجم نمونه. ۱۱

محدودیت‎های تحقیق. ۱۲

فصل دوم. ۱۳

بررسی ادبیات تحقیق. ۱۳

طرح مسأله. ۱۴

  1. مفهوم شناسی نخبگان. ۱۶

۱- نظریه‎ی کثرت‎گرایانه‎ی نخبگان. ۲۰

۱-۲- نظریه نخبه‎گرایی.. ۲۱

۱-۳- نظریه دمکراتیک نخبگان. ۲۱

۱-۴- دیدگاه مردم – نخبگان. ۲۱

  1. گردش مغزها و مهاجرت نخبگان. ۲۴

نظریه‎های توضیح‎دهنده جذب، نگهداشت و مهاجرت نخبگان. ۳۱

نظریه سرمایه انسانی.. ۳۱

۲- نظریه سرمایه اجتماعی.. ۳۲

نظریه انتقال معکوس فنّاوری.. ۳۳

نظریه دوگانگی ساختار. ۳۴

  1. نظریه محرومیت نسبی.. ۳۵
  2. نظریه مرکز – پیرامون. ۳۵
  3. نظریه بازار کار دوگانه. ۳۶
  4. نظریه تحصیل مغزها ۳۶
  5. نظریه شکار مغزها: ۳۷
  6. نظریه اجتماعات پژوهشی: ۳۷
  7. جهانی شدن: ۳۸
  8. نظریه نظام آموزش اقتباسی: ۳۸
  9. نظریه بحران منزلتی: ۳۹
  10. نظریه جاذبه – دافعه (Pull – Push) 40

فصل سوم. ۴۲

یافته‌های پژوهشی.. ۴۲

۳- دوره زمانی انتشار تحقیق و اثر علمی.. ۵۳

۴- میزان همکاری محققان در تهیه اثر. ۵۴

۵- قلمرو رشته‌ای آثار علمی.. ۵۵

۶- روش تحقیق. ۵۶

۷- میدان مطالعه. ۵۷

۸- تکنیک‌های جمع‌آوری اطلاعات.. ۵۸

۹- وضعیت فرضیه‌ها در ۱۹ طرح پژوهشی.. ۵۸

۱۰- تکنیک‌های تجزیه و تحلیل.. ۶۰

۱۱ – تناسب نتایج با اهداف پژوهش… ۶۲

۱۲- بررسی میزان اشتراک در تئوری و آموزه‌های نظری.. ۶۳

۱۳- آموزه‌های نظری تازه: ۶۵

۱۴- میزان ارتباط و تناسب راهکارها وپیشنهادات.. ۶۶

۱۵- میزان شفافیت و قابل اجرا بودن راهکارها و پیشنهادات.. ۶۷

۱۶- طبقه بندی سطوح پیشنهادات و راهکارها ۶۸

فصل چهارم. ۷۰

نتیجه‌گیری و پیشنهادات.. ۷۰

نتیجه گیری: ۷۱

راهکارها و پیشنهادات: ۷۲

راهکارها و پیشنهادات: ۷۲

منابع فارسی: ۸۸

خلاصه ای کوتاه از مقاله راهکارهای توسعه نیروی انسانی نخبه و پیشگیری از فرار مغزها  را در زیر می توانید ببینید.

چکیده تحقیق:

عنوان تحقیق «راهکارهای توسعه نیروی انسانی نخبه و پیشگیری از فرار مغزها» است که با روش فراتحلیل (Meta-Analysis) انجام شده است.

هدف فراتحلیل حاضر نیل به نتایج کلی و کاربردی از طریق ترکیب منابع و مطالعاتی است که در داخل کشور در زمینه « توسعه نیروی انسانی نخبه و پیشگیری از فرار مغزها» صورت گرفته است.

این فراتحلیل که از طریق بررسی و ارزیابی ۴۸ اثر علمی انجام شد دو بُعد روش شناختی و محتوایی را مد نظر قرار داد. در بُعد روش شناختی نتایج نشان داد که مطالعات مورد بررسی در عین حال که انباشت خوبی از ایده‌های نظری و راهکارهای عملی را ارائه می‌کنند دارای اشکالات و نواقص متعددی هستند از جمله: عدم سازگاری بین اهداف، چارچوب نظری، روش تحقیق، نتایج و راهکارها- بدیهی بودن بسیاری از فرضیه‌ها- عدم استفاده از تکنیک‌های پیشرفته تجزیه و تحلیل- مناسب نبودن حجم نمونه – اتکا به روش‌های نظری و …

مقدمه:

در سالهای اخیر گرایشها و اقدامات جدیدی به منظور حفظ سرمایه انسانی نخبگان در کشور ظهور یافته است. از آنجا که نگاه غالب در این موارد نگاه دستگاهی و بخشی بوده است، برنامه‎ریزی‎ها در این زمینه فاقد جامع‎نگری است. موضوع تحقیق حاضر بررسی راهکارهای توسعه منابع انسانی نخبه و پیشگیری از مهاجرت نخبگان است. در حقیقت هم وجه ایجابی (جذب و توسعه منابع انسانی نخبه) و هم وجه سلبی پدیده (مهاجرت نخبگان) مورد نظر قرار گرفته است.

قلمرو تحقیق:

قلمرو تحقیق حاضر کلیه یافته‎های علمی و پژوهشی داخل کشور در خصوص حفظ و جذب سرمایه انسانی نخبه و پیشگیری از فرار مغزهاست. از آنجا که این تحقیق در جستجوی راهکارهای تجویزی است لذا به مطالعات داخل کشور اتکا دارد.

نخست در بین بانکهای اطلاعاتی از قبیل بانک اطلاعاتی مرکز اسناد و مدارک علمی کشور و کتابخانه‎های دانشگاهی و برخی مؤسسات تحقیقاتی، کلید واژگانی چون: منابع انسانی نخبه – نیروی انسانی نخبه – نیروی انسانی متخصص – منابع انسانی متخصص – متخصصین – نخبه- فرار مغزها – مهاجرت مغزها – مهاجرت نخبگان و… جستجو و بازیابی شد.

مفهوم شناسی نخبگان    

نظریه‎های نخبگان چارچوبی برای توصیف و تحلیل پیدایی و برآمدن نخبگان و نیز جایگاه و نقش آنها در جامعه به دست می‎دهد. همان طور که نظریه طبقات اجتماعی، همین کار را درباره‎ی «طبقات» انجام می‎دهد و اتفاقاً این دو نظریه، باهم دیگر ارتباط نزدیکی دارند و برای همین، در پاره‎ای مطالعات، درکنار هم مورد بحث قرار می‎گیرند ( Arsalan, 2

این نظریه در سنّت فکری لیبرالی تکوین یافته است، از آرای افرادی همچون دال، لیندبلوم، ریسمن، گالبرایث مشروب شده و کسانی همچون ترومن (۱۹۷۱)، بیلی (۱۹۸۸)، پلسبی (۱۹۸۵) و سارتوری (۱۹۸۷) درباره‎اش به تفصیل سخن گفته‎اند. دراین رویکرد از نظریه نخبگان، بر تعددّ گروههای ذی‎نفعی که نخبگان به آنها تعلق دارند، تأکید به عمل می‎آیدو رقابت آزاد میان آنان، زمینه‎ای تلقی می‎شود که می‎تواند نوعی تعادل پویا و توازن در جامعه به وجود بیاورد  (Etzioni – Halevy 1997).

نظریه نخبه‎گرایی

از پیشگامان نظریه‎پرداز در این رویکرد می‎توان به «ویلفر دوپارتو»، «رابرت میشل» و «گائتانو موسکا» اشاره کرد. موسکا در نظریه‎ی نخبگان خود از «سن سیمون» متأثر است وی توضیح می‎دهد که چگونه همواره طیف معدودی نخبگان، نقش اصلی را در جامعه بازی می‎کنند به نظر موسکا، این‎ها از طریق گزینش طبیعی (باسازوکارهایی مانند مسابقات، انتخابات و …) از اکثریت غربال می‎شوندو غالباً تأثیر تعیین‎کننده‎ای درشرایط اجتماعی اقتصادی فرهنگی و سیاسی دارند.

دیدگاه مردم – نخبگان

این دیدگاه با رویکرد دمکراتیک، قرابت بسیاری دارد ولی بیش از آن به پس زمینه‎های اجتماعی نخبگان تأکید می‎کند. به عبارت دیگر در این رویکرد، جریان ظهور نخبگان از جامعه، جریانی پویا تلقی می‎شود به طوری که فرایند گردش نخبگان درجامعه، فرایندی درونزا و گشوده است.

۳. گردش مغزها و مهاجرت نخبگان

شاید بتوان گفت درست از همان زمان که «سرمایه‎ی انسانی» (به شرحی که در بخش قبلی گذشت) مورد توجه اقتصاد توسعه قرار گرفت، مسأله‎شناسی جریانهای مهاجرتِ سرمایه‎های انسانی (مهاجرت مغزها) اهمیّت پیدا کرد. مروری در پیشینه‎ی مباحث و ادبیات نشان می‎دهد که مفهوم فرار مغزها از دهه‎ی ۶۰ در انگلستان و به دلیل مهاجرت روشنفکران و دانشمندان انگلیسی به ایالات متحده مطرح شد (Gaillard & Gaillard, 1997).

نظریه انتقال معکوس فنّاوری

نگرش دیگر تلقی فرار مغزها به مثابه “انتقال معکوس فنّاوری”است. تحلیل‎گران آنکتاد (کنفرانس بازرگانی و توسعه‎ی سازمان ملل متحد) در سال ۱۹۷۴ قضیه‎ی فرار مغزها را به صورت پارادایم “انتقال معکوس فنّاوری” بازشناسی کردند. روشن است که منظور کارشناسان سازمان ملل متحد این است که کشورهای پیشرفته صنعتی در برابر دستگاههای ماشینی و کالاهای فنی که به کشورهای جهان سوم می‎فروشند، گرانبهاترین پاداشی که به دست می‎آورند مغزهای پرورده و نیروهای ماهر این کشورها است.

نظریه سرمایه اجتماعی

منظور از سرمایه اجتماعی، سرمایه و منابعی است که افراد و گروهها از طریق پیوند با یکدیگر می‎توانند بدست آورند (کلمن، ۱۹۸۸) براساس تعریف بوردیو، سرمایه اجتماعی، حاصل جمع منابع بالقوه و بالفعلی است که نتیجه مالکیت شبکه با دوامی از روابط نهادی شده بین افراد و به عبارت ساده‎تر، عضویت در یک گروه است. پیوندهای شبکه‎ای نیز می‎بایست از نوع خاصی باشند یعنی مثبت و مبتنی بر اعتماد.

نظریه دوگانگی ساختار

تبیین تازه‎ای که گروهی از صاحب‎نظران ارایه داده‎اند، دنباله‎روی از نظریه‎ی “دوگانگی ساختار”آ‎نتونی گیدنز و استفاده از آن در تبیین مهاجرت بین‎المللی و فرار مغزهاست (رابینسون و کری، ۲۰۰۰). وی چنین می‎اندیشد که ساختارهای کلان اجتماعی در شکل دادن عمل کارگزاری انسانی تأثیر دارد و کارگزار انسانی در ساختن جامعه، به عنوان گسترده‎ترین ساختار اجتماعی، مؤثر است.

نظریه محرومیت نسبی

منگالام و شوارز وللر معتقدند که مهاجران براساس سلسله مراتبی از ارزش‎ها یا هدف‎های با ارزش برای مهاجرت تصمیم می‎گیرند. وقتی وضعیت اجتماعی موجود نتواند نیازهای فرد را در حداقل مقدار برآورده کند، افراد فکر حرکت به مکان‎های دیگر را در سر می‎پرورانند. به جاهایی که به نظر آنان، شانس بهتری برای برآوردن نیازهای برآورده نشده و رفع محرومیت محسوس خود خواهند داشت. همه مردم دچار نوعی محرومیت هستند،

نظریه بازار کار دوگانه

این دیدگاه، مهاجرت‎های بین‎المللی را ناشی از تقاضای درونی نیروی کار در جوامع نوین صنعتی می‎داند. «پیور» یکی از مدافعان این نظریه است. او استدلال می‎کند که مهاجرت بین‎المللی، به وسیله تقاضای دائمی برای نیروی کار مهاجر ایجاد می‎شود، که با ساختار اقتصادی ملت‎های توسعه یافته در ارتباط است. طبق نظر پیور، مهاجرت به وسیله عامل فشار موجود در کشورهای فرستنده ایجاد نمی‎شود. بلکه عوامل کشش موجود در کشورهای پذیرنده (نیازهای مزمن و گریزناپذیر به نیروی کارگران خارجی) موجد آن است. (مسی و دیگران: ۱۳۶۴)

نظریه بحران منزلتی:

این رویکرد یک رویکرد فرهنگی – اجتماعی به مقوله مهاجرت نخبگان است. تصمیم به مهاجرت در این رویکرد محصول نوع نگاه نخبگان به شأن و منزلت اجتماعی Social Status خود در جامعه است. منزلت اجتماعی نیز دارای دو جنبه است: الف- جنبه عینی که به رفاه و معیشت و سبک زندگی و میزان برخورداری آنها از مواهب و مزایای اجتماعی مربوط می‎شود. ب- جنبه‎های ذهنی و ادراکی که به برداشت نخبگان و جامعه از شأن و منزلت و جایگاه آنان برمی‎گردد و به این مقوله حالت نسبی می‎دهد.

دوره زمانی انتشار تحقیق و اثر علمی

روند تاریخی پدیده ‌مهاجرت نخبگان در کشور ما شامل سه دوره مشخص است:

  1. دهه ۴۰ و ۵۰ تا پیروزی انقلاب اسلامی که مقارن با باز شدن باب مراوده با غرب، سیاست‌های اقتصادی و فرهنگی رژیم گذشته، رشد ثروتهای نفتی و …. بود.
  2. مقطع سالهای ۱۳۵۷ و ۱۳۵۸ تا ابتدای جنگ تحمیلی که به طور عمده طیف ناراضیان از انقلاب اسلامی را شامل می‌شد و با تعطیل شدن دانشگاهها در دوره انقلاب فرهنگی تشدید گردید.

روش تحقیق

روش تحقیق انتخاب شده در آثار، در بیش از ۶۰ درصد موارد با فراوانی ۲۹ اثر روش نظری و کتابخانه‌ای است. این وضعیت در بیشتر آثار علوم انسانی در ایران مشاهده می‌شود. چنانچه پژوهش‌های نظری در این زمینه دارای استاندارد، کیفی و عمیق باشند این وضعیت فی نفسه نمی‌تواند منفی تلقی شود. اما متأسفانه عمده پژوهشها و مقالات نظری از عمق و تازگی برخوردار نیستند.

بررسی میزان اشتراک در تئوری و آموزه‌های نظری

اساسی‌ترین اقدام در فراتحلیل کیفی کشف و استخراج تئوری مشترک در مطالعات مورد بررسی است. در برخی از آثار به صورت شفاف با یک تئوری به عنوان پشتوانه تحقیق برخورد نکردیم اما آموزه‌ها و مطالبی وجود داشت که جنبه تئوریک داشت از این رو این آموزه‌ها را نیز گردآوری و تلخیص نمودیم زیرا در این آثار محقق با طرح این ایده‌های نظری بگونه‌ای در فرآیند کارعلمی خود آنها را دخالت داده است.

 آموزه‌های نظری تازه:

همانگونه که در جدول شماره ۱۳ ملاحظه می‌شود در هشت مورد از آثار علمی، آموزه‌های نظری جالب توجهی مشاهده می‌شود که تلاش می‌کنیم تا جایی که تعارض و منافاتی وجود نداشته باشد در مبحث تدوین راهکارها به عنوان مکمل از آنها استفاده کنیم.

نتیجه گیری:

هدف فراتحلیل حاضر نیل به نتایج کلی و کاربردی از طریق ترکیب منابع و مطالعاتی است که در داخل کشور در زمینه «جذب نیروی انسانی نخبه و پیشگیری از فرار مغزها» صورت گرفته است.

این فراتحلیل که از طریق بررسی و ارزیابی ۴۸ اثر علمی انجام شد دو بُعد روش شناختی و محتوایی را مد نظر قرار داد. در بُعد روش شناختی نتایج نشان داد که مطالعات مورد بررسی در عین حال که انباشت خوبی از ایده‌های نظری و راهکارهای عملی را ارائه می‌کنند دارای اشکالات و نواقص متعددی هستند از جمله: عدم سازگاری بین اهداف، چارچوب نظری، روش تحقیق، نتایج و راهکارها- بدیهی بودن بسیاری از فرضیه‌ها- عدم استفاده از تکنیک‌های پیشرفته تجزیه و تحلیل- مناسب نبودن حجم نمونه – اتکا به روش‌های نظری و …

راهکارها و پیشنهادات:

کشورهای مختلف به منظور جذب سرمایه انسانی نخبه و پیشگیری از مهاجرت آنان تاکنون راهکارهای مختلفی را به مورد اجرا گذاشته‌اند. تا اواخر دهه ۱۹۸۰ سیاست‌های ملی و بین‌المللی در برابر فرار مغزها، عمدتاً اقدامات متقابل بوده است، یعنی جلوگیری یا کنترل جریان خروج متخصص و یا کم رنگ ساختن تأثیرات منفی آن از طریق مالیات بندی. اگر چه این طرحها غالباً با بررسی دقیق صورت می‌گرفت، اما در عمل راه حل مؤثری یافت نمی‌شد.

امروزه به نظر می‌رسد که این ناکامی‌های پی در پی عمدتاً به این علت است که سیاستهای اعمال شده، بر فرضیه‌هایی مبتنی بوده که بخشی از آن نادرست است. این فرضیه‌ها اساساً به رویکردهایی اشاره دارند که به انسان به عنوان سرمایه می‌نگرند.

منابع فارسی:

  • ارشاد، فرهنگ، (۱۳۸۰) – مبانی نظری فرار مغزها برحسب شکل‎های مختلف آن در شرایط کنونی، مقالات دومین همایش مسایل اجتماعی ایران.
  • ارشاد، فرهنگ (۱۳۸۰)- مبانی نظری فرار مغزها برحسب شکل‌های مختلف آن در شرایط کنونی، فصلنامه انجمن جامعه‌شناسی ایران- شماره۵
  • الهیان، علوان – بررسی شیوه‌های جذب و نگهداری جهادگران متخصص- پایان نامه کارشناسی‌ارشد رشته مدیریت
  • آراسته ، حمیدرضا (۱۳۸۰) – بررسی رضایت شغلی و عوامل مهاجرت اعضای هیأت علمی فارغ‌التحصیل خارج از کشور و راهکارهای کاهش آن – وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
  • آراسته، حمیدرضا (۱۳۷۹)- جمعیت یک تا دو میلیونی مهاجران ایرانی در ایالت متحده آمریکا و جذب نیروهای متخصص- همایش بررسی و شناخت مسایل ایرانیان مقیم خارج ازکشور
  • آراسته، حمیدرضا (۱۳۷۸)- عوامل مؤثر در جذب و دفع نیروهای متخصص- مجموعه مقالات همایش بررسی مشکلات و چشم‌انداز اشتغال دانش‌آموختگان آموزش‌عالی- پژوهشکده علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی
  • ابراهیمی، یزدان (۱۳۸۰)- بررسی تمایل دانشجویان دانشگاههای تهران و صنعتی شریف در رشته‌های برق و کامپیوتر به خروج از کشور – مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش‌عالی
  • ابراهیمی، یزدان (۱۳۸۳)- اقتصاد و خروج دانش آموختگان – نامه آموزش‌عالی شماره۲

 

 

 

سفارش تحقیق
http://telegram.me/pmaghale

ارسال یک پاسخ